III CR 345/59

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Centrali Technicznej Biura Zaopatrzenia Detalicznego - Przedsiębiorstwo Państwowe w Katowicach przeciwko J. S. i E. C. o 22.859 zł na skutek rewizji powoda i pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 23 czerwca 1958 r. obie rewizje oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 23 czerwca 1958 r. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego J. S. na rzecz powódki kwotę 11.972 zł z 8% od dnia 16 lipca 1955 r. i koszty procesu w kwocie 700 zł. W pozostałej części w stosunku do tego pozwanego Sąd Wojewódzki oddalił. Oddalił również powództwo w całości w stosunku do pozwanego C. i zasądził od powódki na rzecz tegoż pozwanego koszty procesowe w kwocie 1.015 zł. Ustalił, że w czasie pełnienia przez pozwanego S. obowiązków kierownika punktu nr 13 w S. powstał w okresie od 14 do 29 czerwca 1955 r. niedobór w kwocie 1.084,54 zł a w okresie od 29 czerwca do 27 sierpnia 1955 dalszy niedobór w kwocie 21.774,90 zł. Pozwany uznał powództwo odnośnie niedoboru powstałego do 26 czerwca 1955 r. w kwocie 1.084 zł 54 gr i w tym względzie Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo w całości. Jeżeli natomiast chodzi o niedobór powstały w okresie od 29 czerwca do 27 sierpnia 1955 r. to Sąd Wojewódzki w oparciu o opinię biegłego oraz zeznania świadków i wyjaśnieniach stron doszedł do wniosku, że strony winny odpowiadać zań po połowie. Pozwany bowiem poszedł na urlop w dniu 14 lipca 1955 r. i przekazał prowadzenie punktu pozwanemu C. bez sporządzenia remanentu. W dwa dni po odejściu na urlop został pozwany aresztowany. Skoro żadna ze stron nie postarała się o sporządzenie remanentu a nie da się ustalić z powodu niepełnego materiału, jakim dysponował biegły, czy niedobór powstał przed odejściem pozwanego na urlop czy po odejściu jego, odpowiedzialność za powstałe braki w drugim okresie winien ponosić pozwany S. i powód po połowie. Odnośnie pozwanego C. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił z uwagi na to, że nie był on pracownikiem materialnie odpowiedzialnym a nadto roszczenie w stosunku do niego uległo prekluzji. Pozwany C. został zwolniony z pracy u powoda w dniu 1 września 1956 r. a powództwo przeciwko niemu zostało wytoczone dopiero w dniu 5 października 1957 r.Wymieniony Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżyli: powód w części oddalającej powództwo w stosunku do pozwanego S. oraz pozwany S. w części uwzględniającej powództwo.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Odnośnie rewizji pozwanego wywody oskarżącego, że nie ponosi odpowiedzialności za powstały niedobór w czasie jego urlopu, nie są uzasadnione. Obowiązkiem obu stron było przekazanie następcy z chwilą pójścia na urlop punktu protokółem zdawczo-odbiorczym, który odzwierciedla stan masy towarowej. Skoro pozwany obowiązku swego w tym względzie nie dopełnił, to winien ponosić współodpowiedzialność za powstały brak, gdyż uniemożliwił powodowi ustalenie osoby odpowiedzialnej za wyrządzoną mu szkodę. Dlatego Sąd Najwyższy uznał podniesiony w rewizji pozwanego zarzut obrazy art. 239 k.z. za nieuzasadniony.Za nietrafny należy uznać również dalszy zarzut pozwanego sprzeczności ustaleń z zebranych w sprawie materiałem dowodowym, którego - jak zdaje się wynikać z rewizji - dopatruje się pozwany w przyjęciu odpowiedzialności pozwanego za powstały niedobór, mimo że powód rozwiązał z nim stosunek pracy z dniem 16 lipca 1955 r. i dotąd brak jakiejkolwiek podstawy do odpowiedzialności pozwanego za niedobór powstały po tym czasie.Wprawdzie powód rozwiązał pismem z dnia 25 sierpnia 1955 r. (k. 168) z pozwanym stosunek pracy z mocą wsteczną z dniem 16 lipca 1955 r., ale rozwiązanie stosunku pracy z mocą wsteczną w świetle obowiązujących wówczas przepisów art. 32 rozporządzenia o umowie o pracę pracowników umysłowych jest nieważne i należy je liczyć dopiero od chwili doręczenia pozwanemu odnośnej decyzji. Skoro więc powołane przez pozwanego podstawy rewizyjne okazały się nieuzasadnione - należało rewizję jego oddalić.Nieuzasadniona jest również rewizja powoda. Chybione są w szczególności wywody zawarte w rewizji powoda zwalczające stanowisko Sądu Wojewódzkiego w przedmiocie obowiązku powoda sporządzenia remanentu przed odejściem pozwanego na urlop i powierzeniem towarów jego następcy. Obowiązek przed pójściem na urlop ciąży przede wszystkim na stronie powodowej. Powód obowiązku tego nie dopełnił, nie tylko w chwili odejścia pozwanego na urlop, ale nawet po jego aresztowaniu mimo upływu terminu, w jakim pozwany miał korzystać z urlopu. Remanent został dopiero sporządzony w dniu 27 sierpnia 1955 r. W świetle opinii biegłego brak jest podstaw do ustalenia, że zaistniały niedobór spowodował pozwany przed pójściem na urlop. Okoliczność, że pozwany pobrał towar w ostatnim okresie przed pójściem na urlop, którego nie odprowadził do powierzonego mu punktu, lecz sprzedał z wolnej ręki nie może prowadzić do wniosku, że pozwany przywłaszczył sobie uzyskane stąd kwoty, skoro - jak wynika z opinii biegłego - pobranymi towarami mimo ich niesprowadzenia do punktu nr 16 obciążył się częściowo sam, a częściowo zlecił to swemu następcy. Sąd Wojewódzki przyjmując więc w okolicznościach sprawy, że nie da się ustalić, czy niedobór w kwocie 21.774 zł 91 gr powstał przed pójściem pozwanego na urlop, nie uchybił wbrew wywodom rewizji powoda przepisowi art. 241 k.p.c. ani też art. 330 k.p.c. Nie może również uzasadnić pełnej odpowiedzialności pozwanego za niedobór zaniedbanie jego w prowadzeniu kartotek, skoro nie da się ustalić, czy okoliczność ta pozostaje w związku przyczynowym z niedoborem.Z powyższych względów Sąd Najwyższy również oddalił rewizję powoda.