II K 65/53
WyrokIzba Cywilna1953-03-14
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara wymierzona maszyniście za spowodowanie katastrofy kolejowej, w wyniku której doszło do wykolejenia, uszkodzenia mienia i śmierci człowieka, odpowiada stopniowi jego winy i szkodliwości społecznej czynu, jeśli sąd przyjął, że przewidywał on możliwość skutku przestępnego i godził się na niego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kara wymierzona oskarżonemu za spowodowanie katastrofy kolejowej nie odpowiadała stopniowi jego winy ani szkodliwości społecznej czynu. Wskazano, że maszynista, opuszczając parowóz pod parą bez nadzoru, przewidywał lub powinien przewidzieć skutki swojego działania, a tym samym ponosi za nie odpowiedzialność. Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary, podwyższając ją, jednocześnie łagodząc ją na podstawie ustawy o amnestii.Stan faktyczny
Oskarżony Henryk G., maszynista parowozu, pozostawił obsługiwany przez siebie parowóz z wagonami bez nadzoru. W wyniku tego parowóz uruchomił się i stoczył, powodując starcie z nadjeżdżającym pociągiem. W konsekwencji nastąpiło wykolejenie, uszkodzenie mienia oraz śmierć maszynisty innego pociągu i obrażenia palacza. Sąd Wojewódzki skazał go na karę więzienia, łagodząc ją na podstawie ustawy o amnestii. Prokurator wniósł rewizję, domagając się podwyższenia kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary, podwyższając ją, a następnie łagodząc na podstawie ustawy o amnestii. Oskarżony został zwolniony od kosztów postępowania i opłaty sądowej.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu na rozprawie rewizyjnej z dnia 14 marca 1953 r. sprawy Henryka G. oskarżonego z art. 215 § 1 k.k., z powodu rewizji założonej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w ... z dnia 30 grudnia 1952 r. sygn. akt IV.K. 236/52 - na podstawie art. 375, 384 pkt. 2 i art. 459 k.p.k. oraz art. 4 dekr. o o.s.k.: zmienia zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary w ten sposób, że za przypisany czyn skazuje oskarżonego Henryka G. na ... lata więzienia, którą to karę z mocy ustawy z dnia 22.XI.1952 r. o amnestii łagodzi ..., zaliczając mu na poczet tak złagodzonej kary okres tymczasowego aresztowania od 28 sierpnia 1952 r.; zwalnia oskarżonego od kosztów postępowania i opłaty sądowej za obie instancje.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Katowicach skazał wyrokiem z dnia 30 grudnia 1952 r. oskarżonego Henryka G. w sprawie IV.K. 236/52 na karę ... więzienia łagodząc ją do ... na podstawie ustawy o amnestii-za przestępstwo z art. 215 § 1 k.k. popełnione przez to, że w dniu 26 sierpnia 1952 r. w Z., jako maszynista parowozu Tkp. 15 sprowadził katastrofę w komunikacji lądowej przez to, że pozostawił będący pod parą obsługiwany przez siebie parowóz wraz z 5-ma wagonami naładowanymi piaskiem bez dozoru, w wyniku czego parowóz z wagonami uruchomił się i stoczył się po spadku w kierunku nadjeżdżającego pociągu nr 27, powodując starcie się z parowozem tego pociągu, w konsekwencji czego nastąpiło wykolejenie się i uszkodzenie parowozu serii Ty 45 nr 1153, 9 wagonów i śmierć maszynisty J. K. oraz obrażenia cielesne palacza A. G.Od wyroku powyższego odwołał się prokurator, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej wymiaru kary przez jej podwyższenie.Zdaniem rewizji, kara wymierzona oskarżonemu za przypisany mu czyn nie odpowiada stopniowi zawinienia sprawcy, skoro bowiem Sąd przyjął, że oskarżony, opuszczając parowóz znajdujący się pod parą i pozostawiając go bez żadnego dozoru, przewidywał możliwość skutku przestępnego i godził się na ten skutek, to winien on za te skutki odpowiadać, a zatem kara winna być o wiele surowsza.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Szczególne obowiązki, spoczywające na pracownikach kolei państwowych z uwagi na ważność tego odcinka gospodarki narodowej, pociągają za sobą większą odpowiedzialność w wypadku niewłaściwego pełnienia tychże. Każde bowiem niedociągnięcie w pracy, najmniejsze nawet niedopatrzenie narazić może na niebezpieczeństwo życie ludzkie, spowodować może olbrzymie niekiedy straty dla państwa.Oskarżony G., opuszczając wbrew wyraźnym przepisom instrukcji (k. 119) stojący pod parą parowóz i pozostawiając go, wobec uprzedniego zwolnienia pomocnika, bez żadnego dozoru, stwarzając więc już w tym momencie możliwość powstania katastrofy, przewidywał skutki swego czynu, a przynajmniej powinien przewidzieć (art. 15 § 2 k.k.) i za te skutki ponosić odpowiedzialność. Zajmując tego rodzaju stanowisko, Sąd Wojewódzki nie ocenił w sposób należyty wszystkich okoliczności sprawy, wymierzona bowiem kara, nie odpowiada, jak słusznie zarzuca rewizja prokuratora, ani stopniowi zawinienia sprawy, ani szkodliwości społecznej przypisanego mu czynu.Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, podzielając zarzuty rewizji, wymierzył oskarżonemu karę jak w sentencji, uważając przy tym, iż mimo że ze względu na poważne następstwa czynu przestępnego należałoby zastosować o wiele surowszą represję karną, podniesione przez Sąd I instancji okoliczności, przedstawiające oskarżonego w bardzo dobrym świetle, dają podstawę do przyjęcia, że orzeczona kara spełni całkowicie swą rolę.Ponieważ czyn przestępny popełniony został przez oskarżonego przed amnestią i nie został spod działania tejże wyłączony, Sąd Najwyższy stosownie do odpowiednich przepisów złagodził orzeczoną karę do połowy.Orzeczenie o kosztach i opłacie sądowej oparte jest na obowiązujących w tej mierze przepisach.
Powiązane orzeczenia
- I KR 64/76 1976-05-19Czy w przypadku katastrofy kolejowej, gdy ustalono, że maszynista wyjechał na sygnał ręczny od dyżurnego ruchu, należy rozszerzyć postępowanie na dyżurnego ruchu w celu ustalenia jego odpowiedzialności?
- I K 64/51 1952-04-02Czy maszynista pociągu, który w wyniku zajęcia się odmulaniem kotła i braku obserwacji szlaku, sprowadził niebezpieczeństwo katastrofy kolejowej, ponosi odpowiedzialność karną z art. 215 § 1 k.k., nawet jeśli nie przewid…
- I K 208/51 1951-10-17Czy dla bytu przestępstwa z art. 215 § 1 k.k. niezbędne jest ustalenie, że sprawca działał w celu sprowadzenia niebezpieczeństwa?
- I KR 44/68 1968-05-15Czy zachowanie maszynisty i pomocnika maszynisty, którzy zasnęli podczas prowadzenia pociągu, a w konsekwencji spowodowali katastrofę kolejową, można zakwalifikować jako przestępstwo z art. 215 § 1 k.k. (umyślne sprowadz…
- II PK 352/12 2013-06-24Czy ustalenia sądu karnego dotyczące zakazu pracy powódki przy maszynie, które nie stanowią znamion przestępstwa, wiążą sąd cywilny w postępowaniu o zadośćuczynienie za wypadek przy pracy?
Powołane przepisy
art. 215 § 1 KKart. 375art. 459 KPKart. 4art. 15 § 2 KK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.