II CR 368/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Grudziński, W. Bryl.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa (Prezydium Rady Narodowej w W., przeciwko Irenie C. i Stanisławowi P. o unieważnienie umowy, na skutek rewizji pozwanej Ireny C. od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 24 grudnia 1963 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód żądał unieważnienia zawartej z pozwanymi w dniu 13.XII.1960 r. w Państwowym Biurze Notarialnym w W. umowy sprzedaży nieruchomości położonej w W. przy ul. P. 37. Twierdził przy tym, że umowa ta została zawarta z naruszeniem art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 28.V.1957 r. o sprzedaży przez Państwo domów mieszkalnych i działek budowlanych (Dz. U. Nr 31, poz. 132), gdyż budynek stanowiący mały dom mieszkalny o trzech lokalach mieszkalnych sprzedano dwóm osobom. Wskutek tego uchybienia decyzja Prezydium DRN W.P.P., stanowiąca podstawę tej umowy, została uchylona przez Prezydium Rady Narodowej w W. W toku procesu powód ograniczył żądanie pozwu w stosunku do pozwanego P. w ten sposób, iż żądał unieważnienia tej umowy jedynie co do 1 pokoju wchodzącego w skład lokalu nr 3 na poddaszu. Występująca w charakterze interwenientki ubocznej po stronie powoda Zofia O. popierała powództwo.Pozwana C. zaprzeczyła twierdzeniom pozwu, jakoby budynek powyższy stanowił mały dom mieszkalny o trzech lokalach, i wnosiła o oddalenie powództwa. Pozwany P. przyznał, że w spornym domu zajmuje jedynie lokal nr 1 na parterze.Sąd Wojewódzki, powołując się na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22.IV.1963 r. III CO 22/62, wobec uchylenia decyzji stanowiącej podstawę umowy sprzedaży uwzględnił powództwo w ograniczonym przez powoda zakresie.Od wyroku tego pozwana C. wniosła rewizję i powołując podstawy rewizyjne z art. 371 § 1 p. 1 i 4 k.p.c., żądała jego zmiany i oddalenia powództwa bądź też uchylenia tegoż wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego uchwałą z dnia 25.IV.1964 r. III CO 12/64 uznał, że uchylenie ostatecznej uchwały Prezydium Rady Narodowej po zawarciu umowy sprzedaży na podstawie cytowanej ustawy nie powoduje samo przez się nieważności umowy. Jednakże okoliczności, z powodu których uchylenie nastąpiło, mogą mieć znaczenie dla oceny - w świetle prawa cywilnego - ważności umowy sprzedaży.Wychodząc z tych założeń, należy uznać, że unieważnienie umowy jedynie ze względu na uchylenie uchwały Prezydium Rady Narodowej, stanowiącej podstawę tej umowy, było niedopuszczalne. Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika jednak, że obojgu pozwanym sprzedano mały dom mieszkalny, składający się z trzech lokali mieszkalnych. Ustalenie to znajduje oparcie w orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej w W. - Wydział Architektury i Nadzoru z dnia 20.IV.1959 r. oraz w późniejszej decyzji ostatecznej, którą to okoliczność pozwana przyznaje w rewizji. Z zeznań pozwanych wynika również, że pozwany P. zajmował i zajmuje w tym budynku lokal nr 1 na parterze, a pozwana C. od 1951 r. lokal nr 3 na poddaszu. Lokal nr 2 położony na I piętrze zajmuje od kilkunastu lat interwenientka uboczna. W tym stanie rzeczy, skoro sporny budynek, stanowiący mały dom mieszkalny i obejmujący trzy lokale mieszkalne, sprzedany został jedynie dwóm osobom, to umowa sprzedaży narusza bezwzględnie obowiązujący przepis art. 4 ust. 3 ustawy, według którego liczba osób nabywających mały dom mieszkalny nie może być mniejsza od liczby lokali mieszkalnych w tym domu. W związku z tym wymieniona umowa powinna być uznana za nieważną w zakresie objętym żądaniem pozwu (art. 41 p.o.p.c.).Jeśli chodzi o zasądzenie kosztów procesu za I instancję od pozwanej, to orzeczenie w tym przedmiocie nie narusza art.100 k.p.c., gdyż pozwana przegrała sprawę. Twierdzenie, że pozwana nie dała powodu do wytoczenia sprawy, mogłoby mieć znaczenie jedynie wtedy, gdyby pozwana przy pierwszej czynności procesowej uznała żądanie pozwu (art. 102 k.p.c.).Z tych względów zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia co do przyczyny nieważności umowy, odpowiada prawu i dlatego należało oddalić rewizję pozwanej (art. 383 k.p.c.) oraz zasądzić od niej koszty postępowania rewizyjnego na rzecz interwenientki ubocznej (art. 390 § 1, 100 k.p.c.).