II CR 76/72

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 1972 r. sprawy z powództwa Stefanii D. przeciwko Jerzemu K., Krystynie Ł. i Polskiemu Zrzeszeniu (…) o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 19 października 1971 r., sygn. akt II C 438/70 oddala rewizję i nie obciąża powódki kosztami za instancję odwoławczą. Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia na jej rzecz od pozwanych kwoty 200 000 zł z tytułu odszkodowania za bezprawne opublikowanie jej prac badawczych, stanowiących jej wynalazek, w publikacji pt. "Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków".Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 2 maja 1968 r., sygn. akt 1197/64, oraz wyrokiem Sądu Najwyższego z 12 listopada 1968 r., sygn. akt II CR 383/68, nakazano pozwanym Jerzemu K. i Krystynie Ł. uzupełnienie opracowanego referatu pt. "Wyniki prac badawczych nad oczyszczaniem ścieków nitrozwiązkowych w świetle pierwszych doświadczeń eksploatacyjnych" - opublikowanym w materiałach na VI Konferencji Naukowo­Technicznej w Katowicach w czerwcu 1963 r. pt. "Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczania ścieków" - przez podanie, że powódka Stefania D. jest autorką względnie współautorką prac badawczych nad oczyszczaniem ścieków, których wyniki omówiono w wymienionym wyżej artykule.Sąd Wojewódzki, mając na uwadze powyższe wyroki, ustalił, że praca powódki, będąca przedmiotem sporu, była pracą planową pracowni doświadczalnej ww. Zakładów, wykonana przez zespół w okresie od 6 czerwca 1959 r. do 30 października 1959 r. w godzinach normalnej pracy bez planowania jakichkolwiek godzin nadliczbowych na jej wykonanie, że sprawozdanie z tej pracy, zawierające również jej ostateczne wyniki zostało podpisane przez kierownika Zespołu, inż. Kazimierza P., że ww. praca została zaplanowana jako jedno z założeń do Projektów Urządzeń Wodnych w W. - do projektu wstępnego oczyszczania ścieków - i do tego Biura praca ta została wysłana przez Zakłady "R." drogą służbową i do służbowego wykorzystania, że powódka otrzymała za swoją pracę normalne wynagrodzenie miesięczne jako pracownik zakładów, że praca ta nie została wykorzystana w charakterze założenia ponieważ szczegółowa analiza wykazała, iż proponowane metody byłyby zbyt drogie oraz że powódka wytoczyła już przeciwko Zakładom "R." powództwo o należność za godziny nadliczbowe przepracowane rzekomo przy opracowaniu założeń, które zostało prawomocnie oddalone.Ministerstwo Przemysłu Chemicznego w piśmie z dnia 30 sierpnia 1961 r. wyjaśniło powódce, że wszystkie prace wykonane przez pracownika inżynieryjno­technicznego w czasie trwania stosunku służbowego, a wiążące się z problematyką zakładu, stanowią wyłączną własność tego zakładu.Wreszcie na podstawie opinii rzecznika patentowego, biegłego sądowego mgr Lucjana K., opracowanej po zaznajomieniu się z: 1) aktami sprawy, 2) wydawnictwem pt. "Postęp techniczny w dziedzinie oczyszczenia ścieków" - materiały na VI Konferencji Naukowo-Technicznej w Katowicach, w czerwcu 1963 r. - Wydawnictwo "Arkady", Warszawa 1962 r., 3) sprawozdaniem z dotychczasowych prac nad chlorowaniem ścieków siarczkowych z Wydziału P.B. odpadowym podchlorynem sodu z Wydziału Elektrolizy, 4) sprawozdaniem pt. "Oczyszczanie ścieków w produkcji aminoeterów", 5) sprawozdaniem pt. "Utylizacja siarki", 6) sprawozdaniem pt. "Oddzielanie siarki na hydrocyklonach", 7) sprawozdaniem: I) zagęszczenie węgla aktywnego w ściekach zawierających nitrozwiązki z Wydziału P.B., II) prace badawcze nad dekartacją węgla aktywnego "Carbopol N" używanego do oczyszczania ścieków zawierających nitrozwiązki z Wydziału P.B., 8) sprawozdaniem pt. "Oznaczenia zapotrzebowania chloru aktywnego dla ścieków siarczkowych z Wydz. P.B. chlorowanych za pomocą produkcyjnego podchlorynu sodu z Wydz. P.B." - ustalił Sąd Wojewódzki, że sprawozdania z pkt. 3-8 są jedynie i wyłącznie rozliczeniem powódki z rocznego okresu zatrudnienia w Zakładach "R.", że samo sprawozdanie nie stanowi oryginalnej pracy ani podstawy do zgłoszenia w Urzędzie Patentowym podania do udzielenia patentu, że w materiałach na VI Konferencji nie zostało jeszcze ujawnione nic istotnego, że wykonana przez powódkę praca ma wyłącznie charakter pracowniczego projektu wynalazczego, ponieważ została dokonana w wyniku zlecenia jednostki gospodarki uspołecznionej i przy jej pomocy, a zatem stanowi własność państwa, oraz że powódka nie mogła ponosić żadnych strat materialnych w trakcie jej pracy, ponieważ została ona wykonana na przyrządach i stoiskach oraz za pomocą finansowania całości prac przez Zakłady "R.".Oceniając powyższy stan faktyczny sprawy, Sąd Wojewódzki uznał powództwo za bezzasadne.Przede wszystkim bowiem praca powódki stanowi własność państwa, a po wtóre, brak przesłanek z art. 24 pkt 2 Prawa wynalazczego, ponieważ:1. powódka nie uzyskała decyzji o odmowie przyjęcia projektu ze względu na nieprzydatność dla jednostki gospodarki uspołecznionej - a przeciwnie, praca została wykorzystana przez Biuro Projektów Urządzeń Wodnych w W. - jak to ustalił biegły Z. K., 2. powódka nie uzyskała zgody właściwego ministra na to, aby jako twórca projektu zgłosiła swój projekt do opatentowania - czemu nie stało na przeszkodzie, jak wyżej ustalono na podstawie opinii biegłego, opublikowanie pracy powódki jako materiału na VI Konferencji.W konsekwencji Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powódki, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Pozwani wnieśli odpowiedź na rewizję, w której podnieśli, że roszczenie powódki uległo przedawnieniu przy uwzględnieniu terminu trzyletniego z art. 57 Prawa wynalazczego, jak i art. 442 kc Poglądu tego nie można podzielić, ponieważ powódka oparła swe żądanie na przepisach prawa autorskiego. Art. 57 Prawa wynalazczego ma bowiem zastosowanie wówczas, gdy chodzi o naruszenie praw wynikających z opatentowania wynalazku, a przecież powódka patentu takiego nie uzyskała. Również nie do przyjęcia jest stanowisko pozwanego Zrzeszenia (…), iż po jego stronie zachodzi brak legitymacji biernej, skoro wydawcą publikacji, która według powódki naruszyła jej prawa autorskie, był "Komitet organizacyjny" w składzie wymienionym w tej publikacji, a to: doc. dr inż. J. G., mgr inż. J. R., mgr inż. O. K., mgr inż. A. C., inż. J. B., co wyraźnie określone jest na str. 5 tejże publikacji.Komitet ten bowiem był organem organizatorów konferencji, do których liczby należało pozwane Zrzeszenie (str. 2 publikacji).Nie można się również ze stanowiskiem zaskarżonego wyroku, że roszczenie jest dlatego nieuzasadnione, że powódka nie uzyskała decyzji o odmowie przyjęcia jej projektu ze względu na nieprzydatność dla gospodarki uspołecznionej oraz nie uzyskała zgody właściwego ministra na to, aby jako twórca zgłosiła projekt do opatentowania. Gdyby bowiem te przesłanki zostały spełnione, spór niniejszy nie zaistniałby, gdyż powódka byłaby przecież w innej zupełnie sytuacji w świetle przepisów prawa wynalazczego o wynalazkach pracowniczych.Istota sporu niniejszego - jak to trafnie powódka w rewizji podnosi - polega na tym, że w wyniku naruszenia jej praw autorskich poniosła szkodę materialną, polegającą na tym, że nie mogła swego wynalazku pracowniczego opatentować.Dlatego należało rozważyć, czy powyższe twierdzenia są słuszne. Skoro powódka nie wystąpiła z wnioskiem o opatentowanie, a nie można jej było tego zakazać, należy szukać odpowiedzi w ustaleniach zaskarżonego wyroku, które mają pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a zwłaszcza opinii biegłego.Wedle tej opinii publikacja pracy powódki przez pozwanych nie była przeszkodą do wystąpienia powódki z wnioskiem o uzyskanie patentu, albowiem publikacja ta nie ujawniła istoty wynalazku. Referat zamieszczony w publikacji bowiem miał charakter ogólny i nie zdradzał tajemnic natury technologicznej, która właśnie stwarzała istotę problemu i nowość techniczną.Natomiast istota wynalazku została, według biegłego, ujawniona przez opracowanie projektu technicznego oczyszczalni ścieków opracowanym przez Biuro Projektów Urządzeń Wodnych.W tej sytuacji nie można przyjąć, aby pozwani przez to, że opublikowali materiały opracowane przez powódkę, wyrządzili jej szkodę materialną, polegającą na niemożliwości uzyskania przez nią patentu. Sprawa zaś naruszenia jej praw autorskich czy też współautorskich o charakterze niemajątkowym została załatwiona definitywnie przez wspomniany na wstępie wyrok Sądu najwyższego w sprawie II CR 383/68.Zarzut rewizji dotyczący kwestionowania opinii biegłego K. jest nieuzasadniony. Biegły ten bowiem wydał opinię po zaznajomieniu się z materiałem spraw, przy czym opinia ta jest wyczerpująca i nie zawiera żadnych luk. Szczególnie zaś te jej części, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc kwestia oceny publikacji jako przeszkody dla starania się o opatentowanie jest przekonująca i nie zawiera żadnych błędów logicznego rozumowania, względnie zastrzeżeń z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego.Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok, mimo pewnych błędów uzasadnienia, w pełni odpowiada prawu i dlatego z mocy art. 387 kpc rewizja uległa oddaleniu.Mimo przegrania powódki, również w instancji odwoławczej, nie obciążono jej kosztami tego postępowania w oparciu o przepis art. 102 kpc z uwagi na jej położenie materialne oraz charakter sprawy.