II CR 91/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz (sprawozdawca). Sędziowie: F. Wesely, J. Gębura.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Władysława T. przeciwko Spółdzielni Pracy Robót Materiałów Budowlanych "B" w Ż. o zapłatę na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego z dnia 20 listopada 1974 r.rewizję oddalił i nie obciążył powoda kosztami postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód Władysław T. w pozwie wniesionym przeciwko Spółdzielni Pracy Robót Materiałów Budowlanych w Ż. domagał się zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 2.082 zł tytułem przypadającej na niego części należności za korzystanie z wynalazku pod nazwą "skrzynia inspektowa typu STS" za miesiące maj, czerwiec i lipiec 1971 r.Sąd Wojewódzki dla województwa warszawskiego w Warszawie wyrokiem z dnia 20.XI.1974 r. zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda kwotę 1.249 zł 20 gr z 8% od dnia 10.VI.1974 r., oddalając powództwo w pozostałej części.Sąd ustalił, że powód w 35%, Stanisław S. w 50% i Walery S. w 15% są współtwórcami wynalazku pod nazwą "skrzynia inspektowa typu STS", że w dniu 8.V.1967 r. między współtwórcami a Spółdzielnią Pracy Robót Materiałów Budowlanych w M. została zawarta umowa, na mocy której Spółdzielnia uzyskała prawo wykonywania w części tego wynalazku na czas trwania patentu w zamian za zapłatę na rzecz twórców wynagrodzenia w wysokości 5% od obrotu osiągniętego z produkcji na własny użytek czy ze sprzedaży elementów lub kompletów skrzyń inspektowych.Umowa ta, która została zawarta pod rządem prawa wynalazczego z 1962 r., mogła być zawarta zgodnie z art. 117 tego prawa na warunkach odnośnie do wynagrodzenia jak za pracownicze projekty wynalazcze. Między stronami nie doszło jednak do zgodnego określenia wynagrodzenia w sposób przewidziany w art. 117 prawa wynalazczego. W świetle takiego ustalenia Sąd Wojewódzki uznał, że umowa zawarta przez strony jest w całości nieważna i że nie mogą mieć do niej zastosowania przepisy uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r., określające górną granicę wynagrodzenia. W tej zaś sytuacji należy określić odszkodowanie na zasadach ogólnych. Sąd Wojewódzki ustalił dalej, że za I półrocze 1971 r. zysk Spółdzielni z wyprodukowanych elementów skrzyń inspektowych wynosił 51% w stosunku do kosztów wytwarzania, a 33,8% w stosunku do cen zbytu. Wobec niemożności przedstawienia przez Spółdzielnię wykazu zysków za II półrocze 1971 r. Sąd Wojewódzki przyjął, że zysk za to półrocze należy określić wedle wykazu za I półrocze. Skoro zaś zysk w stosunku do cen obrotu wynosi około 30%, uzasadnione jest roszczenie powodów do domagania się 3% od obrotu, co za okres dochodzony wynosi 1.249 zł 20 gr. Dalej idące żądanie w sytuacji, gdy wynalazcy otrzymali już górną stawkę wskazaną w § 22 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351), jest zdaniem Sądu Wojewódzkiego nieuzasadnione.W rewizji powód wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w części oddalającej powództwo i o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Bezsporne jest w sprawie, że powód wraz ze Stanisławem S. i Walerym S. jako współtwórcy zawarli ze Spółdzielnią Pracy Robót Materiałów Budowlanych w M. w dniu 8.V.1967 r. umowę, na podstawie której Spółdzielnia jako jednostka gospodarki uspołecznionej uzyskała prawo stosowania częściowego wynalazku zarejestrowanego w Urzędzie Patentowym pod numerem 52567 na czas trwania patentu. Z załączonej sprawy Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego oraz materiału sprawy niniejszej wynika, że umowa była wykonywana przez wiele lat, a twórcy otrzymali zapłatę za korzystanie przez Spółdzielnię z wynalazku w wysokości przekraczającej górną granicę, przewidzianą w § 72 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r. (M.P. z 1963 r. Nr 18, poz. 100; zm.: M.P. z 1967 r. Nr 33, poz. 154).W tej sytuacji, skoro umowa była przez wiele lat wykonywana, nie jest trafny pogląd Sądu Wojewódzkiego, że umowę tę uznać należy za nieważną z tej przyczyny, iż twórcy nie godzili się na określenie wynagrodzenia w sposób przewidziany w art. 117 obowiązującego w chwili zawarcia umowy prawa wynalazczego z 1962 r.Przepis art. 117 prawa wynalazczego z 1962 r., podobnie jak przepis § 38 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351), wprowadził zasadę, że zawierane przez jednostki gospodarki uspołecznionej z obywatelami polskimi lub osobami prawnymi nie będącymi jednostkami gospodarki uspołecznionej umowy o przeniesienie prawa na rzecz tych jednostek lub umowy licencyjne mogą być oparte tylko na zasadach przewidzianych dla ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracownicze projekty wynalazcze.Przepis ten w zakresie sposobu i wysokości ustalenia tego wynagrodzenia, jako przepis bezwzględnie obowiązujący, wiąże strony w wypadku zawarcia umowy o przeniesienie prawa z patentu lub zawarcia umowy licencyjnej. Jeżeli więc strony w umowie ustaliły inne warunki wynagrodzenia i umowę tę wykonywały, należy uznać, że w miejsce postanowień umownych co do wynagrodzenia mają zastosowanie zasady zawarte w przepisach prawa wynalazczego.Powołany wyżej przepis § 72 uchwały nr 74 Rady Ministrów z dnia 5 lutego 1963 r., podobnie jak § 22 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r., wprowadził górną granicę wysokości wynagrodzenia twórcy za pracowniczy projekt wynalazczy.Skoro więc powód uraz ze współtwórcami otrzymał od strony pozwanej zapłatę z tytułu umowy w wysokości nawet przekraczającej górną granicę w tych przepisach przewidzianą, żądania jego o zasądzenie dalszych kwot są nieuzasadnione.W świetle powyższych zasad wszelkie zarzuty powoda zawarte w rewizji, a sprowadzające się do wykazania wyższej procentowej stawki od obrotu, jaki uzyskała strona pozwana w związku z produkcją opartą na zastosowaniu patentu, a w związku z tym wyższej kwoty, jaka powinna jego zdaniem przypaść twórcom za sporny okres, należy uznać za bezprzedmiotowe.Z tych względów rewizja powoda podlega oddaleniu.