II URN 171/80

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Alfonsa B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w G. o kombatancką rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni z dnia 27 października 1978 r. - uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego rozpatrzenia.Uzasadnienie faktyczneOddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W Gdańsku odmówił wnioskodawcy prawa do renty inwalidzkiej przewidzianej dla inwalidów wojennych. Decyzję tę zatwierdziła Rada Nadzorcza Oddziału ZUS, ale w wyniku odwołania zainteresowanego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżone orzeczenie oraz decyzję oddziału ZUS i przyznał wnioskodawcy rentę inwalidzką kombatancką według II grupy inwalidów. W świetle bowiem opinii biegłych sądowych jest on całkowicie niezdolny do pracy z ogólnego stanu zdrowia i to kwalifikuje go z tej przyczyny do II grupy inwalidów, a nadto jest inwalidą III grupy w związku z pobytem w więzieniu hitlerowskim. Biegli stwierdzili stan po przebytym postrzale goleni prawej, z usztywnieniem stawu skokowego prawego. Na podstawie wywiadu i charakteru stwierdzonych zmian po postrzałowych, biegli skłaniają się do przyjęcia wersji wypadku podanej przez badanego, co uzasadnia związek inwalidztwa z pobytem w więzieniu.Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na opinię biegłych oraz na zaświadczenie Zarządu Wojewódzkiego ZBoWiD w Gdańsku, z którego wynika, że wnioskodawca przebywał w więzieniu hitlerowskim od 28 VIII 1941 r. do 29 VIII 1943 r. doszedł do wniosku, iż przysługuje mu renta inwalidzka kombatancka. Przepisy ustawy z 23 X 1975 r. o dalszym zwiększeniu świadczeń dla kombatantów i więźniów obozów koncentracyjnych (Dz. U. Nr 34, poz. 186) odnoszą się m.in. do uczestników walk o narodowe i społeczne wyzwolenie Ojczyzny, uczestników ruchu oporu i więźniów obozów koncentracyjnych, w tym także do osób prześladowanych w hitlerowskich więzieniach.Wyrok ten zaskarżył w drodze rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych, zarzucając mu rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisu art. 55 ustawy o.s.p. i u.s., przepisu art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 72 powołanej wyżej ustawy oraz przepisu art. 4 ustawy kombatanckiej. Minister wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w Gdańsku z 30 VIII 1978 r. W rewizji nadzwyczajnej wyrażony jest pogląd, że zaskarżony wyrok w sposób rażący narusza także interesy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Jak to trafnie podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rażąco naruszył prawo, bo nie spełnił ciążącego na nim obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i przekroczył zastrzeżoną mu granicę swobody w ocenie dowodów. Biegli łączą inwalidztwo wnioskodawcy nie z jego pobytem w więzieniu hitlerowskim a z jego postrzeleniem w czasie ucieczki z więzienia, skłaniając się do wersji wypadku podanej przez badanego. Ten zaś oświadczył, że postrzał podudzia prawego miał miejsce w czasie próby ucieczki z więzienia w 1943 r. Tymczasem w aktach rentowych R.p. 103545/20/3 znajduje się skarga wnioskodawcy do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdyni na decyzję Prez. Wojewódzkiej Rady Narodowej z 18 XII 1957 r., w której pisał on m.in.: "(...) w 1946 r. na skutek rany postrzałowej doznałem obrażeń prawego stawu skokowego (...). Ranę postrzałową odniosłem w Świeciu w czasie powrotu z pracy wskutek postrzelenia przez nieznane mi osoby". Oświadczenie to znalazło się całkowicie poza sferą zainteresowania Sądu i już z tej przyczyny zaskarżony wyrok nie mógł być utrzymany w mocy. Brak jest jednak podstaw do wydania orzeczenia co do istoty sprawy. Zachodzi natomiast potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego, wyjaśnienia sprzeczności w oświadczeniach wnioskodawcy co do okoliczności w jakich został on postrzelony i ponownej oceny całokształtu okoliczności sprawy, które powinny być wyjaśnione przy pomocy wszelkich czynności dopuszczalnych według stanu sprawy.Należy mieć przy tym na uwadze, że ciężar udowodnienia, iż fakt postrzelenia łączy się z ucieczką wnioskodawcy z więzienia hitlerowskiego spoczywa na nim, ponieważ z tego faktu wywodzi on skutki prawne.W rewizji nadzwyczajnej jest wzmianka także o jeszcze innej wersji okoliczności, w jakich doszło do postrzelenia Alfonsa B. - wersji zawartej w anonimie znajdującym się w aktach rentowych. Jednocześnie podkreślone zostało, iż jest rzeczą oczywistą, że wspomniany anonim nie stanowi dowodu stwierdzającego w sposób pewny okoliczności zranienia wnioskodawcy.Zdaniem Sądu Najwyższego anonim nie stanowi i nie może stanowić żadnego dowodu w sprawie rozpoznawanej przez organy wymiaru sprawiedliwości. Anonim z istoty swojej jest zjawiskiem niemoralnym, nie akceptowanym przez społeczeństwo i jako taki nie może być nigdy i w żadnym kontekście brany pod uwagę przez Sąd.Uchyleniu zaskarżonego wyroku, z przyczyn wyżej podanych nie stoi na przeszkodzie wpływ 6-miesięcznego terminu od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku, ponieważ naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej polega w tym przypadku nie tylko na wypłaceniu nieuzasadnionych dotąd świadczeń z funduszów społecznych, ale również na możliwości obciążenia tych funduszów także na przyszłość.