II KRn 1078/57
WyrokIzba Cywilna1957-12-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo uchylił się od merytorycznego rozpoznania wniosku o zwolnienie nieruchomości spod zajęcia i dozoru, uznając brak właściwości sądu w sytuacji, gdy prokurator zaniechał ścigania?Ratio decidendi
Sąd Wojewódzki dopuścił się obrazy przepisów postępowania karnego, w tym art. 339 § 1 k.p.k., uchylając się od merytorycznego rozpoznania wniosku o zwolnienie nieruchomości spod zajęcia i dozoru. Właściwym do orzekania w takich przypadkach jest sąd karny, nawet jeśli prokurator zaniechał ścigania wobec wnioskodawcy.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. D. złożyła wniosek o zwolnienie swojej nieruchomości spod zajęcia i dozoru, powołując się na zaniechanie ścigania jej przez prokuratora z powodu deklaracji przynależności do narodowości niemieckiej podczas okupacji. Sąd Powiatowy nie uwzględnił wniosku i orzekł przepadek nieruchomości. Sąd Wojewódzki uchylił postanowienie Sądu Powiatowego i pozostawił wniosek bez uwzględnienia, uznając brak właściwości sądu do merytorycznego rozpoznania sprawy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego z powodu obrazy przepisów postępowania karnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w oparciu o przepis art. 13 § 4 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237) nie uwzględnił wniosku W. D. o zwolnienie spod zajęcia należącej do niej nieruchomości i orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa tej nieruchomości.Od tego postanowienia wnioskodawczyni W. D. złożyła zażalenie.Sąd Wojewódzki postanowienie I instancji uchylił i wniosek W. D. o zwolnienie spod nadzoru nieruchomości - pozostawił bez uwzględnienia, przy czym w uzasadnieniu postanowienia zaznaczył, że ponieważ wnioskodawczyni nie była ścigana za odstępstwo podczas okupacji od narodowości polskiej, nie toczyło się przeciwko niej postępowanie sądowe. A zatem, wywodzi dalej Sąd Wojewódzki, do "zwolnienia majątku spod zajęcia powołane są tylko władze administracyjne, a art. 13 § 5 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. nie ma zastosowania. Dlatego w trybie powołanego przepisu prawa nie mógł być orzeczony przepadek majątku, jak również w drodze postępowania sądowego nie może nastąpić zwolnienie majątku spod dozoru i zajęcia".Stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie jest słuszne.W. D. zgłosiła podczas okupacji swą przynależność do narodowości niemieckiej, lecz prokurator Sądu Okręgowego na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 4 lit. "a” i ”b” dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. stwierdził, iż nie podlega ona ściganiu.Zauważyć trzeba, iż mimo umorzenia w tej sprawie przez prokuratora w stosunku do W. D. postępowania (w formie zaniechania ścigania), nic nie stało na przeszkodzie orzeczeniu przez Sąd Wojewódzki co do meritum sprawy. Jak przy tym wyjaśnił Sąd Najwyższy (w składzie 7 sędziów Izby Cywilnej w uchwale z dnia 24 czerwca 1955 r.), właściwy do orzekania w tych przypadkach jest tylko sąd karny (a nie władza administracyjna, jak to błędnie przyjął Sąd Wojewódzki).Uzasadniony jest więc zarzut, iż Sąd Wojewódzki dopuścił się obrazy art. 339 § 1 k.p.k. przez dopuszczenie do sprzeczności pomiędzy sentencją postanowienia, w której sąd postanowił nie uwzględnić wniosku o zwolnienie spod zajęcia i dozoru wymienionej wyżej nieruchomości, a uzasadnieniem postanowienia, z którego wynika, iż sąd ten - wbrew swemu obowiązkowi - uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy.
Powiązane orzeczenia
- I KO 143/57 1958-07-24Czy sąd karny jest uprawniony do wydania orzeczenia o zwolnieniu majątku spod zajęcia, dozoru i zarządu w trybie art. 13 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. o odpowiedzialności karnej za odstępstwo od narodowości, jeżeli w…
- VI KZP 37/65 1965-03-09Czy sąd odwoławczy, działając jako instancja odwoławcza, jest władny stwierdzić przejście majątku odstępcy od narodowości na własność Skarbu Państwa, jeśli zaskarżone postanowienie dotyczyło jedynie oddalenia wniosku o z…
- IV CR 950/55 1957-01-22Czy sąd cywilny może uwzględnić powództwo o zwrot zajętego majątku lub jego równowartości, jeśli postępowanie karne dotyczące zwolnienia tego majątku spod zajęcia nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu karne…
- VI KZP 40/65 1965-08-10Czy w razie śmierci wnioskodawcy w sprawie o zwolnienie majątku spod zajęcia należy stosować przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 3 lit. b lub art. 4 k.p.k.) czy też przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (art. 1…
- VI KO 31/64 1965-04-02Czy przepis § 6 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lipca 1950 r. w sprawie wykonania ustawy o zniesieniu sankcji oraz ograniczeń w stosunku do obywateli, którzy zgłosili swą przynależność do narodowości niemie…
Powołane przepisy
art. 13 § 4art. 13 § 5art. 17 § 1art. 4art. 339 § 1 KPK§ 4§ 5§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.