IV CR 149/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski, Sędziowie: S. Kałamajski (sprawozdawca), K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Okręgowych Zakładów Tuczu Przemysłowego w G. przeciwko Stefanowi K. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 18 października 1956 r., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZ uzasadnienia:Powód wytoczył przeciwko pozwanemu powództwo o 24.232,20 zł i twierdził, że pozwany, będąc kierownikiem należącego do powodowego przedsiębiorstwa Zakładu w G., dopuścił do powstania braku kartofli silosowanych w ilości 179.189 kg o wartości dochodzonej sumy.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił wychodząc z założeń, że pozwany nie może odpowiadać za manko w kartoflach, skoro były one powierzone nie jemu, lecz odpowiedzialnemu magazynierowi, i skoro nie zostało wykazane, że pozwany spowodował szkodę czynem niedozwolonym.W rewizji powód wniósł o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego z powodu naruszenia art. 239 i 448 k.z. i przekazanie sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(…) Artykuł 239 k.z. w zastosowaniu do spraw o wyrównanie manka nie normuje specyficznego jedynie wypadku, gdy niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania pracownika polega na niewyliczeniu się z powierzonego mu mienia (towaru). Nie ma żadnej podstawy do takiej wykładni. Cytowany przepis dotyczy w ogóle wszystkich wypadków niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania (oczywiście prawnie ważnego), jeżeli wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania powstała szkoda. Istotną zatem przesłanką roszczeń opartych na art. 239 w związku z art. 448 k.z. jest nie fakt powierzenia mienia (towaru), lecz fakt niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, a na czym to uchybienie polega, wynika z okoliczności konkretnego wypadku w związku z art. 448 k.z.Powierzenie nie jest jednak bez znaczenia w sprawie o roszczenie oparte na art. 239 w związku z art. 448 k.z. Fakt powierzenia stwarza dla pracownika obowiązek wyliczenia się z powierzonego mienia (towaru). Fakt istnienia manka stwarza domniemanie niewykonania obowiązku wyliczenia się. Innymi słowy, jeżeli ustalono manko w mieniu powierzonym, zachodzi domniemanie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o czym mowa w art. 239 k.z., i wobec tego nie ma potrzeby wykazywania i ustalenia określonego uchybienia pracownika.Z powyższych wywodów wynika, że fakt powierzenia mienia (z reguły towaru) jest w procesie o odszkodowanie na podstawie art. 239 w związku z art. 448 k.z. istotny i musi być ustalony, jeżeli podstawę roszczenia stanowi niewykonanie obowiązku wyliczenia się z powierzonego mienia (towaru), oraz że brak powierzenia mienia nie wyłącza odpowiedzialności za manko z art. 239 w związku z art. 448 k.z., lecz w tym wypadku zachodzi konieczność ustalenia, iż pracownik dopuścił się zaniedbania określonego obowiązku wynikającego z umowy stron i że zachodzi związek przyczynowy między ustalonym zaniedbaniem obowiązku a szkodą (manko).W takim stanie sprawy zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem prawa materialnego, podlega więc uchyleniu, sprawa zaś musi być przekazana Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c.).