II PR 363/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak. Sędziowie: W. Formański (sprawozdawca), W. Glabisz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Adeli Z. i małoletniego Wiesława Z. przeciwko Zakładom Mięsnym w J. o odszkodowanie, na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1968 r.,zmienił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo Adeli Z. o tyle, że zasądzoną na jej rzecz rentę po 600 zł miesięcznie podwyższył do 800 zł miesięcznie z przyznanymi tym wyrokiem odsetkami; poza tym rewizję powódki oraz w całości rewizję małoletniego powoda oddalił.Uzasadnienie faktyczneW dniu 5 czerwca 1967 r. mąż powódki a ojciec małoletniego powoda, zatrudniony w pozwanych Zakładach w charakterze spawacza, uległ nieszczęśliwemu wypadkowi przy pracach remontowych studni. W czasie opuszczania ciężkich rur żelaznych do studni przy pomocy tzw. granika-przeciągarki korba tego urządzenia wskutek szarpnięcia wyrwała się z rąk obsługujących i uderzyła wyżej wymienionego w brzuch i udo, powodując ciężkie obrażenia ciała, w następstwie których zmarł on w kilka dni później.Sąd Wojewódzki, uwzględniając częściowo powództwo, ustalił, że Zakłady, korzystając z urządzenia, które nie posiadało właściwych środków hamulcowych, nie stworzyły pracownikom bezpiecznych warunków pracy i dlatego na podstawie art. 24 dekretu z 25.VI.1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin odpowiadają za skutki wypadku, jakiemu uległ żywiciel powodów. Rozpoznawszy zgłoszone roszczenia, Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz małoletniego powoda 15.000 zł odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia się jego sytuacji życiowej, a na rzecz powódki-wdowy rentę uzupełniającą po 600 zł miesięcznie. Oddalenie powództwa wdowy o odszkodowanie jednoroczne Sąd uzasadnił pokryciem szkody uzyskanymi z PZU 25.000 zł, z których 15.000 zł stanowiły świadczenia z ubezpieczenia NW, oddalenie zaś powództwa małoletniego powoda o rentę - przyznaniem mu renty z ubezpieczenia społecznego w wysokości przeszło 1.000 zł miesięcznie.W rewizji opartej na zarzutach naruszenia prawa materialnego i nienależytego rozważenia wszystkich istotnych w sprawie okoliczności powodowie wnieśli o zmianę wyroku przez zasądzenie dodatkowo rent uzupełniających, a mianowicie po 400 zł dla wdowy, po 250 zł dla syna oraz po 35.000 zł dla każdego ze skarżących tytułem odszkodowania w związku z pogorszeniem się ich sytuacji życiowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wprawdzie strona pozwana nie wniosła rewizji, jednakże jej powoływanie się w odpowiedzi na rewizję powodów, że ich żywiciel wykonywał czynność nieskomplikowaną przy pomocy urządzenia łatwego w obsłudze, wymagają stwierdzenia, iż prawidłowy jest pogląd Sądu Wojewódzkiego upatrujący naruszenie obowiązków zakładu pracy w zakresie bezpieczeństwa pracy w posługiwaniu się urządzeniem przestarzałym, nie zaopatrzonym w odpowiednie hamulce regulujące szybkość obrotów, gdy tymczasem zachodziła możność w tym czasie nabycia i posługiwania się urządzeniem nowej produkcji, zapewniającym bezpieczną pracę przy podnoszeniu i opuszczaniu ciężarów. Jak bowiem głosi art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy, realizacja obowiązku zakładu pracy w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy następuje na podstawie najnowszych zdobyczy nauki i techniki. Wynika z powyższego, że w świetle przepisów ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy nie można traktować statycznie obowiązków zakładu pracy w zakresie zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków pracy, ponieważ treść tych obowiązków ulega zmianom w miarę postępu nauki i techniki. Stąd śledzenie zdobyczy postępu technicznego stanowi nieodłączny element działalności każdego zakładu pracy. Sąd Wojewódzki, kierując się powyższymi przesłankami, trafnie dopatrzył się podstaw odpowiedzialności materialnej pozwanych Zakładów za skutki wypadku, jakiemu uległ poszkodowany, mimo że był on zatrudniony przy obsłudze urządzenia prostego, nie wymagającej szczególnego przeszkolenia.Jeżeli chodzi o wysokość należnego powodom odszkodowania, to stojąc na gruncie nie kwestionowanych ustaleń zaskarżonego wyroku, po przeprowadzeniu dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia Inspektoratu Powiatowego PZU w J. z dnia 21.IX.1968 r., Sąd Najwyższy uznał rewizję powódki-wdowy za częściowo uzasadnioną. Jak wynika ze wspomnianego dowodu, na kwotę 25.000 zł otrzymaną przez powódkę z PZU, składają się następujące świadczenia: 15.000 zł z ubezpieczenia NW i 10.000 zł z ubezpieczenia OC. Świadczenia te przypadają na rzecz obu powodów. Mając zaś na uwadze ukształtowaną w orzecznictwie praktykę i uwzględniając przypadającą na powódkę kwotę 7.500 zł z tytułu ubezpieczenia NW, kwotę 20.000 zł można uznać za stosowne odszkodowanie z art. 446 § 3 k.c., które ulega zmniejszeniu o przypadającą na powódkę kwotę 5.000 zł z tytułu ubezpieczenia OC, gdyż ta ostatnia kwota podlega w całości zaliczeniu zgodnie z ustaloną judykaturą Sądu Najwyższego. W tym więc względzie zaskarżony wyrok należało zmienić, oddalając jednocześnie rewizję małoletniego powoda w tym zakresie, skoro Sąd Wojewódzki zasądził na jego rzecz 15.000 zł, odpowiadającą - jak wyżej wywiedziono - w okolicznościach niniejszej sprawy - odszkodowaniu z art. 446 § 3 k.c.W kwestii rent uzupełniających należało również częściowo uwzględnić roszczenie powódki przez podwyższenie zasądzonej na jej rzecz renty do 800 zł miesięcznie, w tej bowiem wysokości - w świetle własnych ustaleń Sądu Wojewódzkiego - poniosła szkodę powódka, skoro z zarobków 2.600-2.700 zł mąż przeznaczał na utrzymanie żony i syna około 1.600 zł, z których nie mniej niż połowa musiała przypadać na żonę. Roszczenie zaś małoletniego powoda o rentę uzupełniającą uznać należało za bezpodstawne, gdyż poniesioną przez niego szkodę pokrywa w pełni przyznana mu renta z ubezpieczenia społecznego, przenosząca sumę 1.000 zł.Mimo korektury wyroku na korzyść powodów ostateczny wynik procesu, w związku z wygórowanymi ich żądaniami zgłoszonymi w pozwie, nie usprawiedliwia przyznania im zwrotu nawet części kosztów od przeciwnika. Zniesienie przeto kosztów procesu między stronami w obu instancjach znajduje uzasadnienie w przepisie art. 100 k.p.c.Charakter zaś roszczeń odszkodowawczych i tragiczne następstwa wypadku, jak również subiektywna ocena poszkodowanych, gdy idzie o wysokość należnych im odszkodowań, usprawiedliwiają odstąpienie od obciążenia powodów opłatami od rewizji z mocy art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 13.VI.1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 24, poz. 11).Z powyższych przyczyn orzec należało na podstawie art. 387 i 390 § 1 k.p.c. jak w sentencji.