II URN 187/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska. Sędziowie SN: E. Brzeziński, J. Myślicki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Janiny S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych oddział w W. o podstawę wymiaru emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 26 sierpnia 1982 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 26 sierpnia 1982 r. Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie oddalił odwołanie wnioskodawczyni Janiny S. ur. 15 marca 1927 r. od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Warszawie z dnia 12 maja 1982 r., którym zatwierdzona została decyzja tegoż Oddziału z dnia 4 lutego 1982 r., przyjmująca do podstawy wymiaru wcześniejszej emerytury kwotę 11.350 zł stanowiącą przeciętny zarobek ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia w okresie od dnia 1 stycznia 1981 r. do 31 grudnia 1981 r.Sąd ustalił, że w okresie zatrudnienia od dnia 1 grudnia 1980 r. do 31 grudnia 1981 r. wnioskodawczyni uzyskała dodatkowe wynagrodzenie spoza osobowego funduszu płac w wysokości 41.640 zł. Z kwoty tej, na podstawie indywidualnej decyzji Prezesa ZUS, wliczono do podstawy wymiaru emerytury - 20.000 zł. Natomiast Sąd nie dopatrzył się podstaw do wliczenia pozostałej kwoty do podstawy wymiaru emerytury. Zaznaczając, że powyższa wypłata nie figuruje w obowiązujących przepisach, Sąd powołał się na § 3 ust. 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty... (Dz. U. Nr 35, poz. 246 ze zm.). Wynagrodzenie to wnioskodawczyni otrzymała za wykonywanie dodatkowych prac związanych z przeliczaniem rent polskich.Od tego wyroku Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego złożył 10 grudnia 1982 r. rewizję nadzwyczajną, w której zarzucając rażące naruszenie art. 55 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna rażące naruszenie prawa poprzez nierozważenie przez Okręgowy Sąd istotnych okoliczności sprawy.Wnioskodawczyni zatrudniona była w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych (w Biurze Rent Zagranicznych), na stanowisku specjalisty. Do podstawy wymiaru jej wcześniejszej emerytury przyjęto zarobki z okresu od 1 stycznia do 31 grudnia 1981 r. W tym uwzględniono tylko 20.000 zł z ogólnej kwoty 44.215 zł wypłaconej spoza osobowego funduszu płac. Wynagrodzenie to, jak twierdzi wnioskodawczyni, otrzymywała za wykonywanie stale czynności (na polecenie przełożonych) przeliczania rent polskich w związku z podwyżkami rent zagranicznych.Zarobek wypłacony spoza osobowego funduszu płac, nie wymieniony w ust. 2 § 3 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty... (Dz. U. Nr 35, poz. 246 ze zm.), może być uwzględniony w podstawie wymiaru emerytury na warunkach określonych w ust. 1 § 3 tego rozporządzenia - jeżeli podlega on zaliczeniu do osobowego funduszu płac, ze względu na charakter prawny stosunku łączącego strony, sposób wykonywania związanych z nim czynności, a także z uwagi na rodzaj wypłaconego wynagrodzenia.Stosownie bowiem do § 4 pkt 1 lit. a i b uchwały nr 158 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac (M. P. Nr 43, poz. 212) osobowy fundusz płac obejmuje wynagrodzenie pracowników pozostających w ewidencji personalnej zakładu pracy, należne ze stosunku pracy, oraz wynagrodzenie wypłacane pracownikom własnym na podstawie uchwały nr 157 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. (M. P. Nr 43, poz. 211).Według zaś § 5 pkt 1 uchwały nr 158 Rady Ministrów do osobowego funduszu płac zalicza się wypłaty pieniężne (i wartość świadczeń w naturze) na rzecz pracowników z tytułu zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. W szczególności do osobowego funduszu płac zalicza się wypłaty wynagrodzeń i świadczeń wymienionych w załączniku nr 1 do tej uchwały.Przyjmując bezkrytycznie fakt wypłaty sporego wynagrodzenia spoza osobowego funduszu płac wynikający z zaświadczenia ZUS z listopada 1981 r. i z 29 grudnia 1981 r. (akta rentowe), Okręgowy Sąd pominął potrzebę wyjaśnienia okoliczności zezwalających na prawidłową kwalifikację prawną tego wynagrodzenia oraz przyczyn, które sprawiły, iż tylko część zaliczono do podstawy wymiaru emerytury, natomiast ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że wynagrodzenie, którego rodzaju Sąd bliżej nie określił, nie figuruje w wykazie wypłat spoza osobowego funduszu płac zawartym w § 3 ust. 2 cytowanego rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r.W tej sytuacji zaskarżony wyrok podlega uchyleniu. Ponownie rozpoznając sprawę Sąd przeprowadzi postępowanie wyjaśniające w kierunku wynikającym z powyższych wywodów. W szczególności zaś ustali, czy wnioskodawczyni wykonywała prace związane z przeliczaniem rent (za które wypłacono jej wynagrodzenie spoza osobowego funduszu płac) w ramach obowiązującego ją zakresu czynności, wynikających z podstawowej umowy o pracę, czy też miała zawartą umowę dodatkową - o pracę, zlecenia, o dzieło, a wykonywane przez nią osobiście lub przez osoby trzecie czynności nie było związane z poleceniem służbowym. Jakiego rodzaju było sporne wynagrodzenie - nagroda, premia itp.Sąd po przeprowadzeniu wnikliwego postępowania dowodowego ustali, do którego funduszu określonego uchwałą nr 158 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r., niezależnie od faktycznej jego wypłaty spoza osobowego funduszu płac, powinno być zaliczone sporne wynagrodzenie.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy zgodnie z art. 422 § 2 k.p.c., art. 277 k.p. i art. 83 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych orzekł jak w sentencji.