II KRn 1176/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysławy D., osk. z art. 286 § 1 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 28 września 1954 r. uchylającego wyrok Sądu Powiatowego w Nysie z dnia 28 maja 1954 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3, 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Opolu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku wymienionego w sentencji, wnosząc o uchylenie tegoż wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuca obrazę art. 320 i 339 k.p.k. przez nierozważenie całokształtu okoliczności sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Zarzut rewizji nadzwyczajnej jest słuszny.Sąd Powiatowy w Nysie wyrokiem z dnia 28 maja 1954 r. skazał oskarżoną Władysławę W. z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) na 1 rok więzienia za to, że jako kierowniczka Punktu Sprzedaży Detalicznej przy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Kępnicy przywłaszczyła sobie towary i gotówkę na ogólną kwotę 3.562 zł 42 gr.Sąd Wojewódzki w Opolu po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji oskarżonej uchylił zaskarżony wyrok, uznał oskarżoną Władysławę D. za winną tego, że jako kierowniczka Punktu Sprzedaży Detalicznej przy Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Kępnicy nie dopełniła obowiązku należytego sprawdzenia przyjmowanego z magazynu do sprzedaży towaru, na skutek czego dopuściła do powstania niedoboru towarowego na kwotę około 2.900 zł i za to z mocy art. 286 § 1 k.k. skazał ją na 6 miesięcy więzienia.Jak wynika z załączonej do akt sprawy umowy oskarżona Władysława D. nie była pracownikiem Spółdzielni, lecz jedynie kierowniczką Punktu Sprzedaży Detalicznej, działającą na podstawie umowy cywilno-prawnej. Z tych względów w myśl orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1953 r. (III KO. 38/53 Zb. O. Zeszyt I z 55 r., poz. 2) nie ponosi ona odpowiedzialności karnej z art. 286 k.k., nie jest bowiem urzędnikiem w rozumieniu obowiązujących przepisów, ani też nie odpowiada jako urzędnik.Władysława D. jako kierowniczka PSD ponosiła pełną odpowiedzialność cywilną za wszelkie powstałe w powierzonym jej mieniu szkody (weksel gwarancyjny), zaś karnie mogła odpowiadać z art. 269 k.k. w przypadku jedynie umyślnego działania na szkodę majątkową swego pracodawcy (Spółdzielni).Jednakże dla przypisania występku z art. 269 k.k. nie wystarczy ustalenie, iż oskarżona nie dopełniała obowiązku sprawdzania przyjmowanych do sklepów towarów. Takie niedopełnienie obowiązków - w przeciwieństwie do pracownika podlegającego odpowiedzialności karnej z art. 286 k.k. - nie stanowi jeszcze bez ustalenia zamiaru oskarżonej podstawy do odpowiedzialności karnej z art. 269 k.k, albowiem z uwagi na wynikający z umowy zakres jej cywilnej odpowiedzialności tego rodzaju uchybienia szkodzą przede wszystkimi jej samej.Należy zatem wykazać, że oskarżona nie dopełniając obowiązku sprawdzania przyjmowanych towarów działała umyślnie na szkodę materialną Spółdzielni, a nadto że między przypisanym jej uchybieniem a powstałym niedoborem zachodzi związek przyczynowy.Dopiero takie ustalenia pozwolą na ewentualne skazanie oskarżonej z art. 269 k.k.Jednym z momentów pozwalających na ustalenie tego zamiaru jest stosunek powstałego ubytku do zdolności materialnego zaspokojenia go przez oskarżoną. Porównanie tych dwóch wartości pozwoli na właściwa ocenę działania Władysławy D., pozwoli na ustalenie, czy działała ona świadomie na szkodę materialną Spółdzielni. Wprawdzie Sąd Wojewódzki przyjął jako okoliczność łagodzącą fakt niemal całkowitego pokrycia niedoboru przez oskarżoną, jednakże faktu tego nie ocenił jako mogącego mieć znaczenie przy ustaleniu zamiaru oskarżonej działania na szkodę Spółdzielni.Wobec nierozważenia przez Sąd Wojewódzki wskazanych wyżej okoliczności istotnych dla oceny winy oskarżonej Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.