III CR 591/58

PostanowienieIzba Cywilna1959-03-10

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właścicielowi przedsiębiorstwa, nad którym został ustanowiony zarząd przymusowy, przysługuje roszczenie odszkodowawcze za zużycie lub zniszczenie mienia, jeśli zarząd został uchylony przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że rewizja powoda jest bezzasadna, ponieważ art. 14 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. stanowi, że przepisy art. 8, 10 i 13 tej ustawy stosuje się odpowiednio do przypadków uchylenia zarządu państwowego przed dniem wejścia jej w życie. Dotyczy to również sytuacji, gdy zarząd został uchylony w stosunku do poszczególnych przedmiotów majątkowych, a nie całego przedsiębiorstwa. Właścicielom przedsiębiorstw nie przysługuje roszczenie za korzystanie, zużycie lub zniszczenie mienia przez jednostki sprawujące zarząd.
Stan faktyczny
Powód domagał się odszkodowania za zniszczony samochód ciężarowy i jego przynależności, które zostały przejęte wraz z przedsiębiorstwem pod zarząd przymusowy w 1952 r. Samochód został wyłączony spod zarządu w lipcu 1957 r. Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie na podstawie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., uznając, że właścicielom nie przysługują roszczenia za zużycie mienia przez zarządcę.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powoda, potwierdzając zasadność umorzenia postępowania przez Sąd Wojewódzki.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bendetson, B. Łubkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława H. przeciwko Zakładom Spożywczym Przemysłu Terenowego w S. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 1958 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW roku 1952 został ustanowiony zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem powoda - Wytwórnią Win. Wraz z przedsiębiorstwem został przejęty samochód ciężarowy powoda z przynależnościami.W lipcu 1957 r. samochód ten został wyłączony spod przymusowego zarządu. Powód twierdził, że samochód został wydany w stanie zniszczonym bez przynależności bądź też z przynależnościami zniszczonymi, i z tego tytułu domagał się odszkodowania w kwocie 34.370,50 zł.Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie, przytaczając następujące uzasadnienie:"Powództwo podlega umorzeniu w myśl art. 10 i 16 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. z 1958 r. Nr 11, poz. 37), albowiem w myśl tego przepisu właścicielom przedsiębiorstw nie przysługuje roszczenie za korzystanie, zużycie lub zniszczenie tych obiektów przez jednostki sprawujące zarząd nad przedsiębiorstwami".W rewizji powód zarzuca, że jego samochód został wyłączony spod przymusowego zarządu przed wejściem w życie ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., a więc - zdaniem powoda - przepisy tej ustawy nie powinny być stosowane w sprawie, skoro "roszczenie odszkodowawcze powoda powstało również przed wejściem w życie wspomnianej ustawy".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja powoda jest bezzasadna, skoro wyraźny przepis art. 14 ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. stanowi, że "przepisy art. 8, 10 i 13 ustawy stosuje się odpowiednio do przypadków uchylenia zarządu państwowego przed dniem wejścia jej w życie". Przepis ten należy oczywiście stosować też w takich wypadkach, gdy, jak w sprawie niniejszej, nastąpiło uchylenie zarządu państwowego nie w całości, lecz w stosunku do poszczególnych przedmiotów majątkowych należących do przedsiębiorstwa i objętych poprzednio tym zarządem, a następnie wyłączonych spod zarządu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 10art. 14art. 8

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.