II PR 72/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski (sprawozdawca). Sędziowie: M. Piekarski, B. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Michała H. przeciwko Zakładom Wytwórczym Aparatów Telefonicznych w Ł. o należność za pracę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 18 września 1962 r.,1.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powoda cztery tysiące osiemset siedemdziesiąt złotych (4.870) z 8% od 18 stycznia 1959 r., w pozostałej zaś części powództwo oddalił i zarządził ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa (Kasa Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi) od pozwanego 193 zł i od powoda z zasądzonego roszczenia 1.485 zł;2.oddalił rewizję w pozostałej części i zasądził od powoda na rzecz pozwanych Zakładów 600 zł tytułem kosztów postępowania rewizyjnego oraz zarządził ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa (kasa tegoż Sądu Wojewódzkiego) od pozwanego 193 zł, a od powoda zasądzonego roszczenia 1.485 zł.Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że był zatrudniony w pozwanych Zakładach na stanowisku kierownika oddziału aparatów, a z dniem 1 lipca 1957 r. przeniesiony został do pracy w radzie zakładowej jako etatowy członek Prezydium i na stanowisku tym pozostawał do końca 1958 r. W tym czasie strona pozwana wypłacała powodowi wynagrodzenie w wysokości 2.500 zł miesięcznie z wyjątkiem miesiąca sierpnia 1957 r., w którym to miesiącu powód otrzymał kwotę 3.517 zł. Zdaniem powoda pozwane Zakłady powinny mu były wypłacić wynagrodzenie w wysokości odpowiadającej przeciętnej z ostatnich 3 miesięcy jego pracy przed powołaniem go do pracy w radzie zakładowej, a więc 3.638 zł miesięcznie zgodnie z przepisem art. 57 pkt 3 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego. Ponieważ pozwane Zakłady odmówiły wypłaty wynagrodzenia w żądanej przez powoda wysokości, przeto powód domagał się zasądzenia na jego rzecz tytułem różnicy między należnym mu wynagrodzeniem a faktycznie wypłaconym za cały czas pracy w radzie zakładowej kwoty 37.467 zł.Pozwane Zakłady wniosły o oddalenie powództwa zarzucając, że powodowi, tak jak i innym pracownikom, wypowiedziały - w związku z zarządzoną regulacją płac - warunki płacy pismem z 30 marca 1957 r. na koniec czerwca 1957 r., skoro zaś powód zwolniony został do pracy w radzie zakładowej z dniem 1 lipca 1957 r., a więc po upływie okresu wypowiedzenia, to poprzednie warunki pracy już nie obowiązywały. W tych warunkach pozwane Zakłady pismem z dnia 29.VI.1957 r. zaoferowały powodowi nowe warunki, a mianowicie wynagrodzenie w kwocie 2.500 zł, na co powód wyraził zgodę, i dlatego tylko takie wynagrodzenie należało się powodowi.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 5 października 1959 r. zasądził od pozwanych Zakładów na rzecz powoda kwotę 35.329 zł z odsetkami, a dalsze roszczenia oddalił. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Wojewódzki przyjął, że powód powołany został do rady zakładowej na stanowisko skarbnika na posiedzeniu rady zakładowej z dnia 26 czerwca 1957 r., a więc przed upływem okresu wypowiedzenia, i dlatego wypowiedzenie to stało się bezskuteczne, wobec czego powodowi należało się wynagrodzenie obliczone zgodnie z dotychczasowymi zarobkami.Na skutek rewizji pozwanych Zakładów Sąd Najwyższy uchylił w dniu 28 września 1961 r. wyrok Sądu Wojewódzkiego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że powód, który był zastępcą członka rady zakładowej, nie mógł stać się członkiem rady wcześniej, nim opróżniło się miejsce w radzie na skutek ustąpienia jej członka, i dlatego o tym, kiedy powód stał się członkiem rady, decyduje nie data posiedzenia rady, na którym zdecydowano, że powód wejdzie do Rady, i wybrano go skarbnikiem, lecz data ustąpienia członka rady, na którego miejsce wszedł powód, oraz data, od której faktycznie objął on funkcję skarbnika.Po ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Sąd Wojewódzki ustalił, że powód wszedł do rady zakładowej na miejsce D. N., którego mandat wygasł wskutek rozwiązania z nim stosunku pracy z dniem 30.IV.1957 r., wobec czego powód stał się członkiem rady zakładowej dopiero z dniem 1 lipca 1957 r., to jest po upływie okresu wypowiedzenia mu warunków pracy. Nie obowiązywały już wtedy poprzednio wypowiedziane warunki umowy, lecz nowe, zaoferowane powodowi przez, zakład pracy od 1 lipca 1957 r. i dlatego powództwo jest nieuzasadnione.Powód w rewizji wniósł o zmianę wyroku i zasądzenie powództwa bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący powołuje podstawy rewizyjne z art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c. W uzasadnieniu rewizji powód zarzuca:1)pominięcie dowodu ze świadka N. i w związku z tym niewyjaśnienie okoliczności, od kiedy faktycznie powód został członkiem rady zakładowej. Świadek ten wyjaśniłby, że od początku czerwca 1957 r. nie pracował już w pozwanych Zakładach i był zatrudniony w innym zakładzie pracy, a tylko formalnie figurował w pozwanych Zakładach jako pozostający w stosunku pracy do końca czerwca 1957 r., ponieważ w miesiącu czerwcu wykorzystał przysługujący mu urlop. Okoliczność ta ma - zdaniem skarżącego - istotne znaczenie dla sprawy, ponieważ faktycznie miejsce w radzie zakładowej zajmowane przez N. opróżniło się już z początkiem czerwca, wobec czego powód już od 26 czerwca 1957 r. stał się zamiast niego członkiem rady zakładowej;2)sprzeczność zachodząca między ustaleniem Sądu Wojewódzkiego, że powód uchwałą rady zakładowej z dnia 26 czerwca 1957 r. powołany został na członka rady i wybrany skarbnikiem, a późniejszymi ustaleniami w tymże uzasadnieniu wyroku, że powód stał się członkiem rady dopiero od 1 lipca 1957 r.;3)naruszenie przepisu art. 53 pkt 3 układu zbiorowego pracy, z którego wyraźnie wynika intencja autorów, żeby zapewnić członkowi rady otrzymywanie wynagrodzenia nie niższego, niż miał poprzednio, gdy tymczasem powód otrzymywał znacznie niższe wynagrodzenie, niż sam poprzednio otrzymywał oraz niższe, niż otrzymał następca jego na stanowisku, a nawet niższe, niż otrzymali inni członkowie rady - co jest sprzeczne z cytowanym przepisem układu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut skarżącego dotyczący nieprzesłuchania świadka N. na okoliczność, że już od 2 czerwca 1957 r. przyjął on pracę w innym zakładzie pracy, a w pozwanych Zakładach wykorzystywał urlop, jest chybiony, ponieważ okoliczność ta nie jest istotna. Zawarcie umowy o pracę z innym pracodawcą mającej charakter zajęcia dodatkowego czy to na czas urlopu, czy nawet w czasie wykonywania pracy - nie powoduje wygaśnięcia umowy pracy z pierwszym pracodawcą i nie pozbawia stanowiska w radzie zakładowej.Należy zatem stwierdzić, że Sąd Wojewódzki zgodnie z ustalonym stanem faktycznym i zgodnie z wykładnią prawa materialnego dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy w poprzednim wyroku (art. 385 k.p.c.) ustalił, iż mandat członka rady zakładowej N. wygasł dopiero w dniu 30 czerwca 1957 r. Powód zatem wszedł do rady zakładowej jako następca dopiero z dniem 1 lipca 1957 r., a więc po upływie okresu wypowiedzenia mu warunków płacy, i dlatego nie może on żądać, żeby pozwane Zakłady wypłaciły mu po 1 lipca 1957 r. wynagrodzenia w wysokości wypowiedzianej płacy.Niemniej jednak nie wynika z tego, żeby w takich okolicznościach pracodawca mógł dowolnie określić wysokość wynagrodzenia pracownika, który od dnia 1 lipca 1957 r. - na mocy poprzedniego wyboru na zastępcę członka - stał się członkiem rady zakładowej oddelegowanym do pełnienia stałych funkcji w radzie. Takie postawienie sprawy byłoby sprzeczne z art. 57 ust. 2 układu zbiorowego obowiązującego strony. Przepis ten nie podaje wprawdzie wyraźnie, jakie wynagrodzenie ma pobierać członek rady zwolniony od pełnienia czynności zawodowych w wypadku szczególnym, gdy dotychczasowe warunki płacy zostały mu wypowiedziane, jednakże z przepisu tego wynika, że członek rady zwolniony od czynności zawodowych powinien otrzymać takie wynagrodzenie, jakie by pobierał, gdyby nie został zwolniony od pełnienia czynności zawodowych na poprzednio zajmowanym stanowisku. Dlatego też również powód powinien otrzymać w okresie zwolnienia od pełnienia czynności zawodowych takie wynagrodzenie, jakie otrzymałby po regulacji płac, gdyby nie został zwolniony od pełnienia czynności zawodowych. O tyle zatem rewizja jest uzasadniona, o ile zarzuca, że powód otrzymał nie tylko mniej niż poprzednio zarabiał, ale także mniej, niż otrzymał jego następca na stanowisku.Ponieważ jednak Sąd Wojewódzki uznał za odpowiednie wynagrodzenie wyznaczone jednostronnie przez pozwane Zakłady i dlatego nie ustalił, jakie wynagrodzenie powód otrzymałby według stawki płac, gdyby nie został zwolniony od czynności zawodowych, przeto Sąd Najwyższy zażądał od strony złożenia oświadczenia co do wysokości płac ustalonych w nowej siatce dla pracowników zajmujących takie stanowiska, jakie powód zajmował. Strona pozwana przedstawiła zestawienie zarobków pobieranych - według nowej siatki płac - przez następcę powoda na stanowisku i przez innych pracowników na równorzędnych stanowiskach, natomiast powód nie złożył oświadczenia w tym przedmiocie.Opierając się na przyznaniu przez stronę pozwaną, że następca na stanowisku zajmowanym poprzednio przez powoda otrzymywał wynagrodzenie wyższe niż wypłacona powodowi kwota 2.500 zł miesięcznie, Sąd Najwyższy zmienił wyrok o tyle, że zasądził na rzecz powoda kwotę 4.870 zł. Na kwotę tę składa się różnica w wysokości wynagrodzenia za 17 miesięcy po 281 zł (2.781 - 2.500 zł) oraz kwota 93 zł jako różnica za miesiąc sierpień 1957 r., to jest za miesiąc urlopu, gdyż wynagrodzenie za ten miesiąc obliczone zostało według miesięcy maja i czerwca (stosownie do poprzednio pobieranego wynagrodzenia) oraz według miesiąca lipca, kiedy to powód otrzymał o 281 zł mniej, niż powinien był otrzymać, co spowodowało obniżkę wynagrodzenia za urlop o 93 zł.Przyjęta przez Sąd Najwyższy zasada obliczenia wynagrodzenia powoda jako członka rady zakładowej zwolnionego od zajęć zawodowych bezpośrednio po regulacji płac zgodna jest z wyjaśnieniem do art. 57 układu według załącznika nr 1 do protokołu nr 11 do układu zbiorowego, które to wyjaśnienie odnosi się do sytuacji podobnej, bo do wynagrodzenia członków rady zakładowej drugiej kadencji w wypadku regulacji płac.W pozostałej części rewizję należało oddalić, jako nieuzasadnioną i opierającą się na wykładni sprzecznej z poprzednim wyrokiem Sądu Najwyższego w tej sprawie.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji w myśl art. 383 i 386 k.p.c.