II C 2027/52

Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 31.476,03 zł twierdząc, że pozwany był kierownikiem sklepu powódki, w którym powstało manko. Powódka przedstawiła "deklarację" z 22 sierpnia 1951 r., w której pozwany uznał manko w powyższej wysokości i zobowiązał się do jego spłacenia.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że nie spowodował manka, że zresztą tylko biegły może ustalić, czy rzeczywiście manko powstało, gdyż w księgowości powódki był chaos. Pozwany zaprzeczył, jakoby odebrał towar w wysokości, jaka wynika z księgowości pozwanej. Co do "deklaracji" zarzucił pozwany, że nie zdawał sobie sprawy z jej treści, został bowiem mylnie poinformowany przez kasjerkę powódki, która nadto uzależniła wypłatę wynagrodzenia od podpisania tej deklaracji.Sąd Wojewódzki w Stalinogrodzie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 1952 r. zasądził powództwo w całości.Orzeczenie to oparł Sąd Wojewódzki na tym, że pozwany powyższą "deklaracją" zobowiązał się do zapłacenia dochodzonej przez powódkę kwoty z tytułu manka.Wyrok powyższy zaskarżył rewizją pozwany zarzucając, iż Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, że skarżący na skutek podstępnego działania przedstawicieli powódki był w błędzie co do treści deklaracji, a nadto że podpisanie deklaracji nie może samo przez się rodzić tak daleko idących skutków prawnych, oraz że brak jest tytułu, z którego miałoby wynikać zobowiązanie pozwanego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Niesłuszny jest zarzut skarżącego, jakoby powództwu brak było "tytułu prawnego". Jeżeli bowiem powodowa spółdzielnia twierdzi, że skarżący był kierownikiem jej sklepu w okresie, w którym powstało manko, to tym samym twierdzi, że pozwany był pracownikiem powódki, który na podstawie umowy o pracę miał obowiązek odbierania towaru i wyliczenia się z niego. Nie może być przeto mowy o tym, jakoby z podstawy faktycznej powództwa nie wynikało jego żądanie.Słusznie natomiast zarzuca skarżący, że podpisana przez niego deklaracja nie uzasadnia sama przez się zasądzenia powództwa. Uznanie przez pracownika manka w odnośnej wysokości nie może być skuteczne prawnie, jeśli w rzeczywistości manka nie było. Nie wyłącza ono prowadzenia przez pracownika jakimikolwiek środkami przeciwdowodu wykazującego, że manko w ogóle nie powstało, lub że jego wysokość jest mniejsza, albo że manko jest skutkiem okoliczności, za które on nie odpowiada itp. Tym bardziej może więc pozwany dowodzić swego twierdzenia, że podpisując deklarację nie był świadom, że zawiera ona uznanie przez niego długu, a błąd wywołała kasjerka, albo że oświadczenie złożył pod wpływem groźby zatrzymania wypłacenia mu wynagrodzenia.W procesie o manko na powodzie (pracodawcy) spoczywa ciężar twierdzenia i dowodzenia faktów powierzenia pracownikowi towaru, na pozwanym pracowniku spoczywa zaś ciężar twierdzenia i dowodu, że z powierzonego mienia wyliczył się. Ponieważ pozwany zaprzeczył, by odebrał od powódki towar w ilości zapisanej na jego koncie, jest rzeczą powódki przedstawić wyciąg ze swych ksiąg obejmujący wszystkie obciążenia działu pracy pozwanego w danym okresie. Pozwany uzyska wówczas możliwość szczegółowego wypowiedzenia się. Jeżeli na skutek zarzutów skarżącego powstały wątpliwości co do prawidłowości ksiąg powódki, dowód z biegłego stanie się konieczny.Skoro zaskarżony wyrok opiera się wyłącznie na tym, że pozwany poza sądem uznał dług w dochodzonej w pozwie wysokości, a - jak wyżej wyjaśniono - fakt ten nie przesądza zasadności powództwa i nie pozbawia skarżącego obrony z art. 239 i 158 § 2 k.z., należało zaskarżony wyrok - uchylić.