I PRN 12/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: S. Perestaj, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Jana W. przeciwko Przedsiębiorstwu Transportowo-Sprzętowemu Budownictwa Przemysłu Ciężkiego w O. o wynagrodzenie za pracę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 31 maja 1977 r.uchyliłzaskarżony wyrok w części uwzględniającej wniosek ponad kwotę 12.391 zł z przyznanymi odsetkami i w tym zakresie wniosek uwzględnił;oddaliłrewizję nadzwyczajną w pozostałej części.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca domagał się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa sumy 47.520 zł jako różnicy między otrzymanym a należnym wynagrodzeniem (po 2.376 zł miesięcznie) za 20 miesięcy, tj. od dnia 1.V.1974 r. do dnia 31.III.1976 r. z tytułu pełnienia funkcji przewodniczącego rady zakładowej.Komisja Rozjemcza przy pozwanym Przedsiębiorstwie zobowiązała wymienione Przedsiębiorstwo do zapłaty wnioskodawcy jedynie 2.400 zł ustalając, że wnioskodawca jako przewodniczący rady zakładowej pobierał wynagrodzenie (zgodnie z angażem) w kwocie 6.781 zł, a jego pobory w okresie jednego roku poprzedzającego podjęcie pracy w radzie zakładowej wynosiły 6.901 zł, czyli różnica wynosi 120 zł miesięcznie, co za okres 20 miesięcy daje sumę zasądzoną.Na skutek odwołania wnioskodawcy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 31.V.1977 r. zmienił zaskarżone orzeczenie w ten sposób, że zasądzoną sumę 2.400 zł podwyższył do 44.100 zł z odsetkami. W uzasadnieniu wyroku Sąd ten ustalił, że pozwane Przedsiębiorstwo powstało z dniem 1.IV.1974 r. i wnioskodawca został przekazany do pracy w nim z byłego Przedsiębiorstwa Budownictwa Montażowego Przemysłu Ciężkiego. W pozwanym Przedsiębiorstwie został zatrudniony na stanowisku starszego dyspozytora z wynagrodzeniem 3.400 zł miesięcznie oraz dodatkiem funkcyjnym w kwocie 400 zł, ekwiwalentem pieniężnym za deputat węglowy wynoszącym 366 zł i 5% premii regulaminowej. W okresie od 1.IX.1974 r. do 31.III.1976 r. wnioskodawca pełnił w pozwanym Przedsiębiorstwie funkcję przewodniczącego rady zakładowej z wynagrodzeniem 6.781 zł miesięcznie. Sąd Pracy uznał, że wynagrodzenie powoda jako przewodniczącego rady zakładowej powinno być określone według zasad stosowanych przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, przez przyjęcie za podstawę wysokości wynagrodzenia w okresie 3 miesięcy poprzedzających pracę w radzie zakładowej, tj. za czerwiec, lipiec i sierpień 1974 r., w kwocie 7.139 + 12.702 + 7.124. W ten sposób średnia wysokość wynagrodzenia wynosiłaby 8.986 zł, a różnica 2.205 zł, co przez okres 20 miesięcy daje 44.100 zł.W rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, zarzucając rażące naruszenie przepisu art. 29 ust. 4 dekretu z dnia 6 lutego 1945 r. o radach zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36; zm.: Dz. U. z 1947 r. Nr 24, poz. 92), § 4 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie obliczania wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, odszkodowań, dodatków wyrównawczych oraz niektórych innych należności ze stosunku pracy (Dz. U. Nr 51, poz. 334) oraz interesu PRL, wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy rozważył, co następuje:W myśl art. 29 ust. 4 dekretu z dnia 6 lutego 1945 r. o utworzeniu rad zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36, z późn. zm.) członkowie rady zakładowej zwolnieni od czynności zawodowych otrzymują pełne wynagrodzenie należne z umowy o pracę. Przepisy powołanego dekretu nie dają jednak odpowiedzi na pytanie, jakie składniki obejmują "pełne wynagrodzenie". Dotychczasowa praktyka, wykształcona przed wejściem w życie kodeksu pracy uznawała, że do "pełnego wynagrodzenia" wchodzą te jego składniki, które w sposób istotny i trwale wpływają na wysokość zarobków pracowników. Do tych składników wynagrodzenia zaliczono wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. W stosunku do pracowników oddelegowanych do pełnienia funkcji w radzie zakładowej uwzględnianie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (mającego istotny i trwały wpływ na jego wysokość) odpowiadało zasadzie ustalania wynagrodzenia członków rad zakładowych w wysokości realnie odpowiadającej wynagrodzeniu, które tenże pracownik uzyskiwałby w razie wykonywania nadal pracy zawodowej.Wobec unormowań kodeksu pracy, kształtującego jednolity system praw i obowiązków pracowników, art. 29 dekretu o utworzeniu rad zakładowych jest przepisem szczególnym (art. V § 1 przep. wprow. k.p.), którego mocy obowiązującej nie uchylił ani kodeks pracy, ani wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie obliczania wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, odszkodowań, dodatków wyrównawczych oraz niektórych innych należności ze stosunku pracy (Dz. U. Nr 51, poz. 334, z późn. zm.).W związku z tym § 4 powołanego rozporządzenia, określający sposób obliczania wynagrodzenia pracownika za czas jego zwolnienia od pracy, nie dotyczy członków rad zakładowych zwolnionych od czynności zawodowych. Należy dodać, że ustalone w § 4 wymienionego rozporządzenia zasady obliczania wynagrodzenia za czas zwolnienia od pracy, za które pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, znajdują zastosowanie wyłącznie w wypadku krótkotrwałych okresów zwolnienia od pracy. Tymczasem przepisy dekretu o utworzeniu rad zakładowych - niezależnie od tego, iż normują one sytuację prawną określonego kręgu pracowników i w sposób sobie właściwy - dotyczą ustalenia wynagrodzenia tych pracowników za okresy odpowiednio dłuższe, z reguły kilkuletnie.Przy ustaleniu wynagrodzenia członka rady zakładowej zwolnionego od czynności zawodowych brak jest podstaw do nieuwzględnienia wysokości pobieranego przez niego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych, gdy stanowi ono trwale występujący składnik wynagrodzenia w odpowiednio dłuższym okresie poprzedzającym wybór do rady zakładowej.Z ustaleń Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wynika, że wnioskodawca podjął pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie dnia 1.IV.1974 r. na stanowisku starszego dyspozytora, zaś z dniem 1.VI.1974 r. zwolniony został od czynności zawodowych w związku z powierzeniem mu funkcji przewodniczącego rady zakładowej. Funkcję tę pełnił do dnia 31.III.1976 r., czyli przez okres 19 miesięcy.Dla ustalenia wysokości wynagrodzenia pobieranego przez wnioskodawcę w pozwanym Przedsiębiorstwie należało uwzględnić wynagrodzenie z całego okresu zatrudnienia w tymże Przedsiębiorstwie, tj. 5 miesięcy, jako że już to jest okres odpowiednio długi, przez który dodatek za godziny nadliczbowe był pobierany i dostatecznie reprezentatywny do określenia "pełnego wynagrodzenia" należnego z umowy o pracę. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nietrafnie wziął za podstawę powyższego ustalenia jedynie wynagrodzenie otrzymane przez wnioskodawcę w okresie trzech miesięcy poprzedzających podjęcie funkcji przewodniczącego rady zakładowej. Dlatego też Sąd Najwyższy uwzględniając je z okresu 5 miesięcy ustalił, że wynosiło ono przeciętnie 7.430 zł, przy czym różnica w stosunku do otrzymywanego wynagrodzenia (6.731 zł) wynosi 649 zł, co za okres 19 miesięcy pracy w Radzie Zakładowej daje łączną kwotę 12.391 zł należną jeszcze wnioskodawcy.Fakt zaś, że wnioskodawca zgodził się na wynagrodzenie w kwocie 6.781 zł, nie miałby wpływu na wynik sprawy (por. obowiązujący do 1.I.1975 r. art. 445 § 4 k.z. w związku z art. XII przep. wprow. k.c. i obowiązujący obecnie art. 18 k.p.).Skoro Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rażąco naruszył wyżej wskazany przepis prawa oraz interes PRL, wyrażający się w kształtowaniu wynagrodzeń pracowniczych zgodnie z obowiązującymi przepisami, Sąd Najwyższy z mocy art. 277 § 3 k.p. i art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.