II CR 371/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Włodzimierza S. przeciwko Helenie S. o rozwód po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 15 lipca 1953 r., zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneStrony zawarły dnia 7 lipca 1944 r. związek małżeński, z którego urodziła się 4 lipca 1946 r. córka. W styczniu 1948 r. powód wystąpił z powództwem o rozwód, które zostało oddalone ostatecznie w trzeciej instancji w styczniu 1952 r. W sporze niniejszym powód żąda ponownie orzeczenia rozwodu z winy pozwanej ewentualnie z winy obu stron na podstawie art. 30 § 2 Kod. rodz. powołując się na długotrwałą rozłąkę stron oraz interes społeczny, który jego zdaniem wymaga, aby nie utrzymywać związku małżeńskiego, który jest martwy i zadań swych nie spełnia. Sąd Wojewódzki powództwo odrzucił, dochodząc do wniosku, że chodzi o sprawę osądzoną już w poprzednim postępowaniu, ponieważ powód nie przytoczył nowych okoliczności powstałych po zamknięciu rozprawy w poprzedniej sprawie.W rewizji na powyższe postanowienie powód wnosi o jego uchylenie i odesłanie sprawy do Sądu pierwszej instancji.Okoliczność, że powód powołuje się na te same zdarzenia, którymi uzasadniał swoje poprzednie powództwo, nie wyłącza jeszcze możliwości, że zmienił się stan faktyczny, na którym było oparte poprzednie powództwo, gdyż nie bez znaczenia jest w tym względzie upływ czasu od chwili zamknięcia rozprawy w poprzednim procesie. Upływ czasu mógł spowodować, że jeżeli w chwili zamknięcia tej rozprawy rozkład nie był zupełny, mógł on się pogłębić i stać się całkowity, że gdy poprzednio nie wydawał się trwałym, nabrał on cechy trwałości, że przyczyna, która poprzednio nie wydawała się być ważną, właśnie na skutek upływu czasu nabrała cech ważności, że dlatego, iż dziecko stron stało się starsze, przez orzeczenie rozwodu nie ucierpi już jego dobro, że rozłąka stron stała się szczególnie długotrwała i że powstał interes społeczny, który poprzednio nie istniał. Jeżeli więc strona po prawomocnym oddaleniu jej powództwa o rozwód wystąpi z ponownym takim powództwem, sąd powinien rozważyć, czy upływ czasu wywołał podobne zmiany okoliczności faktycznych, które powstały przed zamknięciem rozprawy merytorycznej w poprzednim procesie. Jeżeli ich nie ustali, nowe powództwo nie może odnieść żadnego skutku. Jednak nie należy wówczas pozwu odrzucić, lecz powództwo oddalić, ponieważ chodzi już o rozstrzygnięcie, że w chwili, gdy sąd wydaje nowe orzeczenie, nie istnieją żadne przesłanki konieczne do orzeczenia rozwodu, a nie o stwierdzenie, że podstawą rozstrzygnięcia jest ten sam stan faktyczny, który był objęty oceną prawną w poprzednim wyroku. Tylko wyjątkowo np. w razie powtórzenia powództwa po krótkim już czasie, gdy zmiany stanu faktycznego w zakresie przesłanek orzeczenia rozwodu z powodu upływu czasu nie będzie można domniemywać, a strona żądająca rozwodu nie wysuwa w tym przedmiocie twierdzeń, będzie zachodziła tożsamość stanu faktycznego procesu poprzedniego i procesu nowego. W sporze jednak niniejszym tożsamość taka nie zachodzi, skoro od zamknięcia merytorycznej rozprawy w poprzednim procesie aż do zamknięcia jej w procesie niniejszym upłynęło kilka lat, a tak długi okres czasu nie może nie pozostawać bez wpływu na kształtowanie się przesłanek rozwodu. Zaskarżone postanowienie zostało więc wydane z naruszeniem art. 207 k.p.c. na skutek czego ulega ono uchyleniu, a sprawa w celu merytorycznego rozpoznania odesłaniu do Sądu pierwszej instancji.