II PR 596/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Białek. Sędziowie: S. Graban, M. Wilewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zygmunta S. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "M" w Z. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 maja 1962 r.,uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej roszczenie powoda o zasądzenie renty wyrównawczej od 1.I.1962 r. z odsetkami zwłoki oraz orzekającej o kosztach procesu i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania; w pozostałej części rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 42.000 zł zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, a nadto kwoty 26.398,80 zł z tytułu zaległej renty od 1.I.1958 r. do 31.XII.1961 r. oraz renty wyrównawczej w kwocie 1.200 zł miesięcznie, począwszy od 1.I.1962 r., zamiast renty wyrównawczej przyznanej przez pozwaną Kopalnię w kwocie 746,20 zł, twierdząc, że pracował w pozwanej Kopalni w charakterze młodszego rębacza i że w dniu 19.II.1957 r. z winy tejże Kopalni uległ wypadkowi wskutek zawalenia się stropu. W wypadku stracił prawą nogę i doznał złamania żebra, wskutek czego stał się niezdolny do pracy w kopalni i został zaliczony do II grupy inwalidów. Powód twierdził, że przed wypadkiem zarabiał od 3.000 do 3.500 zł miesięcznie, a po wypadku otrzymuje rentę z ZUS, przy czym pozwana Kopalnia przyznała mu rentę dodatkową i wypłacała ją w różnych kwotach od 518 do 746,70 zł. Obie renty są jednak w sumie niższe od zarobków o kwotę dochodzonej pozwem renty wyrównawczej.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Uznając samą zasadę żądania, pozwana zarzuciła, że powodowi wypłaciła odszkodowanie w kwocie 8.000 zł, co - jej zdaniem - powinno stanowić wystarczające zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, a nadto przyznała mu rentę wyrównawczą w poszczególnych latach w takiej wysokości, ile wynosiła różnica pomiędzy zarobkami młodszego rębacza w tych latach a otrzymywaną przez powoda rentą z ZUS.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej na rzecz powoda 32.000 zł z 8% od 23.XII.1961 r., w pozostałej zaś części jego roszczenia oddalił oraz orzekł o kosztach. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Wojewódzki przyjął, że kwota 40.000 zł zadośćuczynienia jest sumą stosowną ze względu na skutki wypadku, jakich doznał powód, przy czym Sąd uwzględnił sumę 8.000 zł wypłaconą powodowi przez pozwaną.Roszczenie o wyrównanie różnicy pomiędzy zarobkami a rentą oraz roszczenie o rentę Sąd oddalił, ustalając, że pozwana wyrównała powodowi w ubiegłych latach w całości te różnice oraz zobowiązała się czynić to w przyszłości, mianowicie w wysokości po 746,20 zł ostatnio wypłacanej różnicy.Powód, wskazując na naruszenie art. 161 § 2 i art. 165 § 1 k.z. oraz na sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, wnosił o uchylenie wyroku w części oddalającej powództwo i o orzeczenie w myśl żądań pozwu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Chybiony jest zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 165 § 1 k.z.) przez oddalenie dalszej kwoty zadośćuczynienia. Ocena Sądu Wojewódzkiego, który określił wysokość zadośćuczynienia w razie kalectwa powoda (utraty jednej nogi), nie odbiega od przyjętych w orzecznictwie norm, zwłaszcza że Ministerstwo Górnictwa i Energetyki - w celu złagodzenia skutków kalectwa powoda - przyznało mu motorower, na którym powód jeździł w okresach lepszego samopoczucia.Powód nie uzasadnia bliżej swego wniosku rewizyjnego odnoszącego się do części oddalonych roszczeń, stanowiących różnicę w jego zarobkach do dnia 31.XII.1961 r., lecz z faktu zgłoszenia wniosku o uwzględnienie roszczeń zgłoszonych w pozwie można się domyślać, że tej części orzeczenia Sądu Wojewódzkiego zarzuca sprzeczność ustalenia o zaspokojeniu roszczeń powoda z dowodami w sprawie. Tak rozumiany zarzut byłby jednak błędny, skoro powód - będąc przesłuchany w charakterze strony w dniu 11 maja 1962 r., a więc po zakończeniu okresu, za który dochodził wyrównania zarobków - zeznał, że pozwana Kopalnia wypłaciła mu rentę wyrównawczą za ten okres i że obliczenia pozwanej podane w jej piśmie z dnia 31 marca 1961 r. są zgodne z prawdą.Trafnie natomiast skarżący podnosi, że oddalenie jego roszczenia o zasądzenie renty wyrównawczej narusza przepis art. 161 k.z., i to nawet wówczas, gdyby pozwana zobowiązała się pozasądownie, lecz bez poddania się z takiego obowiązku rygorowi egzekucji (art. 534 pkt 5 k.p.c.), do płacenia renty powodowi. Powód ma interes prawny w uzyskaniu przeciwko pozwanej tytułu egzekucyjnego i może nie chcieć, by wykonanie obowiązku wypłacania mu renty było zależne wyłącznie od dobrej woli pozwanej. Uznanie przez pozwaną tego roszczenia może jedynie - przy spełnieniu przesłanek z art. 102 k.p.c. - uzasadniać zwrot pozwanej kosztów procesu.Dlatego też wyrok w części oddalającej roszczenie powoda o rentę wyrównawczą w kwocie po 1.200 zł miesięcznie od dnia 1.I.1962 r. z odsetkami zwłoki należało uchylić z mocy art. 384 k.p.c. i w tym zakresie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu. Przy określeniu wysokości należnej powodowi renty Sąd Wojewódzki weźmie pod uwagę możliwości awansu powoda i związane z tym możliwości wyższych zarobków, o czym zeznały w czasie przesłuchania obie strony, jak również rozważy zarzuconą w rewizji błędność wyliczenia zarobków powoda.Poza tym rewizję powoda należało z mocy art. 383 k.p.c. oddalić, jako nieuzasadnioną.