II CZ 142/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Bryl (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, M. Godlewska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Alfreda N. przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w Ś. o odszkodowanie, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 15 czerwca 1970 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do dalszego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 15.VI.1970 r. Sąd Wojewódzki we Wrocławiu odrzucił pozew w tej sprawie, wychodząc z następujących założeń:Powód, odsiadując karę pozbawienia wolności, domaga się odszkodowania i renty za wypadek w czasie pracy w pralni pozwanego, jaki nastąpił w dniu 4.XII.1969 r. Do wypadku powoda należy wiec stosować przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.VI.1968 r. Niezależnie od tego w sprawie ma zastosowanie § 8 ust. 2 rozp. Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płacy z dnia 25.VII.1969 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 170), według którego świadczenia określone w § 6 należy stosować odpowiednio do osób, które uległy wypadkom lub zachorowały na choroby zawodowe w warunkach pozbawienia lub ograniczenia wolności.Droga sądowa jest więc, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, niedopuszczalna w tym sporze, w związku z czym Sąd Wojewódzki pozew odrzucił (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.).Wymienione postanowienie zaskarżył zażaleniem powód, które Sąd Najwyższy uznał za uzasadnione.Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia należy domniemywać, że Sąd Wojewódzki, wymieniając rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18.VI.1968 r., miał na myśli rozporządzenie ogłoszone w Dz. U. Nr 22, poz. 144 w sprawie jednorazowych odszkodowań i innych świadczeń przysługujących w razie wypadku przy pracy. Z takim poglądem Sądu Wojewódzkiego nie można się zgodzić, gdyż jak to trafnie podkreślił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 5.III.1968 r. I PZ 4/68 (OSNCP z 1968 r., nr 12, poz. 217), wszelkie formy zatrudnienia więźnia realizowane w ramach regulaminu więziennego nie mogą być uznane za stosunek pracy. Więzień bowiem świadczy pracę w ramach istniejącego między nim a Państwem stosunku administracyjnoprawnego, który powstał w wyniku orzeczenia kary pozbawienia wolności. Stąd też nie można traktować wypadków, jakim ulegają więźniowie w zatrudnieniu realizowanym w ramach istniejącego między więźniem a Państwem stosunku administracyjnoprawnego, jako wypadków przy pracy.W konsekwencji należy więc uznać za błędne stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że w sprawie niniejszej mają zastosowanie przepisy wymienionego wyżej rozp. Rady Ministrów.Przeciwko stanowisku Sądu Wojewódzkiego przemawia również treść rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 25.VII.1969 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 170), które nie zrównuje wypadków, jakim uległy osoby pozbawione wolności, z wypadkami w zatrudnieniu lub w związku z zatrudnieniem. Z treści § 8 ust. 2 i § 6 tego rozporządzenia wynika, że więźniowie są uznani za pracowników i że w razie powstania inwalidztwa przysługuje im renta inwalidzka w wysokości określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz inne świadczenia określone w tej ustawie, a w razie doznania naruszeń sprawności organizmu nie powodującego inwalidztwa - przysługują im świadczenia lecznicze zakładów społecznych służby zdrowia oraz zaopatrzenia w protezy, aparaty ortopedyczne i środki pomocnicze dla leczenia następstw wypadku. Wobec treści § 8 ust. 2 i 6 wymienionego rozporządzenia należy przyjąć, że przepis art. 123 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym nie jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 421 k.c. i że nie ma on zastosowania do osób pozbawionych wolności, które uległy wypadkowi w czasie pracy wykonanej w ramach pozbawienia wolności. Osoby takie mogą więc dochodzić roszczeń odszkodowawczych na podstawie art. 417 i nast. k.c.Z przytoczonych względów należało orzec jak wyżej.