II K 602/57

Uzasadnienie faktyczneAutentyczny pieniądz, który został przerobiony, nie jest wartością dewizową, bez względu na to czy przez przerobienie nadano mu mniejszą lub większą wartość. Taki pieniądz nie może też być przedmiotem przestępstwa dewizowego.Sprawca, który bez zezwolenia dokonał obrotu przerobionymi pieniędzmi, nie wiedząc w chwili dokonania nimi obrotu o ich przerobieniu, odpowiada natomiast z art. 23 § 2 k.k., w związku z art. 1 u.k.d. Jeżeli zaś w tej chwili wiedział on o ich przerobieniu, nie odpowiada za oszustwo z art. 264 k.k., lecz bądź z art. 12 § 1 m.k.k., bądź z art. 178 k.k. zależnie od tego czy przyjął je w celu puszczenia ich w obieg, czy też sam otrzymał je jako prawdziwe.Wynika to z przepisów art. 2 pkt 1 i art. 3 pkt 1 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r., poz. 133 Dz. U., według których wartościami dewizowymi są między innymi pieniądze, mające za granicą lub w kraju obieg ustawowy, w związku z faktem, że nie ma na świecie państwa, w którym przerobione pieniądze miałyby obieg ustawowy, a nadto z przepisu art. 186 § 1 k.k., stosownie do którego pieniądze przerobione muszą ulec przepadkowi nawet wówczas, gdy nie były własnością sprawcy. Za tezą, że przerobiony pieniądz nie może być uważany za wartość dewizową, przemawiają nadto państwowe interesy gospodarcze i względy międzynarodowe. Fałszowanie bowiem dewiz w jednym państwie godzi w żywotne interesy gospodarcze nie tylko tego państwa, w którym fałszerstwa dokonano, lecz również w interesy wszystkich innych państw cywilizowanych, gdyż nowożytne życie gospodarcze państw cywilizowanych łączy się z sobą w mniejszym lub większym stopniu. Skoro więc autentyczny pieniądz, który został przerobiony, nie jest wartością dewizową i nie może wobec tego być przedmiotem przestępstwa dewizowego, przeto sprawca, który dokonał obrotu takim pieniądzem, nie wiedząc o jego sfałszowaniu, nie może odpowiadać za dokonanie przestępstwa z art. 1 u.k.d., lecz tylko za jego usiłowanie. Wynika to z tego, co wyżej przytoczono oraz ze sformułowania przepisu art. 23 § 2 k.k. Jeżeli zaś sprawca, który dokonał obrotu takim pieniądzem, wiedział o jego przerobieniu w chwili dokonania obrotu, to tego jego czynu - chociaż mieszczą się w nim wszelkie elementy oszustwa - nie można zakwalifikować z art. 264 k.k., lecz z art. 12 § 1 m.k.k. lub z art. 178 k.k., zależnie od tego czy sprawca przyjął taki pieniądz w celu puszczenia go w obieg, czy też sam otrzymał go jako prawdziwy. Przepisy bowiem art. 12 § 1 i 2 m.k.k. oraz art. 178 k.k. mają charakter normy specjalnej w stosunku do ogólnego przepisu art. 264 k.k. Należy je więc stosować do omawianego czynu, stosownie do zasady "lex specialis derogat legi generali" w związku z faktem, że moc prawna przepisu art. 178 k.k. nie została zawieszona przepisem art. 68 m.k.k. Artykuł ten bowiem zawiesił moc obowiązującą przepisów kodeksu karnego 1932 r. tylko w zakresie unormowanym przez m.k.k., ten zaś ostatni, jak to wynika z jego art. 12 § 3 - nie unormował wcale stanu faktycznego określonego w artykule 178 k.k.