II K 878/57

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner (sprawozdawca). Sędziowie: A. Pyszkowski, Z. Nyczaj. Prokurator: J. Smoleński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława K. oskarżonego z art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k., po rozpoznaniu złożonej przez oskarżanego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 20 września 1957 r., na podstawie art. 375, 384 pkt 2 k.p.k., zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze pozbawienia wolności w ten sposób, że za przypisany czyn skazał oskarżonego Stanisława K. na podstawie art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k. na karę 5 lat więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 9 kwietnia 1957 r.; w pozostałych częściach utrzymał wyrok Sądu Wojewódzkiego w mocy (…).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 20 września 1957 r. oskarżony Stanisław K. skazany został z art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k. na 7 lat więzienia za to, że w zamiarze pozbawienia życia Ireny D. zadał jej trzykrotnie ciosy nożem kuchennym w brodę i lewą łopatkę, a następnie kierując cios w serce, ugodził Irenę D. nożem, lecz zamierzonego skutku nie osiągnął, ponieważ Irena D. zasłoniła pierś lewą ręką, której przedramię zostało przebite na wylot.Rewizja oskarżonego, założona od wymiaru kary, zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu wymierzenie kary rażąco surowej i zawiera w konkluzji wniosek bądź o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, bądź o wydatne obniżenie orzeczonej kary.Rewizja powołuje się w szczególności na to. że pomiędzy oskarżonym a Ireną D. istnieje głęboki związek uczuciowy, który przetrwał nawet tak ciężką próbę, jak wydarzenia będące przedmiotem procesu; wynika to w sposób oczywisty z zeznań świadków przesłuchanych na rozprawie, przy czym zeznanie samej pokrzywdzonej Ireny D. jest pod tym względem najbardziej charakterystyczne. Odejście Ireny D. od oskarżonego i powrót jej do męża musiał wyzwolić na tle wyraźnego kompleksu zazdrości bardzo burzliwe przeżycia psychiczne, które stanowiły niezwykle podatny grunt do powstania afektu i działania pod wpływem silnego wzruszenia. Rewizja polemizuje z przesłankami, na podstawie których Sąd Wojewódzki odrzucił afekt w niniejszej sprawie, podkreślając, że istnienie zamysłu nie wyłącza stanu silnego wzruszenia, tak jak nie wyłącza tego stanu całkowite zdrowie psychiczne oskarżonego, stwierdzone ekspertyzą sądowo-psychiatryczną. W każdym razie, skoro sąd zakwalifikował czyn oskarżonego z art. 23 § 1 w związku z art. 225 § 1 k.k., nie przyjmując działania w afekcie, to powinien był uwzględnić przy wymiarze kary stan wzruszenia oskarżonego wywołany zazdrością i emocjami związanymi z odejściem od niego Ireny D.Sąd Wojewódzki błędnie przyjął za okoliczność obciążającą zagrożenie życia Ireny D., gdyż należy to do istoty przypisanego czynu, jak również niesłusznie powołał się na względy prewencji ogólnej, przestępstwo bowiem jest nietypowe.Uzasadnienie prawneW uzasadnieniu Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Słusznie podnosi rewizja, że wypowiedź biegłych lekarzy negująca afekt u oskarżonego jest bardzo lakoniczna i nie wiadomo nawet, czy biegli mówią o afekcie patologicznym, czy też o afekcie fizjologicznym. Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił w sposób należyty stanowiska biegłych w tej kwestii oraz przesłanek, na których biegli oparli swoją opinię. Jednakże opinia biegłych nie ma, sama przez się, decydującego i rozstrzygającego znaczenia dla przyjęcia czy też odrzucenia afektu. Jest to tylko jeden z elementów, który pozwala sądowi wysnuć wnioski co do stanu, w jakim znajdował się oskarżony w chwili dokonywania przestępstwa. Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił, że oskarżony wiedział już od pewnego czasu o decyzji Ireny D. powrotu do męża i że nic nie wskazuje na to, aby decyzja powyższa wytrąciła oskarżonego z równowagi tak dalece, iż czynniki emocjonalne wzięły górę nad intelektem. W szczególności brak jest podstaw do przyjęcia, aby bezpośrednio przed dokonaniem przestępstwa nastąpiło jakieś wydarzenie, które stałoby się pobudką wyzwalającą nagromadzony ładunek uczuciowy. Okoliczność, że motywem przestępstwa była zazdrość i że reakcje oskarżonego uległy nasileniu po spożyciu alkoholu, co doprowadziło do zamachu na Irenę D., świadczy o istnieniu u oskarżonego stanu wzruszenia w chwili popełnienia zamachu, jednakże brak jest podstaw do przyjęcia, że wzruszenie to było silne w sensie § 2 art. 225 k.k., nawet wówczas, gdy z rozumowania prowadzącego do tej konkluzji wyeliminuje się twierdzenie biegłych, iż oskarżony nie działał pod wpływem afektu. Z tych względów omawiany zarzut rewizyjny, zmierzający do podważenia kwalifikacji prawnej przypisanego czynu, nie mógł być przez Sąd Najwyższy uwzględniony.Uzasadnienie przez Sąd Wojewódzki zastosowanego wymiaru kary jest, jak słusznie podnosi rewizja, wadliwe. Niebezpieczeństwo utraty życia należy do istoty usiłowania zabójstwa. Nie ma usiłowania zabójstwa tam, gdzie nie ma niebezpieczeństwa utraty życia, chyba że chodzi o usiłowanie nieudolne z § 2 art. 23 k.k. Nie można więc przyjmować za okoliczność obciążającą samego elementu przestępstwa. Tak samo nietrafne jest powołanie się Sądu Wojewódzkiego na nagminność rozpraw nożowych. Sprawa niniejsza nie jest typowa i nie nadaje się do szerszych uogólnień.Natomiast nie rozważył Sąd Wojewódzki ważnej okoliczności podmiotowej mającej łagodzący wpływ na wymiar kary w granicach zwykłych sankcji z § 1 art. 225 k.k., a mianowicie stanu wzruszenia oskarżonego, który wywołany był zazdrością o Irenę D.Wobec tego, że Sąd Najwyższy nie zgodził się z dwiema przesłankami przyjętymi za obciążające przez Sąd I instancji, wziął natomiast pod uwagę stan wzruszenia jako okoliczność łagodzącą, należało odpowiednio skorygować wymiar kary. Represję 5 lat więzienia uznał Sąd Najwyższy za odpowiadającą przewinieniu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.