II KRn 1078/57

WyrokIzba Cywilna1957-12-28

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Sąd Wojewódzki prawidłowo uchylił się od merytorycznego rozpoznania wniosku o zwolnienie nieruchomości spod zajęcia i dozoru, uznając brak właściwości sądu w sytuacji, gdy prokurator zaniechał ścigania?
Ratio decidendi
Sąd Wojewódzki dopuścił się obrazy przepisów postępowania karnego, w tym art. 339 § 1 k.p.k., uchylając się od merytorycznego rozpoznania wniosku o zwolnienie nieruchomości spod zajęcia i dozoru. Właściwym do orzekania w takich przypadkach jest sąd karny, nawet jeśli prokurator zaniechał ścigania wobec wnioskodawcy.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni W. D. złożyła wniosek o zwolnienie swojej nieruchomości spod zajęcia i dozoru, powołując się na zaniechanie ścigania jej przez prokuratora z powodu deklaracji przynależności do narodowości niemieckiej podczas okupacji. Sąd Powiatowy nie uwzględnił wniosku i orzekł przepadek nieruchomości. Sąd Wojewódzki uchylił postanowienie Sądu Powiatowego i pozostawił wniosek bez uwzględnienia, uznając brak właściwości sądu do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego z powodu obrazy przepisów postępowania karnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w oparciu o przepis art. 13 § 4 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. (Dz. U. Nr 41, poz. 237) nie uwzględnił wniosku W. D. o zwolnienie spod zajęcia należącej do niej nieruchomości i orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa tej nieruchomości.Od tego postanowienia wnioskodawczyni W. D. złożyła zażalenie.Sąd Wojewódzki postanowienie I instancji uchylił i wniosek W. D. o zwolnienie spod nadzoru nieruchomości - pozostawił bez uwzględnienia, przy czym w uzasadnieniu postanowienia zaznaczył, że ponieważ wnioskodawczyni nie była ścigana za odstępstwo podczas okupacji od narodowości polskiej, nie toczyło się przeciwko niej postępowanie sądowe. A zatem, wywodzi dalej Sąd Wojewódzki, do "zwolnienia majątku spod zajęcia powołane są tylko władze administracyjne, a art. 13 § 5 dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. nie ma zastosowania. Dlatego w trybie powołanego przepisu prawa nie mógł być orzeczony przepadek majątku, jak również w drodze postępowania sądowego nie może nastąpić zwolnienie majątku spod dozoru i zajęcia".Stanowisko Sądu Wojewódzkiego nie jest słuszne.W. D. zgłosiła podczas okupacji swą przynależność do narodowości niemieckiej, lecz prokurator Sądu Okręgowego na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 4 lit. "a” i ”b” dekretu z dnia 28 czerwca 1946 r. stwierdził, iż nie podlega ona ściganiu.Zauważyć trzeba, iż mimo umorzenia w tej sprawie przez prokuratora w stosunku do W. D. postępowania (w formie zaniechania ścigania), nic nie stało na przeszkodzie orzeczeniu przez Sąd Wojewódzki co do meritum sprawy. Jak przy tym wyjaśnił Sąd Najwyższy (w składzie 7 sędziów Izby Cywilnej w uchwale z dnia 24 czerwca 1955 r.), właściwy do orzekania w tych przypadkach jest tylko sąd karny (a nie władza administracyjna, jak to błędnie przyjął Sąd Wojewódzki).Uzasadniony jest więc zarzut, iż Sąd Wojewódzki dopuścił się obrazy art. 339 § 1 k.p.k. przez dopuszczenie do sprzeczności pomiędzy sentencją postanowienia, w której sąd postanowił nie uwzględnić wniosku o zwolnienie spod zajęcia i dozoru wymienionej wyżej nieruchomości, a uzasadnieniem postanowienia, z którego wynika, iż sąd ten - wbrew swemu obowiązkowi - uchylił się od merytorycznego rozpoznania sprawy.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 13 § 4art. 13 § 5art. 17 § 1art. 4art. 339 § 1 KPK§ 4§ 5§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.