II K 150/58

WyrokIzba Cywilna1958-01-04

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy agent skupu, który przywłaszcza sobie różnicę między wyższą ceną wpisaną w dowodach zakupu a niższą faktycznie zapłaconą dostawcom, popełnia przestępstwo z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r., czy też tylko z art. 1 § 1 tego dekretu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że agent skupu, który przywłaszcza sobie różnicę między wyższą ceną wpisaną w dowodach zakupu a niższą faktycznie zapłaconą dostawcom, popełnia przestępstwo z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. Działanie to polega na zagarnięciu powierzonych mu pieniędzy, a nie na popełnieniu przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a, gdyż oskarżony nie pełnił funkcji ani nie zajmował stanowiska, z tytułu których sprawowałby zarząd lub byłby odpowiedzialny za ochronę pieniędzy.
Stan faktyczny
Oskarżony, działając jako agent skupu na zlecenie Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni Samopomoc Chłopska, skupował obręcze, miotły i szczotki. Wpisywał w dowodach zakupu wyższe ceny niż faktycznie płacił dostawcom, przywłaszczając sobie uzyskaną różnicę w kwocie 83.950 złotych. Oskarżony nie był pracownikiem instytucji, na szkodę której działał, lecz agentem skupu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał, że działanie oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r., a nie z art. 1 § 3 lit. a tego dekretu.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneOskarżonego skazano z art. 1 § 3 lit. "a” dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) za to, że dokonując na zlecenie i za pieniądze Wojewódzkiego Związku Gminnych Spółdzielni Samopomoc Chłopska" skupu obręczy, mioteł leszczynowych i szczotek, wpisywał w dowodach zakupu wyższą cenę za każdą kupioną wiązkę obręczy, za każdą miotłę i za każdą kupioną szczotkę, zaś faktycznie dostawcom płacił mniej i uzyskaną w ten sposób różnicę, w kwocie 83.950 złotych, przywłaszczył sobie.Oskarżony nie był pracownikiem instytucji, na szkodę której działał, lecz był agentem skupu. Nie pełnił więc żadnej funkcji ani nie zajmował żadnego stanowiska, z tytułu których sprawowałby zarząd albo byłby odpowiedzialny za ochronę, przechowanie lub zabezpieczenie pieniędzy, wręczonych mu celem przeprowadzenia skupu określonych towarów. Działanie oskarżonego w tym stanie rzeczy wyczerpuje tylko znamiona przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu.Oskarżony, jako agent skupu, wynagradzany był prowizją określoną procentowo w zawartej przez niego umowie. Wystawiając na kwitach kasowych wyższe ceny od faktycznie zapłaconych, oskarżony w sposób bezprawny pobierał nienależne mu wynagrodzenie i tego rodzaju działanie nie sposób inaczej traktować, niż jako zagarnięcie powierzonych mu pieniędzy.Fakt, że dostawcy nie czuli się pokrzywdzeni, nie ma żadnego znaczenia przy ocenie postępowania oskarżonego. Oskarżony dysponował nie swoją, lecz mocodawcy gotówką i zakup towaru po cenie niższej nie uprawniał go do zagarnięcia powstałej stąd różnicy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 3art. 1 § 1§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.