II CO 154/19
Izba Cywilna2019-11-07
Skład orzekający: Kamil Zaradkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien zawiesić postępowanie w sprawie o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania powództwa o rozwód, gdy przed Trybunałem Konstytucyjnym toczy się postępowanie dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów regulujących tę kwestię?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy zawiesza postępowanie w sprawie o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania powództwa o rozwód, gdy zostało przedstawione pytanie prawne Trybunałowi Konstytucyjnemu dotyczące zgodności z Konstytucją przepisów, które mają zastosowanie w tej sprawie. Konieczność zawieszenia wynika z faktu, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego może wpłynąć na sposób rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.Stan faktyczny
Powódka wniosła o rozwód, jednak oboje małżonkowie posiadają obywatelstwo polskie i nie mieszkają w Polsce. Sąd Okręgowy zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, ponieważ nie można ustalić właściwości miejscowej na zasadach ogólnych. Sąd Najwyższy, w związku z przedstawieniem pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu dotyczącego zgodności z Konstytucją art. 45 k.p.c., zawiesił postępowanie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zawiesił postępowanie przed Sądem Najwyższym na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II CO 154/19 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z powództwa E. L. przeciwko Z. J. L. o rozwód, sygn. akt I […] C […] na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2019 r., przedstawienia Sądu Okręgowego w K. wniosku o oznaczenie Sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zawiesza postępowanie przed Sądem Najwyższym na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821 k.p.c. - w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19. UZASADNIENIE Postanowieniem z 2 września 2019 r. Sąd Okręgowy w K. na podstawie art. 45 k.p.c. zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo w sprawie o rozwód. W sprawie głównej oboje małżonkowie posiadający obywatelstwo polskie nie mieszkają aktualnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy uwzględnieniu jurysdykcji sądu polskiego (art. 11031 § 1 pkt 4 k.p.c.) nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej sądu na zasadach ogólnych, tj. na podstawie art. 41 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
2 W niniejszej sprawie postępowanie przed Sądem Najwyższym podlega zawieszeniu na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c. w związku z przedstawieniem przez Sąd Najwyższy pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w sprawie o sygn. akt IV CO 50/19. Konieczność zawieszenia postępowania wynika z faktu, iż od wyniku postępowania zainicjowanego przed Trybunałem Konstytucyjnym wskazanym powyżej pytaniem prawnym, tj. rozstrzygnięcia w zakresie hierarchicznej zgodności art. 45 k.p.c. ze wskazanymi w pytaniu prawnym normami konstytucyjnymi, zależy również rozstrzygnięcie w sprawie niniejszej, skoro pytanie prawne w sprawie o sygn. IV CO 50/19 dotyczy przepisu, który znajduje zastosowanie również w tej sprawie. Wątpliwości Sądu Najwyższego sformułowane w pytaniu prawnym dotyczą tego, czy art. 45 k.p.c. w zakresie, w jakim: 1. wyklucza stwierdzenie niewłaściwości sądu w razie oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo - jest zgodny z art. 2 oraz z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, 2. nie określa kryteriów ani przesłanek stanowiących podstawę oznaczenia przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo - jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 176 ust. 2 oraz z art. 7 Konstytucji RP. Ze względu na systematykę przepisów Kodeksu postępowania cywilnego wyłączenie stosowania art. 177 k.p.c. dotyczy wyłącznie spraw, o których mowa w art. 3981 i nast. (część pierwsza, księga pierwsza, tytuł VI, dział Va „Skarga kasacyjna”). Art. 39812 k.p.c. powinien być intepretowany ściśle. W konsekwencji, niezależnie od wykładni powyższego przepisu w postępowaniach wywołanych skargą kasacyjną, wyłączenie stosowania art. 177 k.p.c. nie dotyczy innych postępowań przed Sądem Najwyższym niż zainicjowane skargą, a zatem również postępowania na podstawie art. 45 k.p.c. Należy również zaznaczyć, że w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, prawo do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w pełnym, nieuszczuplonym kształcie wymaga uzyskania czytelnego,
3 weryfikowalnego uzasadnienia rozstrzygnięcia (zob. w szczególności wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 maja 2007 r., sygn. akt 68/06, OTK ZU 6/A/2007, poz. 53). Mając zatem na względzie wynikające z konstytucyjnego prawa do sądu gwarancje proceduralne celowe w niniejszej sprawie jest wskazanie motywów zawieszenia postępowania przez Sąd Najwyższy. Z tych względów, na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 w związku z art. 391 § 1 w związku z art. 39821 k.p.c., Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. jw [aw]
Powiązane orzeczenia
- III CO 854/25 2025-07-31Czy cofnięcie pozwu w sprawie o rozwód przez powoda skutkuje umorzeniem postępowania przez Sąd Najwyższy w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy wystąpił o oznaczenie sądu właściwego?
- III CO 563/23 2023-12-04Czy w przypadku cofnięcia pozwu o rozwód, w sytuacji gdy sąd niższej instancji zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego, postępowanie przed Sądem Najwyższym powinno zostać umorzone?
- IV CO 218/19 2022-01-31Czy cofnięcie pozwu o rozwód przez powódkę czyni zbędnym postępowanie przed Sądem Najwyższym w celu oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy?
- III CO 575/22 2022-05-24Czy w sprawie o rozwód, w której Sąd Okręgowy zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego, należy umorzyć postępowanie, jeśli powód zmienił miejsce zamieszkania i cofnął wniosek o oznaczenie sądu?
- C 1088/51 1951-11-05Czy cofnięcie pozwu o rozwód na posiedzeniu pojednawczym, bez zgody pozwanego, może być skuteczne i prowadzić do umorzenia postępowania przez sąd jednoosobowo?
Powołane przepisy
art. 177 § 1 pkt 31 KPCart. 391 § 1 KPCart. 39821 KPCart. 45 KPCart. 11031 § 1 pkt 4 KPCart. 41 KPCart. 177 § 1 pkt 31art. 391 § 1art. 2art. 45 ust. 1art. 176 ust. 2art. 7
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026. · PDF źródłowy