II C 617/53

Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 48 § 1 kodeksu rodzinnego postanawia, że "mąż matki może zaprzeczyć sądownie ojcostwa w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę".Ustawa nie określa bliżej, jaki sposób "dowiedzenia się" o urodzeniu dziecka powoduje rozpoczęcie biegu terminu z art. 48 § 1 kodeksu rodzinnego, w którym mąż może zaprzeczyć ojcostwa. Ocenę w tym kierunku ustawodawca pozostawił sądowi orzekającemu, który obowiązany jest dążyć do osiągnięcia orzeczenia zgodnego z prawdą obiektywną, opartego na wszechstronnym wyjaśnieniu stosunku prawnego i na ustaleniu rzeczywistego stanu rzeczy (art. 216 § 2, 218 § 1 i 236 § 1 k.p.c.).Nie jest usprawiedliwione zapatrywanie skarżącego, że "konkretną" wiadomością o urodzeniu dziecka przez żonę może być tylko uzyskanie przez męża wiadomości, że w aktach stanu cywilnego wpisano dziecko jako pochodzące z małżeństwa powoda z matką dziecka. Akty stanu cywilnego stanowią tylko rejestrację zdarzeń, które ustawa nakazuje w ten sposób rejestrować, same przez się jednak nie stwarzają żadnego nowego lub odmiennego stanu prawnego.W art. 48 § 1 kodeksu rodzinnego jest mowa o dowiedzeniu się o urodzeniu dziecka przez żonę, a nie o sposobie zarejestrowania dziecka w aktach stanu cywilnego. Dzień dowiedzenia się męża o urodzeniu się dziecka jest dniem, od którego rozpoczyna się bieg sześciomiesięcznego okresu do sądowego zaprzeczenia ojcostwa. Dziecko mogło być w ogóle niezarejestrowane w aktach stanu cywilnego, a mąż matki może dowiedzieć się o urodzeniu tego dziecka przez nią.Słusznie skarżący podnosi, że samo podejrzenie lub przypuszczenie męża, że jego żona urodziła dziecko ze stosunku z innym mężczyzną, nie wystarcza do uznania, że mąż dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę. Wiadomość, którą mąż otrzymuje o tym fakcie, powinna mieć cechy wiarogodności.Mylne jest natomiast zapatrywanie skarżącego, że mąż nie ma obowiązku stwierdzenia prawdziwości wiadomości, z której dowiedział się, że żona jego urodziła dziecko z kim innym.Do obowiązków męża, który taką wiadomość uzyskał, należy, jak to słusznie uznał Sąd Wojewódzki, sprawdzenie tej wiadomości, jeśli mąż nie poczuwa się do ojcostwa i nie chce, by dziecko miało charakter dziecka pochodzącego z małżeństwa. Mąż, który otrzymał wiadomość o tym, że jego żona, z którą nie mieszkał i nie obcował cieleśnie, urodziła dziecko, musi na wiadomość tę zareagować w taki sposób, jaki przewiduje art. 48 § 1 kodeksu rodzinnego, tj. w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, musi sądownie zaprzeczyć swego ojcostwa, jeśli nie chce, by dziecko było uznane za pochodzące z małżeństwa. Niezachowanie tego terminu powoduje utratę możności ustalenia przez Sąd, że dziecko nie pochodzi od męża matki.O tym, jaka wiadomość uzyskana przez męża wystarcza do ustalenia czy i kiedy mąż "dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę", decydują dowody zebrane przez sąd w tym kierunku.W sprawie niniejszej Sąd Wojewódzki ustalił niewadliwie, że powód dowiedział się o tym jeszcze w roku 1946. Sąd Wojewódzki mógł w tym kierunku oprzeć się na zeznaniach świadka Walentego Z., których wiarogodności powód nie zakwestionował, że na żądanie żony powoda, w czasie gdy małoletni Jan O. miał około 2 miesięcy, świadek ten powiedział powodowi, że żona powoda urodziła dziecko i twierdzi, iż jest to dziecko powoda. Wiadomością tą powód był oburzony, robił świadkowi wyrzuty, że naigrawa się z niego, i stanowczo przeczył, by on był ojcem dziecka. W każdym razie świadek mówił powodowi, że żona powoda urodziła dziecko.Na podstawie tych zeznań Sąd Wojewódzki mógł ustalić, że powód w 1946 r. dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę.Wprawdzie stało się to za czasów mocy obowiązującej prawa rodzinnego z dnia 22 stycznia 1946 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 6, poz. 52), które obowiązywało od dnia 1 lipca 1946 r., jednak również to prawo w art. 6 § 1 zawierało przepis, że: "mąż matki może zaprzeczyć urodzeniu dziecka z małżeństwa w ciągu trzech miesięcy od uzyskania wiadomości o urodzeniu się dziecka". Termin do zaprzeczenia ojcostwa był więc według tego prawa nawet krótszy niż w art. 48 § 1 kodeksu rodzinnego.