IV CR 41/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: M. Kenigsberg (sprawozdawca), W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Handlu Detalicznego Artykułami Włókienniczymi i Obuwiem w P. przeciwko Bronisławie O. o 11.245,64 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 listopada 1955 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneMiejski Handel Detaliczny Artykułami Włókienniczymi i Obuwiem w P. wnosił o zasądzenie od pozwanej Bronisławy O. kwoty 11.244 zł i 64 gr tytułem odszkodowania za manko powstałe w sklepie powódki, którego kierownikiem była pozwana.Pozwana nie uznała powództwa i wyjaśniła, że nie ponosi winy za powstałe manko, chociaż jego wysokości nie kwestionowała. Jako przypuszczalne przyczyny manka podała niedostateczne zabezpieczenie towaru w sklepie, a zwłaszcza niezabezpieczenie regałów z towarem, na co zresztą pozwana zwracała uwagę powódce, ale bezskutecznie.Biorący udział w sprawie Prokurator Wojewódzki wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 listopada 1955 r. powództwo w całości uwzględnił, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 11.244 zł 64 gr z procentami i kosztami.Sąd ustalił, co następuje:Pozwana w postępowaniu karnym toczącym się w związku z mankiem została uniewinniona. Pozwana nie wykonywała należycie swych obowiązków, albowiem w ciągu dwóch ostatnich miesięcy poprzedzających sporządzenie remanentu przychodził do sklepu do pozwanej jej znajomy Antoni K., który za ladą sklepową ekspediował towary i pozostawał w sklepie po wyjściu drugiej ekspedientki.Sąd uznał natomiast za nieuzasadniony zarzut pozwanej, że sklep nie był należycie zabezpieczony. Zdaniem Sądu, jeśli pozwana uważała, że ktoś z klienteli może wziąć towar z regału wystającego poza ladą - mogła we własnym zakresie część tę odgrodzić sznurem, co zresztą, jak zeznała, uczyniła. Do obowiązków właśnie pozwanej należało czuwanie, aby ktoś towaru ze sklepu nie zabrał, co było tym bardziej wykonalne, że ruch w sklepie nie był na ogół duży.W rewizji, opartej na podstawach wymienionych w art. 371 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., pozwana żąda zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa w całości lub do wysokości 5.622 zł 31 gr.Rewizja zarzuca:1)oparcie oceny co do winy pozwanej na fakcie dopuszczenia przez nią w sklepie - do sprzedaży - osoby trzeciej, a mianowicie Antoniego K., bez uwzględnienia, że nie mógł on spowodować szkody, skoro nie inkasował pieniędzy od klientów, a jedynie pomagał pozwanej;2)nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za tym, że manko powstało z winy powódki, a mianowicie faktu, że pozwana, która musiała starać się o zaopatrzenie sklepu w towar, zostawiała w sklepie samą ekspedientkę, a ta w tym czasie i ekspediowała, i inkasowała pieniądze, oraz faktu nienależytego zabezpieczenia towaru przed kradzieżą, o czym pozwana meldowała powódce.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzuty rewizji są bezzasadne.Pozwana nie obaliła ciążącego na niej z mocy art. 239 Kod. zob. domniemania winy za powstałą szkodę. W każdym razie, tego domniemania nie może obalić zarzut rewizji o bezzasadności ustalenia Sądu, iż do powstania manka mogło się przyczynić tolerowanie przez powódkę dostępu do towaru osoby obcej, nie związanej ze sklepem, albowiem gdyby nawet przyjąć, że Antoni K., który odwiedzał pozwaną w godzinach sprzedaży w sklepie, nie ponosi żadnej winy za powstałą szkodę, to nie uwalnia to jeszcze pozwanej od ciążącego na niej obowiązku wykazania przyczyn powstania manka. A zatem, wbrew zarzutom rewizji, pozwana nie wykazała, że manko powstało z przyczyn, za które nie odpowiada.Za taką przyczynę nie może być przede wszystkim uznana podniesiona w rewizji okoliczność, że pozwana była zmuszona wydalać się ze sklepu na czas potrzebny do zaopatrzenia sklepu w towar i że w tym czasie pozostawała tylko ekspedientka. Kierownik sklepu mający do pomocy innych pracowników powinien swoją pracę tak zorganizować, żeby mógł się wywiązać z przyjętego obowiązku strzeżenia powierzonego mu mienia. Trudności obiektywne powstają dopiero wówczas, gdy podlegli kierownikowi pracownicy nie mają kwalifikacji lub są nieuczciwi. Jednakże pozwana takich zastrzeżeń nie zgłasza pod adresem ekspedientki. Nie zarzuca jej bowiem ani braku kwalifikacji do zastępowania jej w ciągu kilku godzin w pewnych dniach miesiąca, ani nieuczciwości. W tych warunkach należy uznać, że brak było przesłanek dla ekskulpacji pozwanej, nie tylko bowiem nie udowodniła ona, że manko powstało z tej przyczyny, ale nawet nie uprawdopodobniła tej przyczyny.Pozwana nie wykazała również, że przyczyną manka było nienależyte zabezpieczenie towaru. Wprawdzie na pracodawcy ciąży obowiązek stworzenia pracownikowi takich warunków, w których mógłby wykonać ciążący na nim obowiązek strzeżenia powierzonego mu mienia (między innymi dotyczy to także zabezpieczenia towaru przed możliwościami kradzieży), nie uwalnia to jednak bynajmniej pracownika od podjęcia takich środków ostrożności przeciwko kradzieżom, które leżą w ramach jego możliwości. Pracownik, który widzi niebezpieczeństwo kradzieży i zawiadamia o tym pracodawcę, nie może do czasu podjęcia przez pracodawcę odpowiednich środków przyglądać się biernie kradzieżom lub godzić się na możliwość ich popełnienia. W przeciwnym razie ciążący na pracowniku materialnie odpowiedzialnym obowiązek strzeżenia mienia byłby obowiązkiem deklaratywnym.Zasada powyższa występuje w sposób jaskrawy w niniejszej sprawie. W sklepie, o niedużym zresztą ruchu, część regału z towarami wystawała poza ladę. Jeśli kierowniczka sklepu była zdania, że stwarza to możliwość popełnienia kradzieży przez kupujących, to zawiadamiając o tym kierownictwo sklepu (zwłaszcza wobec dużego upływu czasu od tego zawiadomienia), nie może nie uczynić nic, aby ten stan zmienić, mimo że - jak pozwana sama stwierdza - przeciągnięcie sznura zaradziłoby złu. Zresztą pozwana zeznała, że tak właśnie uczyniła. I dlatego również i ta przyczyna niedoboru, jeśli rzeczywiście nią była, obciąża pozwaną, która zlekceważyła sobie ciążący na niej obowiązek strzeżenia powierzonego jej mienia.Z tych wszystkich zasad, uznając, że pozwana nie wykazała, aby niedobór powstał z przyczyn, za które ona nie odpowiada, Sąd Najwyższy, z mocy art. 383 k.p.c. rewizję oddalił.