II. K. 254/52/II
WyrokIzba Cywilna1953-02-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu wojewódzkiego, w którym złożono zdanie odrębne dwóch sędziów-ławników co do wymiaru kary, może być utrzymany w mocy, jeśli narusza przepisy o głosowaniu sędziów i zasady prawa?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał zaskarżony wyrok za nieważny z powodu obrazy podstawowych zasad postępowania karnego, w szczególności przepisu o głosowaniu sędziów (art. 325 k.p.k.). Złożenie zdania odrębnego przez dwóch sędziów-ławników co do wymiaru kary, wskazującego na potrzebę wymierzenia kary znacznie niższej niż orzeczona, świadczy o naruszeniu prawa. W żadnym wypadku wyrok zawierający takie zdanie odrębne nie może być utrzymany w mocy.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Lublinie skazał Jana K. na karę więzienia za działania na szkodę osób prześladowanych narodowościowo w czasie okupacji niemieckiej. Oskarżony złożył rewizję, zarzucając m.in. obrazę przepisów postępowania karnego. W wyroku Sądu Wojewódzkiego znalazło się zdanie odrębne dwóch sędziów-ławników co do wymiaru kary, sugerujące karę niższą od orzeczonej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uznał zaskarżony wyrok za nieważny i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rybczyński.Sędziowie: Z. Kapitaniak (sprawozdawca), J. Haber.Prokurator: A. Bramson.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana K. osk. z art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 69, poz. 377), po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 lipca 1952 r., na podstawie art. 375, 377 lit. c w zw. z art. 325, 388 k.p.k. uznał zaskarżony wyrok za nieważny i sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 6 lipca 1953 r. Jan K. został skazany na pięć lat i sześć miesięcy więzienia za to, że w czasie okupacji niemieckiej, idąc na rękę władzy państwa niemieckiego, działał na szkodę osób prześladowanych ze względów narodowościowych ujmując i polecając doprowadzenie do posterunku policji granatowej kobietę narodowości żydowskiej o nie ustalonym nazwisku.Rewizja oskarżonego zarzuca, między innymi, obrazę art. 339 § 2 k.p.k. przez nierozważenie, czy wobec wyrażonej w zdaniu odrębnym opinii obu ławników co do wymiaru kary nie należałoby zastosować do czynu oskarżonego przepisu art. 2 dekretu sierpniowego i wymierzyć łagodniejszą karę.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Wyrok w sprawie niniejszej zapadł z obrazą podstawowych zasad postępowania karnego, a w szczególności obraża przepis o głosowaniu sędziów zawarty w art. 325 k.p.k.Pod wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 8 lipca 1952 r. znajduje się zdanie odrębne co do wymiaru kary podpisane przez dwóch sędziów-ławników, którzy uważali, że "ze względu na okoliczności przestępstwa i poziom umysłowy oskarżonego K. oraz środowisko wiejskie należałoby wymierzyć karę oskarżonemu K. w wysokości do dwóch lat więzienia".Z podanej wyżej treści zdania odrębnego dwóch sędziów ławników wynika, że obaj ci sędziowie byli zdania, że należy wymierzyć oskarżonemu karę znacznie niższą od kary orzeczonej w sentencji wyroku.Fakt złożenia zdania odrębnego przez sędziów-ławników co do wymiaru kary świadczy bądź o tym, że sędziowie ci nie zdawali sobie sprawy, iż kara za czyn prawidłowo przypisany oskarżonemu nie może być niższa od kary powyżej pięciu lat więzienia, o czym sędzia przewodniczący powinien był sędziów-ławników pouczyć, bądź też o tym, że sędziowie ci zdawali sobie z tego sprawę i w takim razie chcieli wydać wyrok niezgodny z prawem Państwa Ludowego, bądź wreszcie o tym, że zdanie odrębne stanowi jedynie krytykę ustawy.W żadnym razie jednak nie może być utrzymany w mocy wyrok zawierający zdanie odrębne dwóch spośród trzech sędziów.
Powiązane orzeczenia
- II K 254/52 1953-02-17Czy wyrok sądu pierwszej instancji, zawierający zdanie odrębne dwóch sędziów-ławników co do wymiaru kary, może być utrzymany w mocy, jeśli narusza przepisy o głosowaniu sędziów i podstawowe zasady postępowania karnego?
- V KRN 661/65 1965-10-07Czy wyrok sądu wojewódzkiego wydany w składzie jednoosobowym, w sytuacji gdy przepis prawa wymaga składu trzyosobowego, jest nieważny?
- II KRN 216/56 1956-03-24Czy wyrok sądu wojewódzkiego uchylający prawomocny wyrok sądu powiatowego jest nieważny z mocy prawa?
- III K 226/53 1953-07-01Czy wyrok sądu wydany i ogłoszony w niepełnym składzie orzekającym, bez udziału jednego z ławników, który nie podpisał wyroku, jest nieważny?
- Rw 569/86 1986-08-12Czy skład sądu złożony z samych sędziów zawodowych, zamiast sędziów i ławników, stanowi obrazę przepisów postępowania?
Powołane przepisy
art. 1 pkt 2art. 375art. 325art. 339 § 2 KPKart. 2art. 325 KPK§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.