III PZP 7/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Alicji E. przeciwko Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Ż. o dopuszczenie do pracy i zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego w Żaganiu z dnia 19 października 1971 r. i przekazania przez Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. następującego zagadnienia prawnego:"Czy przepis art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet chroni również kobietę, która podczas biegu terminu wypowiedzenia umowy o pracę zaszła w ciążę, jednakże po terminie rozwiązania umowy ciążę przerwała?",udziela następującej odpowiedzi:Kobiecie, która nie była w ciąży w chwili wypowiedzenia jej umowy o pracę, lecz zaszła w ciążę w okresie wypowiedzenia tej umowy, przysługuje ochrona przewidziana w art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, chociażby po okresie wypowiedzenia nastąpiło przerwanie ciąży. Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 20 września 1971 r. do Sądu Powiatowego powódka twierdziła, że była zatrudniona w pozwanej instytucji na stanowisku radcy prawnego. Z końcem maja 1971 r. doręczono jej oświadczenie pozwanej o wypowiedzeniu umowy o pracę na koniec sierpnia 1971 r. Pismem z dnia 11 sierpnia 1971 r. powódka zawiadomiła pozwaną, że znajduje się w drugim miesiącu ciąży i na dowód dołączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 9 sierpnia 1971 r. W tymże piśmie powódka zawiadomiła pozwaną, że wobec stwierdzenia ciąży wypowiedzenie jej umowy o pracę nie jest skuteczne. Powódka twierdziła dalej, że na powyższe swe pismo nie otrzymała odpowiedzi na piśmie i wobec tego w dniach 1-4 września przychodziła do pracy; dopiero dnia 4 września poinformowano ją, że pozwana uważa wypowiedzenie za skuteczne. Powódka nie otrzymała wynagrodzenia za pracę od 1 września 1971 r.Powódka wniosła więc o nakazanie pozwanej "przywrócenia" powódki do pracy i zasądzenie na rzecz powódki od pozwanej kwoty 2.900 zł jako wynagrodzenia za wrzesień 1971 r. W toku procesu powódka rozszerzyła żądanie, domagając się także zasądzenia wynagrodzenia za następny miesiąc (październik 1971 r.). Ponadto powódka przedstawiła zaświadczenie lekarskie z 15 października 1971 r., stwierdzające, że powódka w dniu 15 września 1971 r. poddała się zabiegowi przerwania ciąży.Sąd Powiatowy oddalił powództwo, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, że powódka w dniu doręczenia jej oświadczenia o wypowiedzeniu nie była jeszcze w ciąży, a w chwili wniesienia powództwa nie była już w ciąży na skutek jej przerwania, nie przysługuje jej zatem - zdaniem Sądu Powiatowego - ochrona z art. 16 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet; ochrona ta bowiem ma przysługiwać kobiecie pozostającej w ciąży, nie ma więc zastosowania w wypadku, gdy kobieta nie jest już w ciąży.Na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Powiatowego Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wymienione w sentencji pytanie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet umowa o pracę z pracownicą, która była zatrudniona w danym zakładzie pracy co najmniej 3 miesiące, nie może być wypowiedziana ani rozwiązana. Wynika z tego, że choćby kobieta taka nie była w ciąży w chwili doręczenia jej wypowiedzenia, umowa nie może być rozwiązana, jeżeli w chwili gdy - na skutek wypowiedzenia - miało nastąpić rozwiązanie umowy, kobieta jest już w stanie ciąży. W takim wypadku wypowiedzenie przestaje być skuteczne i do rozwiązania umowy nie dochodzi. Przerwanie ciąży po dacie przewidzianej jako termin rozwiązania umowy nie ma już wpływu na skuteczność wypowiedzenia. W szczególności wypowiedzenie nie staje się z tej przyczyny z powrotem skuteczne, gdyż przepis tego nie przewiduje. Również i przepis art. 5 k.c. nie daje podstawy do uznania żądania takiej pracownicy dopuszczenia jej do pracy za nadużycie prawa tylko z tej przyczyny, że ciąża - w krótki czas po dacie przewidzianej jako termin rozwiązania umowy - została przerwana. I w takim wypadku sytuacja kobiety w czasie do przerwania ciąży i w jakiś czas po przerwaniu ciąży jest trudna i wymaga ochrony. Natomiast zakład pracy, ze względu na to, że do rozwiązania umowy w przewidzianej w wypowiedzeniu dacie nie doszło, może - po powrocie kobiety do zdrowia po zabiegu przerwania ciąży - wypowiedzieć jej umowę o pracę z zachowaniem przewidzianego w ustawie okresu, jeśli wypowiedzenie takie jest zgodne ze swym społeczno-gospodarczym przeznaczeniem i z zasadami współżycia społecznego.Z tych przyczyn orzeczono jak w sentencji uchwały.