II K 700/53
WyrokIzba Cywilna1953-11-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie mienia społecznego w drodze aktu kupna, po zaniżonej cenie ustalonej przez sprawcę jako członka komisji wyceniającej, stanowi zagarnięcie mienia społecznego w rozumieniu art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że teza o braku zagarnięcia mienia społecznego, gdy sprawca nabywa przedmiot w drodze kupna, jest błędna. Karalne zagarnięcie mienia społecznego w rozumieniu art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. może nastąpić również poprzez oszustwo przy kupnie. W przypadku zaniżonego oszacowania przedmiotów stanowiących własność społeczną przez członków komisji, a następnie ich kupna przez tych członków po ustalonych przez siebie cenach, stanowi to zagarnięcie mienia społecznego w postaci różnicy między rzeczywistą wartością a zapłaconą ceną.Stan faktyczny
Oskarżeni, będąc członkami komisji powołanej do wyceny skonfiskowanych aparatów fotograficznych, spowodowali ich zaniżoną wycenę. Następnie, zgodnie z ustaloną zaniżoną ceną, nabyli te aparaty, co zostało uznane za zagarnięcie mienia społecznego ze szkodą dla interesu publicznego. Czyn ten zakwalifikowano jako przestępstwo z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu, uznając tym samym zasadność skazania oskarżonych za zagarnięcie mienia społecznego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Konstantego B., Ferdynanda R. i Józefa T., osk. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r., po rozpoznaniu założonych przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 20 sierpnia 1953 r., na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 20 sierpnia 1953 r. uznał oskarżonych Konstantego B., Ferdynanda R. i Józefa T. za winnych tego, że, wchodząc w skład komisji powołanej do wyceny przedmiotów skonfiskowanych orzeczeniem Delegatury Komisji Specjalnej we Wrocławiu, spowodowali wycenienie aparatów fotograficznych przekazanych do upłynnienia przez wydział finansowy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Legnicy, Hurtowni Nr 6 "Argedu" poniżej ich istotnej wartości i po cenach przez siebie ustalonych. Oskarżony Konstanty B. nabył następnie dwa aparaty, oskarżeni Ferdynand R. i Józef T. po jednym aparacie, zagarniając w ten sposób ze szkodą interesu publicznego mienie społeczne. Czyn ten stanowi przestępstwo przewidziane w art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. Nr 17, poz. 68). Na podstawie cytowanego dekretu Sąd skazał oskarżonego Konstantego B. na jeden rok i sześć miesięcy więzienia, oskarżonych Ferdynanda R. i Józefa T. na kary po jednym roku więzienia.Wyrok powyższy zaskarżyli wszyscy oskarżeni, wnosząc o uchylenie wyroku.Rewizja oskarżonego Konstantego B. zarzuca, między innymi obrazę art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej przez skazanie oskarżonego na podstawie tego przepisu, chociaż ustalono, że za aparaty fotograficzne, o których mowa w sprawie, oskarżony zapłacił cenę kupna, a działanie takie nie stanowi zagarnięcia mienia społecznego karalnego w myśl wyżej wymienionego dekretu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Teza, że o zagarnięciu mienia społecznego, o którym stanowi art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. nie może być mowy wówczas, gdy sprawca wchodzi w posiadanie danego przedmiotu w drodze aktu kupna, jest błędna. Typowym przypadkiem przeczącym tej tezie jest posłużenie się przez sprawcę oszustwem przy kupnie. Dla bytu karalnego, w myśl wspomnianego dekretu, zagarnięcia mienia społecznego jest obojętne, w jaki sposób sprawca działa, aby znaleźć się lub utrzymać w bezprawnym posiadaniu tego mienia jako swej własności. Dokonane przez członków komisji zbyt niskie oszacowanie przedmiotów stanowiących własność społeczną, a przeznaczonych na sprzedaż, następnie zaś, zgodnie z zamysłem towarzyszącym temu niskiemu oszacowaniu, kupno tych przedmiotów przez członków owej komisji po ustalonych przez siebie cenach, stanowi przypadek zagarnięcia mienia społecznego w postaci różnicy pomiędzy rzeczywistą wartością nabytych przedmiotów, a ceną za nie zapłaconą (art. 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. Dz. U. Nr 17, poz. 68) (...).
Powiązane orzeczenia
- III KO 67/56 1957-03-01Czy sprawca kradzieży z uspołecznionego sklepu komisowego odpowiada za zagarnięcie mienia społecznego w rozumieniu dekretów z dnia 4 marca 1953 r.?
- IV KRn 126/57 1957-03-28Czy czyn polegający na zabraniu mienia społecznego, które zostało oddane sprawcy w zarząd, powierzone na przechowanie lub w stosunku do którego jest on obowiązany do ochrony lub zabezpieczenia, kwalifikuje się jako przes…
- V K 1242/59 1959-12-12Czy czyn polegający na sprzedaży mienia społecznego przez urzędników, przekraczając uprawnienia, kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 286 § 2 k.k., czy też z art. 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (lub późniejszej ust…
- I KR 72/84 1984-04-27Czy przy ustalaniu wartości zagarniętego mienia społecznego należy uwzględniać ceny umowne wynikające z reformy gospodarczej, nawet jeśli są wyższe od cen ewidencyjnych?
- I K 257/60 1961-07-02Czy pracownik działający na podstawie umowy-zlecenia, który przywłaszczył sobie powierzone mu środki pieniężne, odpowiada za zagarnięcie mienia społecznego na podstawie art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r.,…
Powołane przepisy
art. 1 § 1art. 375 KPKart. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.