II CR 484/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: W. Bryl, F. Wesely (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Katarzyny C. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej (Wydział Rolnictwa i Leśnictwa) w L. o wydanie nieruchomości, na skutek rewizji powódki od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 1963 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się od Skarbu Państwa oddania jej na własność gospodarstwa rolnego na terenie K. pow. L., stanowiącego równowartość 1,23 ha gruntu I klasy i 3,86 ha gruntu II klasy oraz 4-izbowego domu mieszkalnego w dobrym stanie, dając możność pozwanemu uwolnienia się od obowiązku przez zapłatę powódce 400.000 zł. Roszczenie to powódka wywodziła z faktu przesiedlenia jej w związku z wymianą odcinków terytorialnych przygranicznych pomiędzy PRL a ZSRR w roku 1951.Sąd Wojewódzki odrzucił powyższy pozew na podstawie przepisu art. 2 i 228 § 1 k.p.c. uznając, że droga sądowa w niniejszej sprawie jest wyłączona, gdyż sprawa nie ma charakteru cywilnego.Od tego orzeczenia powódka wniosła rewizję zarzucając, że Sąd I instancji nie wskazał, na podstawie jakich dowodów doszedł do wniosku, że sprawa nie ma charakteru cywilnego oraz że uchwała Prezydium Rządu z dnia 2.VI.1951 r. sama przez się nie odbiera roszczeniu powódki charakteru cywilnego ani też nie przekazuje - jak tego wymaga art. 2 k.p.c. - spraw wynikających z przesiedlenia na drogą administracyjną.W konsekwencji rewizja domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 2 k.p.c. sądy powszechne rozstrzygają sprawy cywilne z wyjątkiem tych spraw, które z mocy ustaw szczególnych są przekazane innym sądom lub władzom. Jeśli więc sprawa nie jest sprawą "cywilną", to bezprzedmiotowe - z punktu widzenia art. 2 k.p.c. - byłoby jej przekazanie przez ustawę szczególną poza drogę sądową. O tym, czy sprawa jest cywilna w rozumieniu tego przepisu, decyduje charakter dochodzonego roszczenia, a więc cywilnoprawny charakter stosunku, z którego się ono wywodzi.W konkretnym wypadku roszczenie powódki nie wywodzi się z żadnego stosunku cywilnoprawnego, bo przecież stosunkiem takim nie jest ani umowa pomiędzy Rządem PRL a ZSRR w sprawie wymiany odcinków przygranicznych, ani też fakt przesiedlenia powódki dokonany na podstawie uchwały Prezydium Rządu z dnia 2.VI.1951 r. Przesiedlenie powódki było czynnością organów władzy i dlatego nie może tworzyć dla powódki cywilnego prawa podmiotowego. Za słusznością tego stanowiska przemawia również treść cytowanej uchwały Prezydium Rządu z 2.VI.1951 r., przewidującej ustanowienie Pełnomocnika Rządu dla akcji przesiedleńczej oraz przydzielenie (a więc drogę administracyjną) przesiedlonym właścicielom gospodarstw równorzędnych obiektów na nowym miejscu zamieszkania.Także z uchwały Rady Ministrów nr 133 z 8.IV.1957 r. oraz z zarządzeń Min. Rolnictwa nr 280 z dn. 18.X.1957 r. i z czerwca 1961 r. w przedmiocie ekwiwalentu na wypadek nieotrzymania gospodarstwa zamiennego wynika, że kwestię przydzielania gospodarstw zamiennych powierzono administracji (prezyd. pow. rad nar., wydziały rolnictwa i leśnictwa). Dlatego też roszczenie powódki nie może być rozpatrywane na drodze sądowej, gdyż nie jest ono cywilne i jako niecywilne nie wymagało przekazania przez ustawę szczególną na drogę niesądową.Powyższa ocena ma charakter materialnoprawny i dlatego, wbrew wywodom rewizji, nie musi się opierać na żadnych dowodach (materiale dowodowym).Trafnie zatem Sąd Wojewódzki, uznając niedopuszczalność drogi sądowej, pozew odrzucił.Z powyższych względów rewizja z mocy art. 383 k.p.c. ulega oddaleniu.