II CR 452/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Michaliny D. i Zenona D. przeciwko Stanisławowi B. o ustalenie ojcostwa, alimenty i zapłatę 292 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Powiatowego w Lesznie z dnia 4 września 1953 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 4 września 1953 r. Sąd Powiatowy w Lesznie ustalił, że pozwany Stanisław B. jest ojcem małoletniego powoda Zenona D. urodzonego dnia 7 lutego 1953 r. z powódki Michaliny D., nadał małoletniemu powodowi nazwisko pozwanego B. i zasądził na rzecz małoletniego powoda alimenty w wysokości 125 zł miesięcznie, jak również zasądził od pozwanego na rzecz powódki Michaliny D. 146 zł tytułem zwrotu połowy kosztów związanych z urodzeniem dziecka.Sąd Powiatowy ustalił, że pozwany był narzeczonym powódki od 1948 r. do września 1952 r. i że utrzymywał z nią stosunki, przy czym w okresie koncepcyjnym od dnia 10 kwietnia do dnia 8 sierpnia 1952 r. powódka utrzymywała stosunki wyłącznie z pozwanym i dlatego on tylko może być ojcem małoletniego, co potwierdza zresztą próba krwi, która nie wykluczyła ojcostwa pozwanego, a która - przeciwnie - stwierdza, że prawdopodobieństwo niesłusznego posądzenia pozwanego o ojcostwo wynosi tylko 8%. Sąd Powiatowy uznał odmienne zeznania pozwanego za nieprawdziwe, albowiem, jak to stwierdza w uzasadnieniu, "naocznie przekonał się o tym, że zeznaje on nieprawdę (co do wysokości swoich poborów), a ponadto zeznania powódki i jej zachowanie się w toku sporu przekonało sąd o zupełnej jej prawdomówności".W rewizji złożonej od tego wyroku pełnomocnik pozwanego wnosi o jego zmianę i oddalenie powództwa albo o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania, zarzucając nieprawidłowe uznanie zeznań powódki za posiadające pełną wiarogodność, a ponadto wysuwając twierdzenie, że pozwany już po wydaniu zaskarżonego wyroku "dowiedział się o kilku osobach, które zeznaniami swymi mogą stwierdzić, iż dziecko nie pochodzi ze stosunków cielesnych powódki z pozwanym".Powołani w rewizji świadkowie mają według twierdzeń skarżącego wyjaśnić, że powódka "utrzymywała" w okresie poczęcia stosunki cielesne z innymi mężczyznami i że dziecko jest właśnie owocem tych stosunków, "oraz że żona jednego ze wskazanych świadków, Aleksego S. (sama zresztą na świadka nie powołana), kilkakrotnie zarzuciła mu, że on jest ojcem dziecka Michaliny D., i że Michalina D. zupełnie niesłusznie podaje pozwanego jako rzekomego ojca swego dziecka".Sąd Wojewódzki w Poznaniu na posiedzeniu w dniu 19 stycznia 1954 r. na podstawie art. 388 k.p.c. postanowił rozpoznanie sprawy odroczyć i przekazać Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia budzące poważne wątpliwości i rozbieżnie rozstrzygane przez sądy zagadnienie prawne, od którego zależy załatwienie sprawy:"Czy uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku w oparciu o art. 18 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 38, poz. 349) w brzmieniu dekretu z dnia 30 grudnia 1953 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 1, poz. 2) przytoczenie przez wnoszącego rewizję nowej istotnej okoliczności z tym jedynie gołosłownym uzasadnieniem, że o okoliczności tej i nowym dowodzie dowiedział się dopiero po wyroku pierwszej instancji, albo czy wnoszący rewizję w takim przypadku ma obowiązek przytoczenia takich szczegółowych okoliczności (a zwłaszcza na zapytanie Sądu), które by czyniły wiarogodne jego twierdzenie, że rzeczywiście dopiero po wyroku o nowych okolicznościach i dowodach się dowiedział i że nie mógł przytoczyć ich w pierwszej instancji".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy na mocy art. 388 k.p.c. postanowił przejąć sprawę do rozpoznania we własnym zakresie i rozpoznając rewizję pozwanego wziął pod uwagę co następuje:Jak to wskazuje treść art. 18 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 38, poz. 349) w brzmieniu dekretu z dnia 30 grudnia 1953 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 1, poz. 2), powołanie przez stronę w postępowaniu rewizyjnym nowych faktów i dowodów dopuszczalne jest tylko wówczas, gdy nie mogła ona powołać ich w pierwszej instancji. Jest oczywiste, że sąd rewizyjny nie może być pod tym względem związany samym twierdzeniem strony, iż takiej możliwości nie miała, lecz że twierdzenie to podlega ocenie sądu, która dokonana być powinna na podstawie odpowiedniego materiału, a więc także ewentualnych uzupełniających wyjaśnień złożonych na żądanie Sądu lub Przewodniczącego, jeżeli same twierdzenia strony i przytoczone w nich okoliczności lub przedstawione dowody nie okażą się do takiej oceny wystarczające. Dalszą przesłankę uwzględnienia w postępowaniu rewizyjnym nowych faktów i dowodów stanowi uznanie przez sąd, że fakty te i dowody mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Chodzi tu więc nie tylko o to, aby sam powołany przez stronę fakt mógł mieć dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie istotne, lecz także, aby dowód dla jego stwierdzenia powołany mógł prowadzić do jego ustalenia, a tym samym aby potrzeba przeprowadzenia dowodu mogła być uznana za celową. I pod tym więc względem sąd rewizyjny uprawniony jest i obowiązany do dokonania wstępnej oceny twierdzeń i wniosków skarżącego, które wtedy tylko powinny odnieść skutek, jeśli mają charakter konkretny, budzący zaufanie i wyłączający podejrzenie zgłoszenia jedynie dla spowodowania zwłoki w postępowaniu. Odmienne stanowisko czyniłoby wszelkie przytoczone wyżej zastrzeżenia zawarte w art. 18 cytowanej ustawy praktycznie zbędnymi, czego oczywiście domniemywać nie można.Oceniając z tego punktu widzenia nowe twierdzenia skarżącego i zgłoszone przez niego dowody, Sąd Najwyższy uznał, że nie uzasadniają one żądania uchylenia zaskarżonego wyroku.Uzasadniając wniosek o dopuszczenie dowodu ze świadków, skarżący ograniczył się do wyjaśnienia, że po wydaniu wyroku dowiedział się o kilku osobach, które zeznaniami swymi mogą stwierdzić, iż dziecko nie pochodzi ze stosunków cielesnych powódki z nim. Skarżący nie przytacza jednak żadnych okoliczności, które mogłyby uprawdopodobnić, dlaczego o istnieniu tych świadków nie wiedział w ciągu procesu trwającego kilka miesięcy, mimo że w środowisku wiejskim, którego sprawa dotyczy, proces ten musiał być znany i że wyjątkowe tylko okoliczności, których skarżący nie wskazuje, mogłyby usprawiedliwić powzięcie przez niego wiadomości o nowych, i to kilku świadkach, dopiero po zapadnięciu wyroku. Uprawdopodobnienie omawianego twierdzenia było tym bardziej konieczne, że pozwanego, mechanika PGR, nie można zaliczyć do kategorii osób, które ze względu na brak wyrobienia życiowego mogłyby mieć szczególne trudności w złożeniu we właściwym czasie potrzebnego do obrony materiału dowodowego, gdyby taki rzeczywiście istniał.Poza tym, powołując się na uzyskane rzekomo nowe informacje, skarżący działający przez adwokata nie wymienia nazwisk osób, z którymi powódka miała utrzymywać stosunki cielesne, poza jednym tylko świadkiem S., co do którego również twierdzenie takie wysuwa tylko w sposób opisowy, oparty na pomawianiu tego świadka o ojcostwo przez jego żonę, której przy tym na świadka w tym przedmiocie nie powołuje.Podobnie w sposób nieścisły sformułowana jest druga teza dowodowa, że dziecko jest właśnie owocem stosunków z innymi (nie wymienionymi w rewizji) mężczyznami, co nie może być w ogóle przedmiotem dowodu, gdyż bezpośrednio dotyczy istoty toczącego się między stronami sporu, którego rozstrzygnięcie należy do sądu.W tych warunkach powołane przez skarżącego w rewizji nowe fakty i dowody nie odpowiadają wymogowi art. 18 cytowanej ustawy z dnia 20 lipca 1950 r.Nie może być także uwzględniony jedyny poza tym zarzut rewizji, że Sąd Powiatowy niesłusznie uznał za wiarogodne zeznanie powódki, skoro ocena taka znajduje oparcie we wszechstronnie rozważonym materiale dowodowym sprawy i nie wykazuje żadnej wątpliwości ani z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego, ani też pod względem logiki rozumowania.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na mocy art. 383 k.p.c. orzekł jak w sentencji.