IV CR 127/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Miejskiego Przedsiębiorstwa Robót Drogowych w P. przeciwko J. M. o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 12 stycznia 1962 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowód żądał w pozwie wniesionym dnia 23 maja 1960 r. zasądzenia od pozwanego 156.842 zł 99 gr (po rozszerzeniu powództwa) twierdząc, że w magazynie jego, kierowanym przez pozwanego powstało manko w tej wysokości w okresie od 14 kwietnia 1956 r. do 16 marca 1957 r.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił uznając, że roszczenie powoda uległo skutkom prekluzji rocznej z art. 473 k.z., pozwany bowiem został zwolniony z pracy u powoda z dniem 31 lipca 1957 r. (niespornie), a odpowiedzialność jego za manko wynika z przepisu art. 239 k.z. Sąd ustalił przy tym, że pozwany za spowodowanie manka został prawomocnie skazany z art. 286 § 1 k.k. Uchybienia jakich pozwany dopuścił się, nie kwalifikują się - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - jako czyny niedozwolone w rozumieniu art. 134 k.z., albowiem uchybienia te polegały jedynie na nie dopełnieniu obowiązków umownych (niedbalstwo, opieszałość). "Jedyny zarzut upijania się w służbie", gdyby nawet ocenić go jako czyn niedozwolony w rozumieniu art. 134 k.z. - zdaniem Sądu - odpada, albowiem sąd karny drugiej instancji zarzut ten uznał za bezpodstawny.Powód w rewizji domaga się uchylenia wyroku i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmiany wyroku i uwzględnienia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że pozwany odpowiada za dochodzoną przez powoda szkodę wyłącznie na podstawie art. 239 k.z. (ex contractu), przy tych okolicznościach sprawy budzi zastrzeżenia i słusznie zostało w rewizji zakwestionowane.Zgodnie z ustalonym już orzecznictwem skazanie pracownika na podstawie art. 286 § 1 k.k. za spowodowanie manka nie przesądza wprawdzie samo przez się, że pracownik dopuścił się czynu niedozwolonego w rozumieniu kodeksu zobowiązań, ale z drugiej strony nie przesądza też kwestii podstawy odpowiedzialności pracownika w kierunku przeciwnym, tj. że pracownik nie dopuścił się czynu niedozwolonego. Sąd cywilny powinien więc pomimo takiego skazania badać w każdym konkretnym przypadku, czy nie zachodzi także podstawa odpowiedzialności pracownika w myśl art. 134 k.z., która wyłącza możność zastosowania prekluzji z art. 473 k.z. W tym celu Sąd obowiązany jest rozważyć całokształt okoliczności sprawy, a przede wszystkim sprawdzić wszystkie dowody zaoferowane przez stronę powodową, a w miarę potrzeby przeprowadzić nawet z urzędu także inne dowody mogące wyjaśnić kwestię odpowiedzialności pracownika (art. 236 k.p.c.).Skarżący zasadnie zarzuca, że Sąd Wojewódzki niesłusznie pominął dowody zaoferowane w jego piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 1961 r., w którym konkretnie wskazano na czym polegał niedozwolony czyn pozwanego. Powód twierdził mianowicie w tym piśmie, między innymi, że pozwany dopuszczał do samowolnego pobierania z magazynu towarów przez osoby postronne i upijał się w czasie pracy.Błędne jest ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że stawiany pozwanemu "jedyny zarzut upijania się w służbie" został uznany w postępowaniu karnym za bezpodstawny, z treści bowiem wyroków sądów karnych obu instancji, a także z treści wyroku Izby Karnej Sądu Najwyższego wydanego na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego wynika wyraźnie wręcz coś przeciwnego.Pomijając już jednak kwestię upijania się pozwanego należy zauważyć, że nie był to zresztą "jedyny" zarzut stawiany pozwanemu w postępowaniu karnym, albowiem z treści wyroków sądów karnych wynikałoby także, że pozwany zezwalał osobom postronnym na zabieranie z magazynu różnych towarów bez kwitów i kontroli. Tego rodzaju postępowanie magazyniera, który dopuszcza do samowolnego dysponowania przez osoby trzecie powierzonym mu mieniem pracodawcy, może być uznane za czyn niedozwolony w rozumieniu art. 134 k.z., nie byłoby to już bowiem tylko "wadliwe i niedbałe" względnie "opieszałe" wykonywanie obowiązków przez magazyniera - jak to ocenił ogólnikowo Sąd Wojewódzki, lecz nadużycie stanowiska polegające na ułatwieniu osobom trzecim bezprawnego dysponowania cudzym mieniem, do którego osoby te nie powinny mieć dostępu. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wynika, aby Sąd Wojewódzki ocenił z punktu widzenia art. 134 k.z. to właśnie postępowanie pozwanego, wadliwe zaś i oczywiście sprzeczne z materiałem sprawy ustalenia Sądu w zakresie zarzutu pijaństwa stawianego pozwanemu, pozwala na wniosek, że wspomnianemu wyżej wymogowi wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy nie stało się w danym przypadku zadość także i w pozostałym zakresie, za czym przemawiałoby także i to, że Sąd Wojewódzki nie uzasadnił nawet dlaczego pominął dowody zaofiarowane przez powoda.Z tych zasad Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 384 k.p.c.).