III CO 64/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Trybulski (sprawozdawca). Sędziowie: Z. Masłowski, T. Szymanek.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Skarbu Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.) o złożenie dokumentów do zbioru dokumentów, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"1. Czy do zawarcia umowy przez organ administracji państwowej z właścicielem nieruchomości o odstąpienie na rzecz Państwa nieruchomości w trybie określonym w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12.III.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94) potrzebna jest uchwała prezydium rady narodowej i czy do obowiązku sądów i notariuszy należy sprawdzenie, iż taka uchwała została powzięta?2. Czy osoby uprawnione do reprezentowania organu administracji państwowej przy zawieraniu umowy określonej w pkt 1 mogą upoważnić do zawarcia umowy inne osoby oraz czy w tym wypadku konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa w formie określonej w art. 89 § 1 przep. og. pr. cyw.?"udzielił następującej odpowiedzi:1.Sądy i notariusze nie są powołani do sprawdzania, czy została powzięta uchwała prezydium rady narodowej w przedmiocie zawarcia umowy przez organ administracji państwowej z właścicielem nieruchomości o odstąpienie na rzecz Państwa nieruchomości w trybie określonym w art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 III 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). 2.Osoby uprawnione do reprezentowania organu administracji państwowej przy zawieraniu umowy określonej w pkt 1 mogą upoważnić inne osoby do zawierania tej umowy; w tym wypadku konieczne jest udzielenie pełnomocnictwa w formie określonej w art. 89 § 1 p.o.p.c.. Uzasadnienie faktycznePaństwowe Biuro Notarialne w L. złożyło w Sądzie Powiatowym w Lipnie wniosek o złożenie do zbioru dokumentów wniosku i "umowy sprzedaży nieruchomości w trybie wywłaszczenia" z dnia 27.XII.1963 r., na podstawie której Zofia Helena J. sprzedała oznaczoną w tej umowie nieruchomość Skarbowi Państwa - Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.Sąd Powiatowy w Lipnie postanowieniem z dnia 11.VII.1964 r. wezwał kupującego do złożenia w ciągu jednego miesiąca pełnomocnictwa dla osób zawierających umowę w imieniu Skarbu Państwa, wystawionego przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L., powołując się przy tym na art. 54 ustawy z dnia 25.I.1958 r. o radach narodowych (Dz. U. z 1963 r. Nr 29, poz. 172). Sąd ten uznał zarazem, że pełnomocnictwo wystawione jednoosobowo przez zastępcę Przewodniczącego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. w formie dokumentu zaopatrzonego w jego podpis i pieczęć Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - jest niewystarczające.Na postanowienie to Państwowe Biuro Notarialne w L. wniosło zażalenie, w związku z czym Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia wskazane na wstępie zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do pytania 1.Skoro - jak to wynika i z treści umowy z dnia 27.XII.1963 r., i z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 20.VI.1964 r. - nabycie nieruchomości nastąpiło w trybie art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12.III.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94), to organ ubiegający się o wywłaszczenie (art. 2 ust. 2) jest z mocy samej ustawy nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do zawarcia z właścicielem nieruchomości umowy jej nabycia (art. 6 ust. 1). Jeżeli więc wymieniony w art. 2 ust. 2 organ zawierający taką umowę ubiega się o wywłaszczenie nabywanej nieruchomości, to sądy i notariusze nie są powołani do sprawdzenia, czy organ ten - poza upoważnieniem ustawowym z art. 6 ust. 1 - legitymuje się ponadto uchwałą prezydium rady narodowej.Co do pytania 2.Zarówno z art. 46 pr. rzecz. oraz art. 89 § 1 p.o.p.c., jak i z art. 158, 99 i 73 § 2 k.c. wynika, że pełnomocnictwo do zawarcia umowy o przeniesienie własności nieruchomości powinno być udzielone - pod rygorem nieważności - w formie aktu notarialnego. Jeżeli żaden przepis szczególny nie wprowadza od tej zasady wyjątku na korzyść organów wymienionych w art. 2 ust. 2 i art. 6 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, to należało uznać, że również w wypadkach zawarcia umowy na podstawie art. 6 ust. 1 pełnomocnik organu uprawnionego do zawarcia takiej umowy powinien się legitymować pełnomocnictwem udzielonym w formie aktu notarialnego.