II CR 143/80

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 1980 r. sprawy z powództwa Doroty G. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "Borycz" w M. o przyjęcie w poczet członków Spółdzielni na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we W. z dnia 22 listopada 1979 r. I C 470/79 oddalił rewizję i zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powódki koszty postępowania rewizyjnego w kwocie 350 zł.Uzasadnienie faktycznePowódka Dorota G. - licząca 5 lat - żądała w pozwie nakazania pozwanej Spółdzielni Mieszkaniowej "Borycz" w M. przyjęcia jej na członka i przydzielenia lokalu mieszkalnego, jaki należał - na warunkach spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego - do Kazimierza J., zmarłego w dniu 4 czerwca 1978 r. Pozwana Spółdzielnia przyznając, że w skład spadku pozostałego po tymże Kazimierzu J. wchodzi spółdzielcze prawo do lokalu własnościowego przy ul. XXX-lecia PRL nr 2 k/5 w M., tudzież, że spadek po nim nabyła powódka, wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że jest ono przedwczesne, skoro powódka mieszka przy rodzicach mających w pełni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Sąd Wojewódzki - powołując przepisy art. 147 i art. 150 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. z 1961 r. Nr 12, poz. 61) - jednak powództwo uwzględnił.Pozwana Spółdzielnia w rewizji (art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c.) wnosiła o częściową zmianę tego wyroku przez oddalenie powództwa o nakazanie przydzielenia powódce mieszkania pozostałego po Kazimierzu J.Rewizja jest bezzasadna.Spółdzielcze prawo do lokalu, jako prawo pochodne od członkostwa i ściśle z nim związane, może przejść tylko na taką osobę, która uzyskała członkostwo spółdzielni. Uznając szczególny tytuł powódki do tego, pozwana Spółdzielnia już w rewizji nie kwestionuje nakazu przyjęcia jej na swego członka (art. 147 § 1 ustawy o spółdzielniach). Nie zwalcza również poglądu, że spółdzielcze prawo do lokalu typu własnościowego, jako składnik majątku spadkowego, powódka nabyła - zgodnie z regułą przewidzianą w art. 922 § 1 i art. 925 k.c. - już z chwilą otwarcia spadku po byłym członku Kazimierzu J. Pozwala to kontrolę rewizyjną sprowadzić do odpowiedzi na pytanie, czy Sąd Wojewódzki istotnie naruszył prawo materialne nakazując pozwanej Spółdzielni by przydzieliła powódce mieszkanie po nim pozostałe.Odpaść musi zarzut, że orzekając w ten sposób naruszył ten Sąd przepis art. 145 ustawy o spółdzielniach, warunkujący nabycie spółdzielczego prawa do lokalu od zamieszkiwania osoby ubiegającej się o nie wraz z byłym członkiem, aż do chwili jego śmierci. Lokata tego przepisu usprawiedliwia bowiem wniosek, że ma on zastosowanie jedynie do spółdzielczego prawa do lokalu typu lokatorskiego. Zgodnie ze statutem pozwanej Spółdzielni, który odpowiada uchwale Nr 6 CZSBM z dnia 10 kwietnia 1972 r. (art. 137 cyt. ustawy), osoba małoletnia nie tylko może być przyjęta na członka spółdzielni budownictwa mieszkaniowego, lecz także może jej być przydzielone spółdzielcze prawo do lokalu, m.in. wtedy, gdy nabyła je w drodze dziedziczenia. Z takim przyjęciem nie musi się zaś łączyć - jak to słusznie zauważa Sąd Wojewódzki - samodzielne zamieszkiwanie małoletniego w tym mieszkaniu. Konsekwencją uprawnienia członka do rozporządzenia jego prawem, jest bowiem także - wyraźnie mu przyznane w art. 147 § 5 ustawy o spółdzielniach - prawo wynajmowania lub podnajmowania mieszkania spółdzielczego. Skoro tak, to przydzieleniu powódce spółdzielczego prawa do lokalu zwolnionego przez Kazimierza J. nie mogło stać na przeszkodzie to tylko, że rodzice - do czasu jej usamodzielnienia się - mieszkanie to oddadzą w używanie innej osobie.Utrzymaniu w mocy zaskarżonej części wyroku nie stoją na przeszkodzie także przepisy art. 134 § 1 cyt. ustawy oraz art. 5 k.c. Cel społeczno-gospodarczy, jaki mają do spełnienia spółdzielnie budownictwa mieszkaniowego - a więc zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych członków - pozwala bowiem tolerować nawet wynajmowanie - w wyjątkowych okolicznościach - innym osobom spółdzielczego prawa do lokalu typu własnościowego. Przy tym unormowaniu pozwana Spółdzielnia nie mogłaby skutecznie remonstrować przeciw oddaniu w najem mieszkania spółdzielczego przez członka wyjeżdżającego na dłuższy czas służbowo za granicę. Nie może więc i odmowy przydzielenia powódce odziedziczonego przez nią spółdzielczego prawa do lokalu argumentować tylko tym, że przez pewien czas będzie ona - za zapłatą czynszu - mieszkanie spółdzielcze odnajmować innym osobom. Brak samodzielności i związana z tym konieczność mieszkania przez pewien czas gdzie indziej, przy rodzicach, stanowi bowiem wyjątkową okoliczność, uniemożliwiającą postawienie członkowi skutecznego zarzutu, że - do czasu usamodzielnienia się - z lokalu spółdzielczego mógłby osiągać niczym nieusprawiedliwione zyski. Przeciw temu poglądowi nie przemawia wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1978 r. II CR 24/78 (OSNCP 1979/2 poz. 32), m.in. dlatego, bo wydany został w sprawie o spółdzielcze prawo do lokalu typu lokatorskiego.Rewizję pozwanej Spółdzielni więc oddalono (art. 387 k.p.c.), orzekając o kosztach postępowania rewizyjnego w myśl art. 98 § 1 k.p.c.