II CR 694/73
WyrokIzba Cywilna1973-12-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pozwany, jako współautor albumu, ponosi odpowiedzialność za naruszenie praw autorskich powoda w zakresie wykorzystania jego zdjęcia, jeśli legitymacja bierna obciąża wydawcę druku, a prawa autorskie mogły wygasnąć z uwagi na wcześniejszą publikację?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, uznając, że nie wykazał on skutecznie przesłanek odpowiedzialności pozwanego. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że legitymacja bierna w tego typu sporach obciąża wydawcę druku, a powód nie wykazał podstaw odpowiedzialności pozwanego jako współautora. Ponadto, nawet gdyby pozew był skierowany przeciwko właściwej osobie, przedawnienie przewidziane w art. 27 ust. 1 Prawa autorskiego stanowiłoby przeszkodę w uwzględnieniu roszczeń, z uwagi na wcześniejszą publikację zdjęcia w 1961 r.Stan faktyczny
Powód domagał się od pozwanego odszkodowania za bezprawne wykorzystanie jego zdjęcia w albumie "Powstania Śląskie", twierdząc, że pozwany jako współautor wykorzystał zdjęcie bez podania autora. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, wskazując na brak legitymacji biernej pozwanego, wygaśnięcie praw autorskich z uwagi na wcześniejszą publikację oraz brak wykazania zastrzeżenia prawa autorskiego na wykorzystanej odbitce. Powód w rewizji zarzucił naruszenie prawa i Konstytucji PRL.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 1973 r. sprawy z powództwa Józefa D. przeciwko Jeremiemu G. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w K. z dnia 30 marca 1973 r., sygn. akt II C 1140/72 rewizję oddala. Uzasadnienie faktycznePowód, twierdząc, że pozwany współopracowując album "Powstania Śląskie 1919-1920-1921", wydany przez Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, wykorzystał samowolnie i bez podania autora wykonane przez powoda zdjęcie fotograficzne, domagał się zasądzenia honorarium za bezprawne reprodukowanie tego zdjęcia, odszkodowania na naruszenie prawa autorskiego i ogłoszenia wyroku na koszt pozwanego w Telewizji i "Dzienniku Zachodnim".Sąd Wojewódzki doszedł do przekonania, że powód nie wykazał ani ustawowej przesłanki z art. 2 Prawa autorskiego, tj. uwidocznienia wyraźnie zastrzeżenia prawa autorskiego na egzemplarzu odbitki zdjęcia, którą wykorzystano do reprodukcji ze zbiorów Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, ani legitymacji biernej po stronie pozwanego, która według art. 56 Prawa autorskiego obciąża wydawcę druku. Ponadto Sąd I instancji uznał, że prawa autorskie powodowa wygasły zgodnie z postanowieniem art. 27 ust. 1 Prawa autorskiego, ponieważ sporne zdjęcie zostało opublikowane w albumie - pod tym samym tytułem - wydanym w kwietniu 1961 r. przez Wydawnictwo "Śląsk", natomiast album Wydawnictwa MON ukazał się w maju 1971 r.W rewizji od tego wyroku powód zarzucił, że jest on niesprawiedliwy, "narusza Majestat Prawa Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej" i nie uwzględnia praw autorskich zagwarantowanych w art. 65 Konstytucji PRL. W uzasadnieniu swych zarzutów powód wskazał, że powołał dowód z zeznań autorytetów prawa autorskiego i świadkowie ci nie zostali dopuszczeni do zeznań ze szkodą dla bezstronnego procesu, który - według intencji powoda - miał być podstawą do nowelizacji ustawy o prawie autorskim.Uzasadnienie prawneNie znajdując podstaw do uwzględnienia tej rewizji, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Rewidujący nie podważył skutecznie żadnej z trzech przesłanek, na których Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie.W szczególności, mimo podniesienia przez pozwanego już w odpowiedzi na pozew zarzutu braku po jego stronie legitymacji biernej, powód (podobnie zresztą, jak i w treści pozwu) nie podjął nawet próby wykazania, na czym opiera ewentualną odpowiedzialność pozwanego. Skoro zatem Sąd Wojewódzki prawidłowo wskazał, że w tego rodzaju sporach legitymacja bierna obciąża wydawcę druku, i takie też stanowisko, jak wynika z pisma na k. 19 akt, zajęło w tej kwestii Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, ten argument uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie może budzić zastrzeżeń.Zestawienie dat wydania albumu "Powstania Śląskie" przez Wydawnictwo "Śląsk" i Wydawnictwo MON wskazuje, że nawet, gdyby powództwo zostało skierowane przeciwko właściwej osobie, a zatem gdyby powód wykazał podstawy odpowiedzialności pozwanego jako współopracowującego album, to na przeszkodzie uwzględnieniu ewentualnych żądań stałoby przedawnienie przewidziane w art. 27 pkt 1 Prawa autorskiego, trafnie również powołane przez Sąd I instancji.Wtórne wprawdzie znaczenie ma w tej sytuacji także kwestia, czy zdjęcie, z którego korzystało Wydawnictwo MON dla celów reprodukcji w albumie, opatrzone było zastrzeżeniem prawa autorskiego powoda, jednak także i w tym względzie skarżący nie podważył w jakimkolwiek stopniu ustaleń poczynionych w I instancji.Mając powyższe na względzie i na podstawie art. 387 kpc, Sąd Najwyższy rewizję powoda oddalił.
Powiązane orzeczenia
- I CSK 708/16 2017-07-13Czy Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował art. 49 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, rozszerzając zakres udzielonej ustnie licencji na wykorzystanie zdjęć, mimo że sposób korzystania z utworu został ok…
- III CR 358/59 1959-12-18Czy naruszenie praw autorskich przez zamieszczenie zdjęć bez podania nazwiska autora, przy jednoczesnym zawarciu umowy o honorarium, uzasadnia roszczenie o podwójne honorarium autorskie i ogłoszenie wyroku?
- I CR 464/76 1977-03-08Czy naruszenie praw autorskich majątkowych przez rozpowszechnianie reprodukcji zdjęć bez zawarcia umowy o nakład, przy jednoczesnym istnieniu umowy przenoszącej wyłączne prawo do reprodukcji, uprawnia do żądania zapłaty…
- II CR 383/68 1968-12-11Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zmienił brzmienie orzeczenia w zakresie określenia autorstwa prac badawczych, zastępując sformułowanie "jest współautorką" sformułowaniem "jest autorką względnie współautorką"?
- II CR 261/72 1972-08-25Czy naruszenie praw autorskich do opracowania kolorystycznego dzieła plastycznego następuje, gdy kolejne wydania dzieła, mimo zastosowania innej techniki druku, wykorzystują te same pokolorowane fotografie lub klisze wyk…
Powołane przepisy
art. 2art. 56art. 27 ust. 1art. 65art. 27 pkt 1art. 387 kpc
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.