III CO 22/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana Z. przeciwko Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. o zapłatę, po rozpoznaniu pytania prawnego przedstawionego w trybie art. 388 k.p.c. przez Sąd Wojewódzki uchwalił następującą odpowiedź:"Pracownik umysłowy, nie mogący pełnić swych obowiązków wskutek gruźlicy, zachowuje prawo do wynagrodzenia przez okres trzymiesięczny. W dalszym okresie niezdolności do pracy przysługuje mu prawo do pobierania zasiłku chorobowego".Uzasadnienie faktyczneDekret z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11) przedłużył do 6 miesięcy okres, w czasie którego nie wolno zwolnić z pracy pracownika chorego na gruźlicę. Dekret nie normuje jednak sprawy wynagrodzenia i nie uchyla art. 19 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych (Dz. U. Nr 35, poz. 323), w myśl którego "w razie niemożności pełnienia przez pracownika obowiązków wskutek choroby pracownik zachowuje przez okres 3-miesięczny prawo do wynagrodzenia (...)". W dalszym okresie niezdolności do pracy przysługuje pracownikowi prawo do pobierania zasiłku chorobowego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym.Należy podkreślić, że podstawowym obowiązkiem pracownika jest wykonywanie umówionej pracy, a wynagrodzenie za pracę jest świadczeniem wzajemnym, uzależnionym od świadczenia pracownika. W myśl więc zasad ogólnych pracownik nie miałby w ogóle prawa do wynagrodzenia za czas, w którym - z przyczyn niezależnych od pracodawcy - nie wykonuje umówionej pracy. Ze względów humanitarnych i społecznych, w ochronie świata pracy, ustawodawca w tym zakresie stwarza pewne wyjątki na korzyść pracowników, zapewniając im prawo do wynagrodzenia - mimo nieświadczenia pracy - w czasie choroby lub w innych szczególnych sytuacjach. Te wyjątkowe przepisy nie mogą być jednak interpretowane w sposób rozszerzający.Nie ma też bezwzględnego iunctim między okresem, w ciągu którego nie wolno rozwiązywać umowy z pracownikiem, a okresem, w ciągu którego zachowuje on prawo do wynagrodzenia. Ustawodawca może oba okresy unormować odmiennie i tak też postąpił, jeżeli idzie m. i. o skutki zachorowania pracownika na gruźlicę. Wprowadzona w dekrecie z dnia 18.I.1956 r. możność powrotu na dawniej zajmowane stanowisko mimo dłużej trwającej choroby, sama przez się stanowi znaczną zdobycz dla pracowników, chociaż za czas po upływie 3 miesięcy tracą oni - aż do czasu wyzdrowienia i podjęcia pracy - prawo do wynagrodzenia, przy czym ich sytuację zabezpiecza w dalszym ciągu zasiłek chorobowy oraz zazwyczaj korzystanie z bezpłatnej pomocy lekarskiej, z leczenia klinicznego czy sanatoryjnego.Możliwe jest powstawanie także innych sytuacji, w których mimo istnienia stosunku prawnego prawo do pewnych świadczeń ze stosunku tego wynikających ulega swego rodzaju zawieszeniu. W stosunkach pracowniczych taka sytuacja zachodziła np. w wypadkach tymczasowego aresztowania pracownika - na tle uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1951 r., C 479/50 (ZO z 1952 r., poz. 4).Warto nadmienić, że pogląd o ograniczeniu prawa pracownika umysłowego chorego na gruźlicę do wynagrodzenia tylko za 3 miesiące, z tym zastrzeżeniem, że w dalszym okresie przysługuje mu zasiłek chorobowy, wyrażony został także w wyjaśnieniu nr 15 Centralnej Rady Związków Zawodowych, Centralnego Zarządu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 listopada 1956 r. oraz w wyjaśnieniu tejże Rady z dnia 17 maja 1957 r. (PZS nr 7 s. 58).