II PR 549/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: W. Glabisz (sprawozdawca), K. Marowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny R. przeciwko Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu Imprez Artystycznych w O. o dopuszczenie do pracy i wynagrodzenie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 3 listopada 1970 r.,I. zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:1. dopuścił powódkę do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie w charakterze samodzielnej pracowniczki do spraw administracji;2. zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powódki po 900 zł miesięcznie od dnia 17.XII.1969 r. do 1.VI.1970 r. i po 1.800 zł miesięcznie od dnia 2.VI.1970 r. do 10.VIII.1970 r. płatnych ostatniego dnia każdego miesiąca z 8% od każdej uchybionej raty;3. w pozostałej części powództwo oddalił;II. w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się od strony pozwanej dopuszczenia jej do pracy oraz wynagrodzenia po 1.800 zł w stosunku miesięcznym, z 3% od 17 grudnia 1969 r. do chwili obecnej, twierdząc, że strona pozwana wypowiedziała jej stosunek pracy w okresie próby, mimo że była w ciąży.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że ponieważ powódka nie pracowała u niej 3 miesięcy, nie chroni jej art. 16 ust. 3 ustawy o ochronie pracy młodocianych i kobiet.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. Sąd ustalił, że powódka pracowała przez 2 lata w biurze konstrukcyjnym w W. i tam zakończyła stosunek pracy 31.VIII.1969 r. na skutek wzajemnego porozumienia stron. Następnie 1.X.1969 r. została przyjęta przez stronę pozwaną na okres próby jako pracownik umysłowy na stanowisko samodzielnego pracownika do spraw administracyjnych, sprawując w szczególności nadzór nad transportem i kierowcami pozwanej. Uposażenie wynosiło 1.800 zł. Do O. powódka przeniosła się w związku z zamążpójściem, gdyż mąż jej pracował w O. Obecnie mąż zarabia 2.600 zł miesięcznie.Przed upływem okresu próbnego powódka otrzymała 14-dniowe wypowiedzenie na 16.XII.1969 r. W tym czasie była już w 7 tygodniu ciąży, o czym powiedziała pozwanej po otrzymaniu wypowiedzenia. Od 17.XII.1969 r. do chwili obecnej powódka nie pracuje, mimo że jej dziecko (jedyne) liczy obecnie ok. 5 miesięcy i powódka nie stara się o pracę.Na podstawie akt sądowych IC 2073/69 i zeznań powódki z 3.XI.1970 r. ustalono, że przyczyną wypowiedzenia pracy powódce był fakt, że nie radziła sobie dobrze z kierowcami strony pozwanej. Nie przyjęła ona też pracy u pozwanego na półetacie za 900 zł miesięcznie, którą to pracę proponowano powódce po okazaniu przez nią zaświadczenia o ciąży.Sąd Wojewódzki uznał, że powództwo nie jest zasadne. Z cytowanego wyżej przepisu art. 16 ust. 3 powołanej ustawy wynika, że chroni ona jedynie kobiety w ciąży, które przepracowały w danym zakładzie pracy co najmniej 3 miesiące, nie warunkując tej ochrony zachowaniem ciągłości pracy w rozumieniu art. 16 dekretu z 18.I.1956 r. Wprawdzie z cytowanego przez Sąd Powiatowy wyjaśnienia Komitetu Pracy i Płac z 1.III.1966 r. (Dz. Urzęd. KPiP Nr 6) wynika stanowisko odmienne, nie mniej jednak obowiązujące przepisy cyt. art. 16 dekretu styczniowego i art. 5 ustawy z 29.IV.1969 r. o pracowniczych urlopach wypoczynkowych (Dz. U. Nr 12, poz. 85) nie przewidują innych konsekwencji zachowania ciągłości pracy niż przewidziane w tych przepisach. Należy też podkreślić, że aktualne niemalże wyjaśnienia Nr 2 KPiP z 23.IV.1970 r. (Dz. Urzęd. Nr 4), przy omawianiu kwestii ciągłości pracy, ograniczają się do uprawnień urlopowych, nic nie wspominając o innych konsekwencjach.Niesporne też jest w sprawie, że między poprzednim pracodawcą powódki a stroną pozwaną nie istniało żadne porozumienie w rodzaju "przeniesienia" powódki, co ewentualnie mogłoby rzutować na jej uprawnienia w rozumieniu uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 25.X.1968 r. (OSNCP 5/69, poz. 81). Istniejące tendencje do rozszerzenia instytucji ciągłości pracy na uprawnienia inne niż zawarte w art. 16 ust. 1 dekretu z 18.I.1956 r. mogą mieć jedynie wpływ na zastosowanie w konkretnej sytuacji, wyjątkowej zresztą, art. 5 k.c. Należy więc rozważyć kwestię zastosowania art. 5 k.c. do konkretnej sytuacji.Otóż trzeba podkreślić, że strona pozwana jest przedsiębiorstwem małym, zatrudniającym łącznie kilkunastu pracowników. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego brak jest podstaw do zastosowania art. 5 k.c. Powódce bowiem wypowiedziano stosunek pracy na skutek pewnych zastrzeżeń co do jej osoby, zwłaszcza jeśli chodzi o nadzór nad kierowcami, a następnie zaofiarowano jej pracę na półetacie za 900 zł, której to propozycji powódka nie przyjęła, wyczekując do dziś na rezultat niniejszego procesu i nie starając się nawet o żadną inną pracę. Pozostaje ona na utrzymaniu męża, który obecnie zarabia 2.600 zł, ma wraz z mężem na utrzymaniu kilkumiesięczne dziecko. Zarówno ona jak i jej mąż mają rodziców, którzy ewentualnie mogliby się zająć przez jakiś czas dzieckiem, gdyby tylko z tego powodu powódka nie mogła szukać pracy, jak twierdzi, co zresztą nie jest konsekwentne, skoro stara się o dopuszczenie do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie. Skoro więc jest ona gotowa do pełnienia tej pracy, to nie może jednocześnie twierdzić, że posiadanie dziecka nie pozwala jej na pracę gdzie indziej.Te okoliczności, a więc istniejące obiektywnie powody do wypowiedzenia stosunku pracy, dobra wola pracodawcy do zatrudnienia powódki choć na półetacie, nieprzyjęcie tej oferty przez powódkę i inne podkreślone wyżej momenty nie mogą uzasadniać wniosku, że w niniejszej konkretnej sprawie wypowiedzenie pracy powódce naruszyło zasady współżycia społecznego, zwłaszcza że pozwany zakład pracy nie przyjął na siebie co do osoby powódki żadnych innych zobowiązań niż wynikające z obowiązujących przepisów prawnych, a powódka nawet tego nie twierdzi.Od tego wyroku powódka wniosła rewizję.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wzmiankowane wyżej wyjaśnienie Komitetu Pracy i Płac z dnia 1 marca 1966 r. (ogłoszone w Dz. Urz. KPiP Nr 2, poz. 3), mające na celu ochronę kobiet w okresie ciąży i po porodzie, zobowiązuje przedsiębiorstwa państwowe do stosowania postanowień tego wyjaśnienia, a w razie naruszenia tego obowiązku przez zakład pracy wyjaśnienie to stanowi podstawę dla pracownicy do dochodzenia od zakładu pracy odpowiedniego roszczenia, przy wzięciu również pod uwagę art. 5 k.c.Pozwany Zakład pracy naruszył w niniejszej sprawie postanowienia powyższego wyjaśnienia KPiP, wypowiadając umowę o pracę powódce, której należało zaliczyć także - zgodnie z tym wyjaśnieniem - okres pracy w poprzednim zakładzie pracy, i proponując powódce pracę na półetacie, a więc oczywiście z wynagrodzeniem o połowę niższym. Wypowiedzenie to należało uznać za nieważne stosownie do art. 5 k.c., wobec czego Sąd Najwyższy dopuścił powódkę do pracy na odpowiednim stanowisku, takim, na jakim była zatrudniona przed wypowiedzeniem.Jednakże powódka bezzasadnie odmówiła przyjęcia proponowanego jej odpowiedniego zatrudnienia na półetacie z zarobkiem 900 zł miesięcznie. Powinna ona była przyjąć tę propozycję i podjąć proponowaną pracę, co nie stanowiło dla niej przeszkody do dochodzenia dopuszczenia do pracy na poprzednim stanowisku na pełnym etacie oraz dochodzenia reszty wynagrodzenia w kwocie 900 zł miesięcznie. Z tych zatem powodów Sąd Najwyższy zasądził na rzecz powódki za okres do chwili rozpoczęcia urlopu macierzyńskiego po 900 zł miesięcznie.Powódce, jako pracownicy umysłowej, przysługiwało w okresie 12-tygodniowego okresu urlopu macierzystego pełne wynagrodzenie od zakładu pracy, bez obowiązku świadczenia pracy. Dlatego też Sąd Najwyższy za okres tych 12 tygodni (2 tygodnie przed porodem i 10 tygodni po porodzie) zasądził na rzecz powódki po 1.800 zł miesięcznie.Biorąc pod uwagę opisany wyżej całokształt okoliczności sprawy, Sąd Najwyższy uznał, że zachodziło tu zawinienie ze strony zakładu pracy w rozumieniu art. 15 ust. 2 rozp. o um. o pracę prac. umysł., wobec czego Sąd Najwyższy zasądził 8% z tytułu odsetek.Z wyjaśnień powódki w toku postępowania przed Sądem Wojewódzkim wynika, że ze względu na konieczność wychowywania dziecka nie mogła ona podjąć po zakończeniu okresu popołogowego pracy ani nie starała się o pracę i nawet nie miała takiego zamiaru. Mogła ona jednak starać się w swoim zakładzie pracy o przyznanie rocznego urlopu bezpłatnego. Fakt ten nie uzasadnia jednak zasądzenia na rzecz powódki wynagrodzenia za okres po 10.VIII.1970 r., wobec czego Sąd Najwyższy w tej części powództwo na podstawie art. 387 k.p.c. oddalił.