II K 325/52

SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Wiceprokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu na rozprawie rewizyjnej w dniu 20 lutego 1953 r. sprawy Olgi W., oskarżonej z art. 2 dekretu z 31.VIII.1944 r. z powodu rewizji założonej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 18 marca 1952 r. sygn. akt IV.K. 253/51 - na podstawie art. 375, 384 pkt. 2, 459 kpk. i art. 4 dekr. o o.s.k. zmienia zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary w ten sposób, że skazuje oskarżoną Olgę W. za przypisane jej przestępstwo na karę ... więzienia, pozbawiając ją praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres ... lat, orzeka przepadek jej mienia, zalicza na poczet kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 20 stycznia 1951, zwalnia oskarżoną od kosztów postępowania i opłat sądowych za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem osk. Olga W. uznana została za winną tego, że w okresie od 1943 r. do kwietnia 1945 r. w L. jako zastępca komendanta obozu "Hasag" idąc na rękę władzom niemieckim znęcała się nad obywatelami polskimi i radzieckimi w ten sposób, że biła ich rękoma po twarzy, zmuszała do dodatkowych prac, odbierała im żywność zakupioną w mieście i karała za to osadzeniem w bunkrze na 24 godziny, oraz meldowała władzom niemieckim o przewinieniach tychże obywateli, wskutek czego byli oni karani i bici, i za czyn ten skazana została na podstawie art. 2 dekretu z 31.VIII.1944 r. (Dz. U. z 1946 r. Nr 69, poz. 377) na karę dożywotniego więzienia...Rewizja oskarżonej od powyższego wyroku zawiera wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania ewentualnie o wydatne złagodzenie kary.Rewizja zarzuca zaskarżonemu wyrokowi:1)obrazę przepisów art. 320, 339 § 1 k.p.k. nie wymienionych w rewizji przez pominięcie i nierozważenie, że nie wszyscy świadkowie zeznawali z bezpośredniego spostrzeżenia oraz, że między zeznaniami powołanych w wyroku świadków zachodzą sprzeczności, wreszcie, że świadkowie zeznawali tendencyjnie pod wpływem doznanych krzywd;2)obrazę art. 292 § 1 k.p.k. (nie wymienionego w rewizji) przez bezpodstawne oddalanie wniosku obrony, złożonego na rozprawie, o zbadanie świadków Henryka P., Janiny P. i Janiny K. na okoliczności zachowania się oskarżonej w obozie oraz na okoliczność udzielenia wydatnej pomocy i uratowania życia świadkowi Henrykowi P.3)rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonej kary, będącą wynikiem nieuwzględnienia następujących okoliczności:a)że obóz, w którym oskarżona dopuściła się przypinanego jej czynu nie był obozem zagłady, lecz obozem przyfabrycznym, gdzie warunki nie były tak ciężkie jak w obozach wyniszczenia,b)że oskarżona wychowywała się w atmosferze, która nie utwierdzała jej w poczuciu przynależności do narodowości polskiej,c)że od chwili popełnienia przez oskarżoną przestępstwa upłynął znaczny okres czasu, co może mieć wpływ na zeznania świadków w kierunku przejaskrawienia przez nich pewnych faktów.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:1) W myśl zasady swobodnej oceny dowodów (art. 9 k.p.k.) wolno Sądowi oprzeć wyrok swój tak na świadkach, zeznających z bezpośredniego spostrzeżenia, jak i na świadkach zeznających "ze słuchu", byleby tylko Sąd zeznania świadków takich poddał należytej ocenie i wnioski swe wysunął w sposób logicznie i faktycznie bezbłędny. Temu wymogowi uczynił Sąd Wojewódzki zadość, zwłaszcza że zeznania świadków zeznających ze słuchu o zachowaniu się oskarżonej w obozie łączą się logicznie z zeznaniami świadków bezpośrednich, którzy doznali osobiście krzywd i prześladowań ze strony oskarżonej.Fakt, że ostatnio wymienieni świadkowie byli osobami bezpośrednio pokrzywdzonymi przez oskarżoną, nie świadczy jeszcze o nieprawdziwości czy przesadności ich zeznań, zwłaszcza że między zeznaniem wszystkich świadków nie ma, wbrew twierdzeniom rewizji, żadnych istotnych sprzeczności co do roli i zachowania się oskarżonej.Słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, że żaden z tych licznych świadków, zbadanych przez Sąd, nie wyraził się dodatnio o oskarżonej.2) Jakkolwiek uzasadnienie postanowienia oddalającego wymieniony wniosek obrony jest błędne, tym nie mniej pominięcie tego wniosku nie stanowi uchybienia procesowego, skoro zaofiarowane dowody obrona mogła była ofiarować w terminie wcześniejszym, zwłaszcza że rozprawę kilkakrotnie odraczano, a następnie przerywano, okoliczności poddane pod dowód dotyczący kwestii kary (art. 292 § 2 k.p.k.), a najważniejsze, że po złożeniu wniosku dowodowego oskarżona sama oświadczyła (k. 263), że z Henrykiem P. nie miała żadnej "łączności", i tego nazwiska, jak i Janiny P. "sobie nie. przypomina".3) Nie można natomiast odmówić zasadności zarzutowi ostatniemu.Sąd Wojewódzki nie uzasadnił należycie kary dożywotniego więzienia - czyli konieczności trwałej eliminacji oskarżonej ze społeczeństwa.Niewątpliwie, wymaga działanie przestępne oskarżonej bardzo surowej represji karnej - z uwagi na szkodliwość społeczną czynu; niskie pobudki działania, ogrom krzywd wyrządzonych przez oskarżoną, tym niemniej nie można pominąć takich okoliczności łagodzących, jak zaniedbanie wychowania oskarżonej małe jej uświadomienie społeczne i demoralizujący wpływ propagandy i otoczenia hitlerowskiego po wciągnięciu oskarżonej na listę narodowości niemieckiej.W tych warunkach Sąd Najwyższy złagodził z mocy art. 384 pkt. 2 k.p.k. orzeczoną karę do ... więzienia, uznając karę tę za słuszną i odpowiadającą szkodliwości społecznej czynu indywidualnym właściwościom oskarżonej (art. 54 k.k.), które przy wymiarze kary należało wziąć pod uwagę.Z tych zasad orzekł Sąd Najwyższy jak w sentencji wyroku.