III CR 740/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa K. K. przeciwko Gromadzkiej Radzie Narodowej w Humniskach o przywrócenie do pracy i o zapłatę 1.000 zł na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Brzozowie z dnia 4 września 1958 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 12 sierpnia 1958 r. K. K. wnosiła o uznanie za beskuteczne wypowiedzenie stosunku pracy dokonanego pismem Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Humniskach i o orzeczenie przywrócenia jej do pracy w pozwanej Gromadzkiej Radzie Narodowej, nadto o zasądzenie kwoty 1.000 zł tytułem odszkodowania za bezpodstawne rozwiązanie z powódką stosunku pracy.Wyrokiem z dnia 4 września 1958 r. sygn. C 491/58 Sąd Powiatowy w Brzozowie powództwo oddalił, przy czym ustalił, że w dniu 28 kwietnia 1958 r. strona pozwana doręczyła powódce pismo zawierające wypowiedzenie umowy o prace na dzień 31 lipca 1958 r. i że następnie w dniu 19 lipca 1958 r. powódka zwróciła stronie pozwanej pismo wypowiadające umowę o pracę, przedkładając zaświadczenie lekarskie stwierdzające, że jest w 3-cim miesiącu ciąży. Zdaniem Sądu Powiatowego, skoro stosunek pracy stron wypowiedziany został w dniu 28 kwietnia 1958 r., a powódka zaszła w ciążę jak sama stwierdziła - dopiero ze stosunku odbytego dnia 15 maja 1958 r., a więc po wypowiedzeniu, rozwiązanie stosunku pracy z powódką z upływem wymienionego okresu (31.VII.1958 r.) nastąpiło bez naruszenia obowiązujących przepisów prawa.Prokurator Generalny PRL złożył rewizję nadzwyczajną i żądał uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Jak trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, zaskarżony wyrok wydany został z naruszeniem przepisu art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet w brzmieniu ustawy z dnia 28 kwietnia 1948 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 182).W szczególności nietrafny jest pogląd Sądu, że fakt zajścia kobiety w ciążę nie stanowi przeszkody do rozwiązania z nią stosunku pracy w drodze wypowiedzenia, jeżeli w chwili wypowiedzenia kobieta nie była jeszcze w ciąży. Jak wynika z treści przepisu art. 16 ust. 3 wymienionej na wstępie ustawy z dnia 2 lipca 1924 r. w przedmiocie pracy młodocianych i kobiet, umowa o pracę z pracownicą ciężarną, która przepracowała w danym zakładzie pracy przynajmniej 3 miesiące, nie może być wypowiedziana ani rozwiązana. Przepis powyższy zawierający poważny i kategoryczny zakaz zarówno wypowiadania, jak też rozwiązania stosunku pracy z kobietą ciężarną w całym okresie ciąży, nie daje wbrew stanowisku Sądu podstawy do interpretacji ścieśniającej, ograniczającej stosowanie tego zakazu jedynie do przypadku, gdy w chwili wypowiedzenia stosunku pracy kobieta pozostawała już w ciąży.Należy podkreślić, że w myśl art. 25 rozporządzenia Prez. R. P. z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. Nr 35, poz. 323) "umowa o pracę rozwiązuje się" - w przypadku wypowiedzenia (pkt. 4) - "po upływie trzech miesięcy od wypowiedzenia umowy". Skoro art. 16 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy stanowi, że umowa "nie może być wypowiedziana, ani rozwiązana", to okazuje się, że w wypadku tu rozważanym rozwiązanie umowy jest niedopuszczalne, mimo że wypowiedzenie było prawidłowe. Za takim wynikiem przemawia wykładnia gramatyczna, a także uwzględnienie racji prawnej przepisu art. 16 ust. 3, który zmierza do zapewnienia szeroko ujętej ochrony kobiet.W przypadku wypowiedzenia kobiecie umowy o pracę przed jej zajściem w ciąże, jednakże z tym skutkiem, że rozwiązanie z nią stosunku pracy nastąpiłoby podczas ciąży - wypowiedzenie to należy uważać za nieważne. W tym zakresie należy podzielić stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy już w orzeczeniu z dnia 24 listopada 1950 r., sygn. C 303/50 oraz w piśmie okólnym Ministerstwa Pracy i Opieki Społecznej z dnia 11 listopada 1953 r. nr Po-17c-80/53 (Prawo Pracy, tom II część I rok 1956, str. 269), które również wychodzi z założenia, że przedstawienie pracodawcy przez pracownicę w okresie wypowiedzenia zaświadczenia lekarskiego, stwierdzającego stan ciąży, czyni wypowiedzenie nieważnym, co powoduje ewentualną konieczność ponownego dokonania wypowiedzenia po upływie okresów ochronnych, przewidzianych w wymienionej ustawie.W tym stanie rzeczy, skoro zaskarżonym wyrokiem Sąd Powiatowy, przyjmując błędnie skuteczność rozwiązania stosunku pracy, naruszył wymienione przepisy prawa materialnego i zachodzi potrzeba dokonania przez Sąd ustaleń niezbędnych dla prawidłowej oceny prawnej sporu, wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest uzasadniony.