II CR 9/80
WyrokIzba Cywilna1980-03-11
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy reprodukcja fotografii plakatu z okresu okupacji, wykonana przez powoda, jako typowa reprodukcja o funkcji rejestracyjnej, podlega ochronie prawa autorskiego, a jej publikacja bez podania nazwiska autora stanowi naruszenie dóbr osobistych lub podstawę do zasądzenia odszkodowania?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił rewizję, uznając, że reprodukcja fotografii plakatu z okresu okupacji, mająca charakter czysto rejestracyjny, nie podlega ochronie prawa autorskiego. Sąd I instancji prawidłowo dopatrzył się naruszenia dóbr osobistych powoda (możliwość dysponowania zbiorami o wartości historycznej), zobowiązując pozwane Wydawnictwo do zamieszczenia stosownej notatki w prasie. Brak było podstaw do zasądzenia odszkodowania, gdyż powód otrzymał najwyższe przewidziane wynagrodzenie za reprodukcję, a publikacja nie stanowiła czynu niedozwolonego.Stan faktyczny
Powód dochodził ochrony praw autorskich do zdjęcia plakatu z okresu okupacji, opublikowanego w książce turystycznej bez podania jego nazwiska jako autora. Sąd Wojewódzki uznał, że zdjęcie jest typową reprodukcją bez wartości twórczej, nie podlegającą ochronie prawa autorskiego. Mimo to, zobowiązał wydawnictwo do zamieszczenia notatki o autorstwie, uznając naruszenie dóbr osobistych. Powództwo o odszkodowanie zostało oddalone, ponieważ autor otrzymał najwyższą stawkę za reprodukcję.Rozstrzygnięcie
Rewizja powoda została oddalona, a powód nie został obciążony kosztami postępowania rewizyjnego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 11 marca 1980 r. sprawy z powództwa Józefa W. przeciwko Wydawnictwu w G. i Urzędowi Miejskiemu w S. G. o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 8 listopada 1979 r., sygn. akt I C 124/79 rewizję oddala, nie obciąża powoda kosztami postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w G. wyrokiem z dnia 8 listopada 1979 r. zobowiązał pozwane Wydawnictwo w G. do zamieszczenia w prasie lokalnej notatki następującej treści: "Autorem zdjęcia plakatu okupanta z dnia 20 stycznia 1940 r., obwieszczającego zakaz używania języka polskiego, wydanego przez landrata w S., a która to fotografia została zamieszczona w książce «Kociewie», przewodnik turystyczny s. 37 bez wymienienia autora fotografii - jest Józef W. zamieszkały w S. G.". W pozostałej części Sąd Wojewódzki powództwo w stosunku do tego przedsiębiorstwa oddalił, jak również oddalił powództwo w całości do pozwanego w sprawie Urzędu Miejskiego w S. G.Sąd Wojewódzki ustalił jako bezsporną między stronami okoliczność, że autorem czterech zdjęć zamieszczonych w książce "Kociewie" przewodnik turystyczny jest powód. Trzy fotografie zostały opatrzone nazwiskiem autora, natomiast zdjęcie przedstawiające plakat okupanta niemieckiego o zakazie używania języka polskiego opublikowano bez podania nazwiska autora (fotografia s. 37 Przewodnika turystycznego "Kociewie" - k. 6).Na podstawie dowodu z opinii biegłego z dziedziny fotografii, Sąd Wojewódzki ustalił dalej, że wykonana przez powoda fotografia plakatu jest typową reprodukcją, spełniającą wyłącznie funkcję rejestracyjną i jako taka nie korzysta z ochrony prawa autorskiego. Pozwane Wydawnictwo wypłaciło powodowi najwyższą stawkę autorską za reprodukcję plakatu, zobowiązując się do dokonania w prasie wzmianki zgodnie z wnioskiem powoda.W tej sytuacji, skoro, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, powodowi nie służy ochrona z prawa autorskiego, powództwo w części dotyczącej odszkodowania podlega w stosunku do obu pozwanych oddaleniu. Jednakże, mając na względzie fakt, iż wykonaniu zdjęcia plakatu przez powoda towarzyszyły szczególne okoliczności, a także gotowość pozwanego ad 1) do umieszczenia w prasie wzmianki zawierającej nazwisko autora zdjęcia, z uwagi także na jego szczególne zasługi, Sąd zobowiązał pozwane Wydawnictwo do zamieszczenia w prasie lokalnej notatki zgodnie z wnioskiem powoda (art. 23 i 24 kc).W rewizji powód, powołując się na podstawy rewizyjne wymienione w art. 368 pkt 1 i 4 kpc wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie żądania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 24 kc należy uznać za bezpodstawny. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia dobra osobistego powoda, jakim jest możliwość dysponowania przez niego zbiorami fotograficznymi o wartości historycznej, czemu dał wyraz zobowiązując pozwane Wydawnictwo do zamieszczenia odpowiedniego oświadczenia w prasie.Jeśli z kolei chodzi o rzekomą szkodę majątkową, jaką miał powód ponieść przez zamieszczenie wspomnianej fotografii plakatu z okresu okupacji bez zaznaczenia, że on jest autorem tej fotografii, to wbrew twierdzeniom przytoczonym w rewizji szkoda taka nie powstała, skoro powód otrzymał najwyższą stawkę wynagrodzenia, jaka jest przewidziana dla reprodukcji plakatu. Ponadto brak w ogóle przesłanek prawnych do zasądzenia odszkodowania. Nie zostało bowiem wykazane, aby pozwani, publikując reprodukcję plakatu, dopuścili się czynu niedozwolonego.Z tych względów rewizję należało oddalić.
Powiązane orzeczenia
- I CR 464/76 1977-03-08Czy naruszenie praw autorskich majątkowych przez rozpowszechnianie reprodukcji zdjęć bez zawarcia umowy o nakład, przy jednoczesnym istnieniu umowy przenoszącej wyłączne prawo do reprodukcji, uprawnia do żądania zapłaty…
- 3 CR 1000/57 1958-06-28Czy autor zdjęć fotograficznych, których reprodukcja została dokonana bez jego zgody, może dochodzić od naruszającego wszelkich kosztów związanych z wykonaniem oryginału zdjęcia, czy jedynie odszkodowania stanowiącego zw…
- II CR 347/57 1958-12-03Czy reprodukowanie przez pozwaną zdjęć wykonanych na jej zlecenie, z zastrzeżeniem praw autorskich i warunków odpłatności, stanowi naruszenie tych praw, jeśli zdjęcia nie są utworami artystycznymi?
- IV CR 127/76 1976-10-05Czy fotografie dokumentacyjne eksponatów muzealnych, pozbawione cech twórczej samodzielności i inwencji artystycznej, podlegają ochronie prawa autorskiego?
- II CSK 271/09 2009-11-25Czy fotografie reporterskie, wykonane na zlecenie i sprzedane, mogą stanowić przedmiot prawa autorskiego, a ich eksponowanie na wystawie bez zgody autora i oznaczenia jego autorstwa narusza jego autorskie prawa osobiste?
Powołane przepisy
art. 23art. 368 pkt 1art. 24 kc
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.