II CR 268/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: J. Krajewski (sprawozdawca), W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana S. przeciwko Małgorzacie Annie S. i Krystynie Jadwidze S. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 1 kwietnia 1966 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo o zaprzeczenie ojcostwa wobec niezachowania terminu przewidzianego w art. 63 k.r.o.Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego a w szczególności na podstawie dowodu z przesłuchania stron i ich korespondencji. Sąd Wojewódzki ustalił następujący stan faktyczny:Marian i Krystyna S. zawarli związek małżeński w 1952 r. Mimo powstałych nieporozumień podjęli powtórnie współżycie w lutym 1962 r. W dniu 14.IX.1962 r. pozwana urodziła córkę jako dziecko donoszone. Jakkolwiek powód przebywał w więzieniu od 29.IV.1962 r. do 23.VII.1965 r., to jednak o fakcie urodzenia dziecka dowiedział się najpóźniej w kwietniu 1963 r., kiedy uciekł z więzienia i podczas ukrywania się kilkakrotnie odwiedzał rodzinę.Niezależnie od tego we wrześniu 1964 r. pozwana wraz z dzieckiem odwiedziła męża w więzieniu. Poza tym w liście do żony w dniu 13.IX.1964 r. powód dziękował jej za trud w wychowaniu wspólnego dziecka. Skoro zatem powód wystąpił mimo to o zaprzeczenie ojcostwa dopiero w dniu 28.XII.1965 r., to powództwo, jako wniesione po upływie sześciomiesięcznego terminu przewidzianego w art. 63 k.r.o., podlega oddaleniu już choćby z tego tylko względu.W skardze rewizyjnej opartej na zarzucie wadliwości ustaleń co do niezachowania terminu z art. 63 k.r.o. powód domaga się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Na rozprawie rewizyjnej powód cofnął zarzut wadliwości ustaleń co do terminowości wniesienia pozwu, wysunął natomiast tezę o możliwości nieuwzględnienia terminu przewidzianego w art. 63 k.r.o. w związku z przepisem art. 117 § 3 k.c.W tych warunkach zachodzi jedynie potrzeba rozważenia trafności tego stanowiska.Zdaniem Sądu Najwyższego, na postawione pytanie możliwa jest jedynie negatywna odpowiedź. Na gruncie obowiązującego prawa problem możliwości nieuwzględnienia upływu terminu reguluje art. 117 k.c. Stosownie do art. 117 § 3 k.c. sąd może nie uwzględnić upływu przedawnienia, gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Powołany przepis nie może jednak odnosić się do terminu przewidzianego dla dochodzenia zaprzeczenia ojcostwa już choćby z tego względu, że art. 117 § 1 k.c. - jak wynika z jego literalnego brzmienia - ma na myśli tylko roszczenia majątkowe.Nie może natomiast ulegać wątpliwości, że wszystkie trzy paragrafy art. 117 k.c., jako dotyczące tej samej materii, tworzą jedną całość i dlatego niedopuszczalna byłaby wykładnia § 3 w oderwaniu od § 1. Poprawna wykładnia tego przepisu prowadzi zatem do wniosku, iż również § 3 art. 117 k.c. ma na myśli wyłącznie roszczenia majątkowe. Zresztą inaczej być nie może, skoro roszczenia niemajątkowe nie ulegają przedawnieniu. Niemajątkowy zaś charakter roszczenia o zaprzeczenie ojcostwa nie może być kwestionowany.Dodatkowy argument przemawiający za słusznością wysuniętej tezy płynie z art. XXXVI przep. przech. k.c. Przepis ten wskazuje, iż ustawodawstwu naszemu - obok terminów przedawnienia - znane są inne jeszcze terminy ustawowe. Treść art. 117 k.c. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zawarta w nim reguła dotyczy wyłącznie terminów przedawnienia. Skoro zaś przedawnienie wiąże się z roszczeniem majątkowym, a roszczenie wynikające z art. 63 k.r.o. ma niewątpliwie charakter niemajątkowy - to przewidziany w ostatnio powołanym przepisie sześciomiesięczny termin jest - w rozumieniu art. XXXVI przep. przech. k.c. "innym" terminem ustawowym niż termin przedawnienia. Do takiego terminu nie odnosi się reguła art. 117 § 3 k.c., która dotyczy tylko terminów przedawnienia. Istotne znaczenie z punktu widzenia rozważanego problemu ma również charakter spraw o zaprzeczenie ojcostwa. Troska ustawodawcy o ustabilizowanie stosunków rodzinnych przejawia się między innymi w zakreślaniu terminu do wystąpienia o zaprzeczenie ojcostwa.O intensywności tego terminu świadczy okoliczność, że ustawodawca godzi się na oddalenie powództwa nawet mimo sprzeczności między stanem prawnym a stanem biologicznym. Wynika z tego wniosek, ż wzgląd na stabilizację rodziny - a zwłaszcza pozycji dzieci - ustawodawca w pewnych wypadkach stawia wyżej od dobra osobistego osoby uprawnionej z art. 63 k.r.o. i od prawdy obiektywnej. Trudno zakładać w tych warunkach, żeby dopuszczał on możliwość nieuwzględnienia tego terminu, zwłaszcza że użyte w art. 117 § 3 k.c. sformułowanie: "jeżeli opóźnienie nie jest nadmierne", jako nieostre, mogłoby prowadzić w praktyce do rozszerzającej wykładni, a w konsekwencji - do rozwiązań sprzecznych z dobrem rodziny, szczególnie chronionym przez całe nasze ustawodawstwo. Istota spraw o zaprzeczenie ojcostwa sprzeciwia się więc możliwości nieuwzględnienia terminu przewidzianego w art. 63 k.r.o.Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 387 k.p.c.).