III CR 1040/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Marowski. Sędziowie: W. Bryl (sprawozdawca), F. Szczepański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Powszechnej Spółdzielni Spożywców w Katowicach przeciwko Joannie L. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 2 września 1955 r.,uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka domaga się zasądzenia od pozwanej kwoty 13.912 zł 68 gr z powodu niedoboru powstałego w sklepie prowadzonym przez pozwaną.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, ustalając, że sklep, którego kierowniczką była pozwana, był sklepem dwuzmianowym. Zastępca kierownika sklepu powinien być ustanowiony przez pozwaną jako kierowniczkę sklepu. Ponieważ powódka nie może udowodnić, kto ustanowił zastępcę pozwanej w sklepie, Sąd powództwo oddalił, gdyż pozwana nie może ponosić odpowiedzialności za czynności swego zastępcy.Wyrok Sądu pierwszej instancji zaskarżyła powódka rewizją opartą na podstawie z art. 371 § 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pozwana została zaangażowana przez powódkę do pełnienia obowiązków kierownika dwuzmianowego sklepu powódki i z racji pełnionej funkcji obowiązana była do wyliczenia się z powierzonego jej mienia zakładu pracy, które stanowi przedmiot jego operacji. Powierzenie mienia pracownikowi odpowiedzialnemu za wyliczenie się rodzi obowiązek tego wyliczenia się tylko wtedy, gdy stanowisko lub rodzaj funkcji społecznych pracownika, któremu mienie zostało powierzone, zapewniają mu faktyczną możność roztoczenia nad powierzonym mieniem pieczy koniecznej do wykonania obowiązku wyliczenia się. Okoliczność ta ma zwłaszcza duże znaczenie w wypadku zatrudnienia przez pracodawcę większej liczby pracowników odpowiedzialnych, np. kierownika sklepu i jego zastępcy. Dlatego jako zasadę należy przyjąć, że kierownik sklepu powinien mieć prawo doboru swego zastępcy, do którego ma zaufanie i za którego czyny czy zaniedbania powinien ponosić odpowiedzialność.W sporze niniejszym pozwana broni się zarzutem, że nie miała wpływu na ustanowienie swego zastępcy i dlatego nie może ponosić odpowiedzialności za powstały niedobór. Należało więc sprawdzić zasadność tego zarzutu i ustalić, czy pozwana, obejmując stanowisko kierownika sklepu, nie wysuwała zastrzeżeń przeciwko swemu zastępcy zarówno przy objęciu stanowiska, jak i później w czasie trwania stosunku pracy. W braku zgłoszenia w tym względzie zastrzeżeń ze strony pozwanej można by przyjąć, że milcząco wyraziła zgodę na ustanowionego przez powódkę zastępcę. W tym wypadku odpowiedzialność pozwanej za powstały niedobór byłaby w zasadzie uzasadniona. Gdyby się okazało, że powstały niedobór lub jego część jest wynikiem zaniedbań ze strony zastępcy pozwanej, to wówczas odpowiedzialność pozwanej powinna ulec z mocy art. 158 § 2 k.z. obniżeniu o tę cześć braku, jaką spowodował jej zastępca. Obowiązkiem bowiem pracodawcy jest zapewnić pracownikowi odpowiedzialnemu odpowiedniego współpracownika. Niedopełnienie tego obowiązku przez pracodawcę może uzasadnić uchylenie całkowite odpowiedzialności odpowiedzialnego materialnie pracownika, jeżeli niedobór jest w całości wynikiem czynów lub zaniedbań drugiego pracownika, lub jego obniżenie w takim zakresie, w jakim przyczynił się on do powstania niedoboru.Rzeczą Sądu Wojewódzkiego było więc ustalić konkretne uchybienia, jakich dopuścił się zastępca pozwanej przy pełnieniu swych funkcji, i dopiero wtedy ocenić, jaką część manka spowodował każdy z pracowników odpowiedzialnych, a w braku podstaw do innej odpowiedzialności - podzielić odpowiedzialność po połowie. Przy ocenie, który z pracowników odpowiedzialnych materialnie i w jakim stopniu przyczynił się do powstania niedoboru, powinien również Sąd Wojewódzki ustalić, jak wywiązywali się oni poprzednio ze swych obowiązków względem pracodawcy, i w zależności od tego - przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności sprawy - wyciągnąć wniosek, czy i w jakim stopniu może pozwana ponosić odpowiedzialność za powstały w kierowanym przez nią sklepie powódki niedobór. Sąd Wojewódzki sprawy w powyższym zakresie zupełnie nie wyjaśnił, przez co dopuścił się naruszenia przepisów art. 218 § 1, 235, 236 i 326 k.p.c., w związku z czym uchybienia te mogły doprowadzić w konsekwencji do naruszenia przepisu art. 239 k.z.Uchybienia powyższe mogły mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego powodują uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c.).Z powyższych zasad należało orzec jak wyżej.