II CR 460/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie ze skargi Jana W. na czynności komornika dokonane na wniosek Amelii B., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od postanowienia Sądu Powiatowego w Brzezinach Wydział Zamiejscowy w Tomaszowie Mazowieckim z dnia 27 listopada 1954 r., zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Wydziałowi Zamiejscowemu w Tomaszowie Mazowieckim Sądu Powiatowego w Brzezinach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneNa wniosek wierzycielki Amelii B. komornik Sądu Powiatowego w Brzezinach Wydział Zamiejscowy w Tomaszowie Mazowieckim wszczął przeciwko dłużnikowi Janowi W. egzekucję z art. 638 k.p.c. przez zajęcie 2/5 części pobieranego przez dłużnika wynagrodzenia za pracę, w celu ściągnięcia zasądzonej na rzecz wierzycielki renty odszkodowawczej opartej na art. 162 § 2 k.z.Dłużnik wniósł skargę na powyższą czynność komornika, zarzucając obrazę art. 382 § 1 k.p.c.Sąd Powiatowy postanowieniem z dnia 27 listopada 1954 r. skargę tę oddalił, wychodząc z założenia, że renta odszkodowawcza z art. 162 § 2 k.z. spełnia rolę alimentów, wobec czego w celu jej ściągnięcia w drodze egzekucji dopuszczalne jest zajęcie 2/5 części wynagrodzenia za pracę, a nie tylko 1/5, jak zarzuca dłużnik.Postanowienie powyższe uprawomocniło się.Pismem z dnia 24 maja 1955 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł rewizję nadzwyczajną, zarzucając naruszenie art. 582 § 1 k.p.c.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Art. 582 k.p.c. ogranicza egzekucję z wynagrodzenia za pracę nie przekraczającego 1.200 zł miesięcznie do 1/5 części, czyniąc jedyny wyjątek przez uprzywilejowanie należności alimentacyjnych w ten sposób, iż na ich zaspokojenie dopuszczalna jest egzekucja z 2/5 części wynagrodzenia.Art. 582 k.p.c., jako szczególny i mający na celu ochronę zarobków pracownika, w interesie pracownika i jego rodziny nie może być interpretowany rozszerzająco. Użyte w tym przepisie wyrażenie "należności alimentacyjne" należy przeto rozumieć ściśle, jako należności z tytułu przewidzianego w Kodeksie rodzinnym obowiązku dostarczania środków utrzymania i wychowania (art. 18, 39, 64 i 71 Kod. rodz. oraz art. 77 § 1 Kod. rodz. w zakresie kosztów utrzymania matki). Wszelkie inne należności, a między innymi należności przewidziane w art. 162 § 2 k.z., mogą być egzekwowane przez zajęcie wynagrodzenia dłużnika za pracę tylko w 1/5 części do 1.200 zł miesięcznie.Takiej wykładni art. 582 k.p.c. Sąd Najwyższy dał już wyraz w uchwale składu 7 sędziów z dnia 29 styczna 1954 r., sygn. I C. 3074/52 ("Nowe Prawo" 1954, nr 9), skoro określając w rozumieniu jakich przepisów k.p.c. roszczenie alimentacyjne stanowi roszczenie regresowe przewidziane w art. 1221 k.z., nie wymienił wśród tych przepisów art. 582 k.p.c.Rozszerzająca wykładnia art. 582 k.p.c., jaką błędnie przyjął Sąd Powiatowy, musiałaby konsekwentnie doprowadzić do podobnie rozszerzającej wykładni innych przepisów ograniczających egzekucję, jak np. art. 22 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 30, poz. 116). Przepis ten w ogóle wyłącza zajęcia rent, czyniąc wyjątek tylko na rzecz roszczeń alimentacyjnych. Gdyby pojęcie "należności alimentacyjne" użyte w art. 582 k.p.c. rozumieć szerzej, niż to wyżej wskazano, należałoby równie szeroko rozumieć pojęcie "roszczenia alimentacyjne" użyte w art. 22 cytowanego dekretu. Byłoby to w jawnej kolizji z intencją ustawodawcy, który odstępstwo od zasady, że renty wypłacane w myśl cytowanego dekretu nie podlegają egzekucji, niewątpliwie chciał ograniczyć wyłącznie do przypadków egzekucji prowadzonej dla zaspokojenia roszczeń członków rodziny uprawnionych do świadczeń ze strony rencisty, a więc takich, które zasługują na zupełnie szczególną z punktu widzenia interesu społecznego ochronę.Zaskarżone postanowienie jako oparte na błędnej wykładni prawa nie może być utrzymane w mocy. Sąd Najwyższy nie miał jednak możności orzeczenia co do istoty sprawy, gdyż w aktach brak jest odpisu zawiadomienia komornika o zajęciu wierzytelności, a nie znając dokładnie treści zaskarżonej czynności komornika, nie można rozstrzygnąć skargi na tę czynność.