III CR 207/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski (sprawozdawca). Sędziowie: S. Gross, H. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Józefa D. o stwierdzenie zgonu Tekli D., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości na postanowienie Sądu Powiatowego w Bystrzycy Kłodzkiej z dnia 23 maja 1962 r.,zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Bystrzycy Kłodzkiej do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneJózef D. we wniosku złożonym dnia 12 czerwca 1961 r. domagał się przeprowadzenia postępowania w celu wydania mu aktu zgonu żony jego, Tekli D., zmarłej w dniu 13 maja 1947 r. Na potwierdzenie faktu zgonu wnioskodawca zgłosił dowody ze świadków.Sąd Powiatowy po przesłuchaniu świadków, którzy stwierdzili datę i miejsce śmierci Tekli D., fakt pochowania jej na miejscowym cmentarzu tudzież fakt zaniedbania wystawienia karty zgonu i zgłoszenia do urzędu stanu cywilnego, oraz po uzyskaniu informacji z U.S.C. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w M., że brak jest w księgach stanu cywilnego jej aktu zgonu, postanowieniem z dnia 23 maja 1962 r. uznał się za niewłaściwy i przekazał sprawę do Urzędu Stanu Cywilnego w M. według właściwości.W uzasadnieniu swojego postanowienia Sąd stwierdził, że do sporządzenia aktu zgonu w myśl art. 57 prawa o aktach stanu cywilnego właściwy jest urząd stanu cywilnego. W wykonaniu tego postanowienia Sąd przesłał wymienionemu wyżej Urzędowi Stanu Cywilnego całe akta sądowe.Postanowienie powyższe uprawomocniło się.W dniu 23 grudnia 1962 r. wpłynęła rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Bystrzycy Kłodzkiej do ponownego rozpoznania.Rewizja nadzwyczajna zarzuca zaskarżonemu postanowieniu naruszenie interesu Państwa Ludowego oraz art. 10-15 dekretu z dnia 29 sierpnia 1945 r. w sprawie postępowania o uznanie za zmarłego i o stwierdzenie zgonu (Dz. U. Nr 40, poz. 226) i art. 207 § 1 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.Artykuł 57 prawa o aktach stanu cywilnego, na który powołał się Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, istotnie przewiduje, że w razie pochowania zwłok przed sporządzeniem aktu zgonu kierownik urzędu stanu cywilnego sporządza taki akt po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Mylne jednak było stanowisko Sądu, że w mniejszej sprawie powyższy przepis ma zastosowanie.Według poglądu przyjętego w doktrynie, który Sąd Najwyższy całkowicie podziela, sporządzenie aktu w tym trybie może nastąpić jedynie w ciągu krótkiego czasu po pochowaniu zwłok, przy czym tryb ten nie wchodzi w rachubę w wypadku braku karty zgonu.Wnioskodawca domagał się wydania mu aktu zgonu żony, która zmarła w 1947 r., z zeznań zaś świadków wynikałoby, że została ona pochowana bez sporządzenia karty zgonu.Przesłanki te dawały Sądowi pełną podstawę do uznania wniosku Józefa D., jako "wniosku o stwierdzenie zgonu Tekli D., i nakazywały rozpoznanie go w trybie przepisów dekretu z dnia 29.VIII.1945 r. w sprawie postępowania o uznanie za zmarłego i o stwierdzenie zgonu.W żadnym razie - nawet gdyby przyjąć (abstrahując od stanu faktycznego niniejszej sprawy), że akt zgonu Tekli D. mógł być sporządzony w trybie art. 57 prawa o aktach stanu cywilnego - Sąd nie miał podstaw prawnych do uznania się za niewłaściwy i przekazania akt sądowych urzędowi stanu cywilnego. Sąd mógł jedynie uznać, że droga sądowa jest niedopuszczalna, i wniosek odrzucić.Omówione wyżej uchybienia, jak również brak dowodów pozwalających na ustalenie dokładnych personalii zmarłej Tekli D. oraz niedopełnienie przez Sąd formalności przewidzianych w art. 12 powołanego na wstępie dekretu, uzasadniają w pełni wniosek rewizji nadzwyczajnej o uchylenie zaskarżonego postanowienia i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Powiatowy uzupełni postępowanie dowodowe przez zażądanie aktu urodzenia lub aktu małżeństwa zmarłej oraz przez zażądanie informacji od zarządu miejscowego cmentarza co do faktu pochowania zmarłej na tymże cmentarzu.Z tych wszystkich przyczyn, z mocy art. 384 k.p.c. w związku z art. 398 k.p.c. i art. 4 k.p.n. należało orzec jak w sentencji.