II CR 24/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Kuryłowicz. Sędziowie SN: R. Czarnecki (sprawozdawca), L. Klimczak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Marii M. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w S. o uznanie za bezskuteczne czynności prawnych na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 29 października 1976 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach instancji rewizyjnej.Uzasadnienie faktyczneWedług twierdzeń pozwu, mąż powódki został w czasie trwania małżeństwa członkiem pozwanej spółdzielni mieszkaniowej, a jego zakład pracy przekazał tej spółdzielni z zakładowego funduszu mieszkaniowego na wkład mieszkaniowy sumę 14.600 zł, przy czym kredyt ten został w całości spłacony. Jednakże następnie mąż powódki, opuściwszy rodzinę, wypowiedział spółdzielni członkostwo i wniósł o wypłacenie mu sumy, która wpłynęła na jego konto, a spółdzielnia dokonała skreślenia męża powódki z rejestru jej członków i zwróciła jego zakładowi pracy sumę 14.600 zł. Powódka więc domaga się "ubezskutecznienia" wspomnianego skreślenia.Sąd Wojewódzki nie uwzględnił żądania.Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W myśl postanowień rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 listopada 1973 r. w sprawie zakładowego funduszu socjalnego i zakładowej działalności socjalnej (Dz. U. Nr 43, poz. 260), zakład pracy może udzielić pomocy swemu pracownikowi w ten sposób, że przelewa z zakładowego funduszu mieszkaniowego na rachunek spółdzielni budownictwa mieszkaniowego stosowną sumę na opłacenie wkładu mieszkaniowego, przy czym udzielenie tej pomocy następuje wyłącznie w formie pożyczki spłacanej w ratach i nie ulegającej umorzeniu w części większej niż w połowie (§ 7 ust. 1 pkt 4, § 9, § 11 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 powołanego rozporządzenia). Wynika z powyższego, że pożyczka na wkład mieszkaniowy jest spłacana z wynagrodzenia za pracę pobieranego przez pracownika - małżonka, wobec czego wkład mieszkaniowy przekazany przez zakład pracy z zakładowego funduszu mieszkaniowego staje się z chwilą spłacenia ostatniej raty pożyczki w całości dorobkiem małżonków (art. 32 § 1 pkt 1 k.r.o.), zostaje więc wniesiony w ich majątek wspólny, a w sprawie stanowi przedmiot majątku wspólnego powódki i jej męża.Z kolei zgodnie z przyjętą w art. 138 ustawy o spółdzielniach i ich związkach zasadą indywidualnego członkostwa w spółdzielni budownictwa mieszkaniowego małżonek będący członkiem tej spółdzielni reprezentuje wobec niej prawa obojga małżonków, w szczególności w wypadku, gdy wypowiada członkostwo.Ze względu zaś na powołaną dyspozycję art. 138 zgłoszony do spółdzielni sprzeciw drugiego małżonka (nie będącego członkiem) co do wypowiedzenia członkostwa nie byłby skuteczny.Jednakże drugi małżonek może zwrócić się do sądu na podstawie art. 24 k.r.o. o zakazanie małżonkowi będącemu członkiem spółdzielni wypowiedzenia członkostwa. W razie zapadnięcia takiego orzeczenia wypowiedzenie członkostwa przez małżonka będącego członkiem spółdzielni byłoby bezskuteczne.W tym stanie rzeczy spółdzielnia, kierując się prawidłowo pojętym interesem społecznym, powinna o otrzymaniu wypowiedzenia członkostwa zawiadomić drugiego małżonka w celu umożliwienia mu zabezpieczenia w drodze sądowej jego praw, ewentualnie także praw rodziny.Jeżeli o otrzymaniu - od jednego z małżonków - wypowiedzenia członkostwa spółdzielnia nie zawiadamia drugiego małżonka, lecz przyjmuje wspomniane wypowiedzenie i skreśla małżonka będącego dotychczas członkiem tej spółdzielni z rejestru jej członków, to ta czynność prawna spółdzielni może być nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Ma to miejsce w szczególności wtedy, kiedy z dokumentacji znajdującej się w spółdzielni wynika, że z małżeństwa pochodzi dziecko, nie jest więc wyłączone wszczęcie sprawy o podział majątku wspólnego i w jego wyniku przyznanie wkładu jako uprawnienia do uzyskania mieszkania temu małżonkowi, który sprawuje bezpośrednią pieczę nad dzieckiem.W sprawie, gdyby skreślenie męża powódki z rejestru członków spółdzielni było nieważne, w konsekwencji brak byłoby podstaw do zwrócenia jego zakładowi pracy sumy wpłaconej na wkład mieszkaniowy.Z przedstawionego prawnomaterialnego punktu widzenia Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił sprawy i stąd zaskarżony wyrok musi ulec uchyleniu (art. 388 § 1 k.p.c.).