III CO 79/63
UchwałaIzba Cywilna1964-02-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Jaka władza (sądowa czy administracyjna) jest właściwa do orzekania o zwrocie osobie uprawnionej majątku, względem którego został prawomocnie orzeczony przepadek jako kara dodatkowa, jeżeli następnie na skutek zastosowania amnestii kara ta została darowana?Ratio decidendi
W razie darowania kary przepadku majątku, do orzekania o zwrocie tego majątku osobie uprawnionej są powołane organy administracji państwowej. Zgodnie z art. 8 dekretu o przepadku majątku, do wykonywania orzeczeń o przepadku majątku właściwe są odpowiednie organy administracji państwowej, co obejmuje również czynności związane ze zwrotem majątku w razie uchylenia przepadku lub darowania tej kary.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła powództwa o wydanie nieruchomości, wobec której orzeczono przepadek jako karę dodatkową, a następnie karę tę darowano na skutek amnestii. Sąd Wojewódzki w Lublinie przekazał do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące właściwości organu do orzekania o zwrocie majątku.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi, że w razie darowania kary przepadku majątku, do orzekania o zwrocie tego majątku osobie uprawnionej są powołane organy administracji państwowej.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Grudziński (sprawozdawca). Sędziowie: F. Błahuta, Z. Kalita.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bronisława W. i in. przeciwko Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. o wydanie nieruchomości, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Lublinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Jaka władza (sądowa czy administracyjna) jest właściwa do orzekania o zwrocie osobie uprawnionej majątku, względem którego został prawomocnie orzeczony przepadek jako kara dodatkowa, jeżeli następnie na skutek zastosowania amnestii kara ta została darowana?"udzielił następującej odpowiedzi:W razie darowania kary przepadku majątku, do orzekania o zwrocie tego majątku osobie uprawnionej są powołane organy administracji państwowej. Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy nie znalazł podstaw do odstąpienia od stanowiska wyrażonego w orzeczeniu IV CR 144/55 z dnia 11 stycznia 1956 r. (OSN 1956 zeszyt III, poz. 87).Zresztą Sąd Wojewódzki, przedstawiając wątpliwości do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, nie pomija powołanego wyżej orzeczenia. Wysuwa jednak, opierając się na przeciwstawieniu treści art. 12 pkt 2 i 3 dekretu z dnia 22 października 1947 r. o przepadku majątku przepisowi art. 12 pkt 1, sugestię, że skoro ten ostatni przepis nie przewiduje właściwości drogi administracyjnej do żądania zwrotu majątku "w naturze", to dla tych żądań zachowana została właściwość drogi sądowej.Sąd Najwyższy w orzeczeniu IV CR 144/55 podkreślił, że dekret o przepadku majątku przyjmuje zasadę, iż do wykonywania orzeczeń o przepadku majątku właściwe są odpowiednie organy administracji państwowej (art. 8), wyjątki zaś od tej zasady zostały w dekrecie wyraźnie wymienione (art. 10, 11 i 12 pkt 4). Art. 8 dekretu przekazuje organom administracji państwowej wykonywanie wszelkich orzeczeń o przepadku majątku. Nie wprowadza więc żadnych rozróżnień między wykonywaniem orzeczenia o przepadku i o jego uchyleniu. Wszelkie zatem czynności związane z przejściem majątku na rzecz Skarbu Państwa, jak również ze zwrotem tego majątku na rzecz osoby uprawnionej w razie uchylenia przepadku lub darowania tej kary, należą - w myśl art. 8 dekretu - do organów administracji państwowej.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji uchwały.
Powiązane orzeczenia
- IV CR 144/55 1956-11-01Czy droga sądowa jest właściwa do dochodzenia roszczeń o wydanie przedmiotów zwolnionych od przepadku lub o odszkodowanie za te przedmioty, jeśli nie zostały one wydane, czy też właściwość w tym zakresie przysługuje orga…
- I CR 639/54 1954-07-01Czy w przypadku orzeczenia przepadku majątku osoby fizycznej, Skarb Państwa, który nabywa ten majątek, staje się następcą prawnym tej osoby i czy można mu nadać klauzulę wykonalności na podstawie wyroku zasądzającego świ…
- IV KR 59/66 1966-12-05Czy przepadek majątku skazanego może obejmować majątek stanowiący odrębną własność jego małżonka lub majątek wspólny, do którego skazany ma jedynie udział?
- III CO 78/64 1966-10-11Czy prawomocna decyzja organu finansowego, wydana w związku z wykonaniem kary przepadku majątku i stwierdzająca, że nieruchomość objęta jest tym przepadkiem, stanowi podstawę do wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Pańs…
- WK 11/08 2008-05-14Czy przepadek korzyści majątkowej osiągniętej z popełnienia przestępstwa przeciwko mieniu lub jej równowartości może być orzeczony, jeżeli korzyść ta podlega zwrotowi w całości pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi?
Powołane przepisy
art. 388 KPCart. 12 pkt 2art. 12 pkt 1art. 8art. 10
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.