II URN 135/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Stypułkowska. Sędziowie SN: W. Dębicka, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Gabrieli K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o zmianę podstawy wymiaru emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 6 września 1977 r. u c h y l i ł zaskarżony wyrok i orzeczenie Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 14 lipca 1977 r., o d d a l i ł odwołanie wnioskodawczyni od decyzji tegoż Oddziału ZUS z dnia 22.IV.1977 r. Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem z dnia 4.X.1976 r. o przyznanie jej wcześniejszej emerytury na warunkach określonych w § 11 uchwały Rady Ministrów nr 102/76 z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie zmian w organizacji handlu wewnętrznego oraz w piśmie Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z 30.VI.1975 r. sprawie wcześniejszego przechodzenia pracowników na emeryturę w związku z reorganizacją terenowej administracji państwowej. Wniosek ten - zgodnie z ust. 3 § 11 cyt. uchwały - został skierowany do Oddziału ZUS przez Urząd Wojewódzki w P. z zaznaczeniem, że stosunek pracy z wnioskodawczynią, pracownicą WSS "Społem" w P., zostanie rozwiązany z dniem 31.XII.1976 r. na skutek zmian w organizacji handlu wewnętrznego.Decyzją z dnia 22.V.1977 r. Oddział ZUS przyznał wnioskodawczyni emeryturę z przyjęciem za podstawę wymiaru emerytury kwoty 6.026,76 zł stanowiącej przeciętny zarobek z 12 miesięcy zatrudnienia od 1.X.1975 r. do 30.IX.1976 r. Na skutek odwołania wnioskodawczyni Rada Nadzorcza orzeczeniem z dnia 14.VII.1976 r. zmieniła decyzję Oddziału i ustaliła, że podstawę wymiaru emerytury stanowi zarobek z ostatniego miesiąca zatrudnienia, tj. miesiąca grudnia 1976 r. Orzeczenie swoje Rada Nadzorcza uzasadniła tym, że skarżąca była wynagradzana według stałych stawek wynagradzania miesięcznego, a nie w systemie akordowym, czy prowizyjnym. Odwołanie Oddziału ZUS od tego orzeczenia Okręgowy Sąd Pracy oddalił wyrokiem z dnia 6.IX.1977 r., powołując się na treść pisma MPPiSS z 30.VI.1975 r. i uznając, że wynagrodzenie wnioskodawczyni było wynagrodzeniem w stałej miesięcznej wysokości, a okoliczność, że w grudniu 1976 r. otrzymała ona dodatkowe miesięczne wynagrodzenie z powodu przedłużenia godzin pracy nie może pozbawić jej uprawnień wynikających z przepisów specjalnych. Od wyroku tego Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wniósł rewizję nadzwyczajną zarzucając rażące naruszenie prawa i interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i wyrażając pogląd, że przewidziana w § 11 powołanej wyżej uchwały możliwość przyjęcia za podstawę wymiaru emerytury zarobku z ostatniego miesiąca zatrudnienia, jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości, dotyczy tylko wynagrodzenia, którego poziom jest ustabilizowany tak co do składników, jak i jego wysokości, co oznacza, że nie zachodzą wahania w wysokości wynagrodzenia w poszczególnych miesiącach. W przypadku zaś wnioskodawczyni wynagrodzenie z grudnia 1976 r. było znacznie wyższe niż w poprzednich miesiącach, gdyż otrzymała ona wysokie wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w okresie przedświątecznym, odbywającą się w szczególnie dużych rozmiarach. Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Wynagrodzeniem w stałej miesięcznej wysokości w rozumieniu § 11 ust. 2 pkt 1 uchwały nr 102/76 Rady Ministrów z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie zmian w organizacji handlu wewnętrznego jest takie wynagrodzenie pracownika, w którego skład wchodzą tylko elementy o stałej wysokości, tzn. określone kwotowo za miesięczne okresy niezależnie od ilości przepracowanego czasu i rzeczywistych efektów pracy pracownika. Takimi składnikami będą z reguły wynagrodzenie zasadnicze i dodatki płatne w stałych miesięcznych kwotach określonych w umowie lub przepisach płacowych. Utratę charakteru wynagrodzenia stałego w powyższym znaczeniu nie powoduje sama zmiana jego wysokości, jeżeli wynika ona ze zmiany warunków umowy o pracę lub z przepisów płacowych. Fakt otrzymywania przez wnioskodawczynię w ramach miesięcznego wynagrodzenia również wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a więc wynagrodzenia nie określonego stałą miesięczną kwotą, powoduje, że nie spełnia ona warunku z cytowanego przepisu uchwały Rady Ministrów koniecznego do odstępstwa od ogólnych zasad ustalenia podstawy wymiaru emerytury, tj. od przyjęcia na jej podstawie średniego wynagrodzenia 12-miesięcznego okresu poprzedzającego złożenie wniosku o emeryturę (art. 17 ustawy o p.z.e., § 13 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Przewodniczącego KPP z 19 sierpnia 1968 r.). Decyzja zatem oddziału ZUS z 22.IV.1977 r. ustalająca emeryturę zgodnie z ogólnymi zasadami według przyjętego zarobku z okresu 1.X.1975 r. do 30.IX.1976 r. odpowiadała prawu i brak było podstaw do jej zmiany przez Radę Nadzorczą. W tym stanie rzeczy należało w uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej orzec jak w sentencji (art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p.)