II URN 67/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN K. Zieliński.Sędziowie SN: A. Grymaszewski, Z. Zaziemski.Przy udziale Prokuratora Prokuratury Generalnej K. Soboty.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 27 września 1977 r. sprawy z wniosku E.P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. o wysokość podstawy wymiaru emerytury na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego Nr Nc 196/77 od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 29 grudnia 1977 r., sygn. akt (...)uchyla zaskarżony wyrok i oddala odwołanie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w R. z dnia 31.3.1976 r., znak (...).Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 19 listopada 1975 r. ZUS Oddział w R. przyznał E.P., ur. 21.09.1907 r., emeryturę od dnia 6 lipca 1975 r., przyjmując za podstawę jej wymiaru kwotę 8.053,05 zł, stanowiącą przeciętny miesięczny zarobek wnioskodawcy z okresu ostatnich 12 miesięcy zatrudnienia od października 1974 r. do września 1975 r.Od tej decyzji odwołał się wnioskodawca i, kwestionując wysokość ustalonej podstawy wymiaru emerytury, domagał się jej obliczenia od sumy zarobków w kwocie 94.423 zł (...). Rada Nadzorcza Oddziału ZUS w R. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego orzeczeniem z dnia 31 marca 1976 r. zmieniła decyzję Oddziału ZUS z dnia 19 listopada 1975 r. w ten sposób, że za podstawę wymiaru emerytury przyjęła wyższe zarobki wnioskodawcy wykazane na (...) akt rentowych, uwzględniające premie z funduszu brykietowego w roku 1975, które następnie przeksięgowano na nagrody za efektywność eksportu.Organ rentowy wniósł odwołanie od tego orzeczenia, domagając się jego zmiany, twierdząc, że Rada Nadzorcza nie wyjaśniła przyczyn wstrzymania od czerwca 1975 r. wypłaty premii z funduszu brykietowego za przekroczenie normatywu produkcji brykietów i przeksięgowania już wypłaconego funduszu brykietowego za cały rok 1975 wstecz, nagrody za efektywność eksportu, które nie podlegają wliczeniu do podstawy wymiaru emerytury.Wyrokiem z dnia 29.12.1976 r. Okręgowy Sąd zmienił zaskarżone orzeczenie i oddalił wniosek E.P. o ustalenie podstawy wymiaru emerytury o wykaz zarobków z dnia 16 grudnia 1975 r.Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie sporu zależało od ustalenia, z jakich środków w ostatecznym rachunku został pokryty fundusz brykietowy. Wnioskodawcy w rzeczywistości wypłacano premię z funduszu brykietowego objętego funduszem płac, ale Kopalnia, nie mając na ten cel środków, postąpiła niewłaściwie. Z pisma Kopalni z dnia 12 listopada 1976 r. wynika wyraźnie, że wypłacone premie zostały pokryte z funduszu nagród za efektywność eksportu, który nie obciąża funduszu płac i ponieważ zgodnie z pkt E ust. 3 lit. i załącznika do rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. (Dz. U. Nr 35, poz. 246) nie bierze się do obliczenia podstawy emerytury nagród za efektywność eksportu, żądanie wliczenia tych nagród nie może być uwzględnione.Rewizja nadzwyczajna Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego opiera się na zarzucie rażącego naruszenia prawa oraz interesu PRL i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.W myśl art. 17 ust. 3 ustawy o p.z.e. w związku z § 2 rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płac z dnia 19 sierpnia 1968 r. w sprawie obliczania podstawy wymiaru emerytury lub renty (Dz. U. Nr 35, poz. 246) za zarobek, jaki przyjmuje się do obliczania podstawy wymiaru emerytury z tytułu zatrudnienia w uspołecznionym zakładzie pracy, uważa się wypłaty bez potrąceń dokonane na rzecz pracownika w gotówce i w naturze ze źródeł zaliczanych w myśl uchwały Rady Ministrów do osobowego funduszu płac.Zgodnie natomiast z § 7 ust. 1 uchwały nr 103 Rady Ministrów z dnia 8 czerwca 1971 r. (Mon. Pol. Nr 31, poz. 196), obowiązującej do 31 grudnia 1976 r., do osobowego funduszu płac zalicza się wszelkie wypłaty pieniężne i wartość świadczeń w naturze z tytułu wynagrodzeń, wynikających z obowiązujących systemów płac oraz z tytułu m.in. premii.Premie z innego funduszu niż osobowy wypłaca się w myśl § 12 uchwały tylko takim osobom, które nie są pracownikami.Wnioskodawca, jak wynika z akt sprawy, był pracownikiem uspołecznionego zakładu pracy i poza wynagrodzeniem za ponadplanową produkcję brykietów otrzymywał premię, która wg pisma Kopalni Węgla "J." z dnia 12 listopada 1976 r. (...) wypłacona była w latach 1973-1974 z osobowego funduszu płac. W roku 1975 z uwagi na przekroczenie osobowego funduszu płac premie zostały wstrzymane, lecz po uzyskaniu środków na pokrycie premii za ponadplanową produkcję brykietów z rezerwowego funduszu efektywności eksportu wypłaty premii podjęto na nowo, a wypłacone przeksięgowano, nie obciążając osobowego funduszu płac.Wskutek obciążenia innego funduszu niż osobowy fundusz płac charakter premii nie uległ zmianie i ponieważ premia dla własnych pracowników za ponadplanową produkcję brykietów winny być zaliczone do osobowego funduszu płac, pracownik z powodu innego zaksięgowania premii nie może ponieść, wbrew stanowisku Sądu, szkody przy obliczaniu podstawy wymiaru emerytury.W zaliczeniu względnie niezaliczeniu premii do obliczenia podstawy wymiaru emerytury nie decyduje, jak podaje Sąd, z jakich źródeł zostały pokryte premie, lecz ich charakter i fundusz, z jakiego powinny być wypłacone, zgodnie z powołaną uchwałą Rady Ministrów.Z tych względów zaskarżony wyrok należało uchylić i utrzymać w mocy trafne orzeczenie Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Rybniku z dnia 31 marca 1976 r. (art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. i art. 83 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).