III CO 55/63

UchwałaIzba Cywilna1964-04-29

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy ustawy o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych z 1963 r. mają zastosowanie do podziału majątku wspólnego małżonków połączonego z działem spadku, w szczególności gdy gospodarstwo rolne należało do mienia łącznego według niemieckiego kodeksu cywilnego z 1896 r., a w miejsce zmarłego małżonka weszli jego spadkobiercy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że przepisy art. 24 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych mają zastosowanie także w przypadku podziału majątku wspólnego małżonków połączonego z działem spadku, gdy gospodarstwo rolne należało do mienia łącznego według niemieckiego kodeksu cywilnego z 1896 r., a w miejsce zmarłego małżonka weszli jego spadkobiercy. Ponadto, spadkobiercy wymienieni w art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy, którzy zachowują prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego i mają prawo do jego otrzymania w drodze działu spadku, nie są pozbawieni prawa do spłat spadkowych, mimo że art. 24 ust. 6 wymienia jako uprawnionych do spłat tylko spadkobierców z ust. 2 pkt 1 i 2.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podziału majątku wspólnego małżonków połączonego z działem spadku. Gospodarstwo rolne wchodziło w skład mienia łącznego według niemieckiego kodeksu cywilnego z 1896 r. Pierwszy małżonek zmarł w 1934 r., a drugi w 1954 r. W miejsce zmarłego małżonka weszli jego spadkobiercy, którzy stali się następcami prawnymi w stosunku do nierozliczonego mienia łącznego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na postawione pytania prawne, rozstrzygając kwestie zastosowania przepisów ustawy o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych w specyficznych okolicznościach podziału majątku i spadku oraz prawa do spłat spadkowych.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński.Sędziowie: Zb. Wiszniewski (sprawozdawca), B. Czyżewicz.SentencjaW uzasadnieniu Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie prawne:1)"Czy przepisy art. 24 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o ograniczeniu podziału gospodarstw rolnych mają zastosowanie także w tym przypadku, gdy wchodzi w grę podział majątku wspólnego małżonków połączony z działem spadku, w szczególności wtedy, gdy gospodarstwo rolne należało do mienia łącznego z ogólnej wspólności majątkowej według kodeksu cywilnego niemieckiego z 1896 r. (§ 1438) i gdy w miejsce wpierw zmarłego małżonka (zmarł on dnia 18 września 1934 r., a drugi małżonek dnia 7 marca 1954 r.) weszli w stosunek nierozliczonego mienia łącznego z ukończonej wspólności majątkowej spadkobiercy tego małżonka, którzy jako następcy prawni weszli także w jego uprawnienia do podziału mienia łącznego?2)Czy spadkobiercom wymienionym w art. 24 ust. 2 pkt 3 powołanej ustawy, którzy stosownie do tego przepisu zachowują prawo dziedziczenia gospodarstwa rolnego i którzy według ust. 5 cytowanego art. 24 mają również prawo do otrzymania gospodarstwa rolnego lub jego części w drodze działu spadku, nie przysługują spłaty spadkowe dlatego, że ust. 6 art. 24 wymienia jako uprawnionych do otrzymania spłat tylko spadkobierców wyszczególnionych w ust. 2 pkt 1 i 2 powołanego art. 24?"

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 24art. 24 ust. 2§ 1438

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.