I CR 790/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pietrzykowski (sprawozdawca). Sędziowie: K. Lipiński, T. Byliński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Terenowego Przemysłu Materiałów Budowlanych w M. przeciwko Warsztatowi Kaflarskiemu w P. wł. Zygmunta A. i Władysława K., po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla woj. warszawskiego z dnia 10 kwietnia 1958 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneW następstwie uchylenia przymusowego zarządu państwowego powodowe Zakłady, sprawujące zarząd przymusowy, protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 11 marca 1957 r. przekazały pozwanym jako właścicielom kaflarnię w P., zastrzegając w protokole odpłatności wszelkich składników wniesionych przez siebie do przekazanego obiektu w czasie trwania przymusowego zarządu. Opierając się na tym zastrzeżeniu, powodowe Zakłady dochodzą od pozwanych zapłaty kwoty 35.000 zł według następującego wyliczenia: strona powodowa wystawiła fakturę na sumę 96.068,86 zł, obniżoną następnie do kwoty 89.068,86 zł, obejmującą należności związane z przejęciem od powoda kaflarni, a mianowicie z tytułu wniesionych i pozostawionych przez powoda środków trwałych, środków nietrwałych, sprzętu, surowców, półfabrykatów oraz wyrobów. Pozwani na poczet przyjętego remanentu, wyszczególnionego w fakturze, wpłacili powodowi kwotę 54.068,86 zł, wstrzymali się natomiast z zapłatą dochodzonej pozwem kwoty 35.000 zł uważając, że kwota ta powinna być skompensowana z kwotą czynszu dzierżawnego pobranego przez powodowe Zakłady od Spółdzielni "G." jako dzierżawcy kaflarni w okresie trwania przymusowego zarządu.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 25.II.1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz. 37), w myśl którego to przepisu "właściciel wolny jest od obowiązku zwrotu wartości nakładów zwiększających wartość zwróconego przedsiębiorstwa".Strona powodowa domaga się w rewizji zmiany zaskarżonego wyroku i uwzględnienia powództwa albo uchylenia tego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest pogląd skarżącego, że pozwani nie mogą przeciwstawić do potrącenia swego roszczenia z tytułu czynszu dzierżawnego pobranego przez powoda od Spółdzielni "G.", ponieważ według art. 10 powołanej ustawy takie roszczenie im nie przysługuje. Nie w tym jednak leży istota sporu. W związku z przyjętą przez Sąd Wojewódzki podstawą prawną oddalenia powództwa może powstać podniesiony przez skarżącego problem, czy należności wymienione w fakturze z dnia 3 maja 1957 r. w ogóle mają cechy nakładów w rozumieniu art. 8 ustawy. Rozstrzyganie tego problemu z punktu widzenia niniejszej sprawy jest jednak zbędne, ponieważ o jej wyniku decyduje treść art. 11 omawianej ustawy. Według tego przepisu "wszelkie zobowiązania właścicieli przedsiębiorstw wobec Skarbu Państwa i państwowych jednostek organizacyjnych, mające związek z tymi obiektami, podlegają z mocy prawa umorzeniu z dniem wejścia w życie ustawy". W myśl art. 14 przepis ten stosuje się odpowiednio do wypadków uchylenia zarządu państwowego przed dniem jej wejścia w życie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W szerokim ujęciu art. 11 mieści się niewątpliwie również zobowiązanie pozwanych do zapłaty należności za przejęte przedmioty wyszczególnione w fakturze. Okoliczność, że strona powodowa uiściła należność za te przedmioty Spółdzielni "G." przelewem z dnia 21 maja 1957 r., jest z punktu widzenia art. 11 najzupełniej obojętna i nie może mieć wpływu na wynik sprawy.Mogłaby powstać wątpliwość, czy przepis art. 11, mówiący o zobowiązaniach podatkowych i wszelkich innych zobowiązaniach, można odnieść również do zobowiązań z tytułu przejętego remanentu, skoro problemowi nakładów ustawa poświęciła osobny przepis art. 8 ust. 2. Otóż niewątpliwie znacznie szersza treść art. 11 mieści w sobie również zobowiązania z tytułu zwiększonej wartości zwróconego majątku. Niemniej jednak cel tych dwóch przepisów jest zasadniczo różny. Jeżeli mianowicie zarządcą przymusowym była, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, jednostka państwowa, to wszelkie jej roszczenia wobec właściciela, a więc również takie, których nie dotyczy art. 8 ust. 2 umarzają się w mocy art. 11. Natomiast w wypadku gdy zarządcą była jednostka niepaństwowa, właściciel przedsiębiorstwa odpowiada wobec niej za zobowiązania, które nie mieszczą się w art. 8 ust. 2. Takie odmienne uregulowanie sprawy w zależności od podmiotu wykonywającego zarząd przymusowy jest konsekwencją założeń ustawy, której intencją było zlikwidowanie między Państwem a obywatelami wszelkich wzajemnych roszczeń związanych z majątkiem objętym przymusowym zarządem.W tym stanie rzeczy zaskarżony wyrok jest w ostatecznym wyniku zgodny z prawem, rewizja zaś powoda, jako nieuzasadniona, ulega oddaleniu z mocy art. 383 k.p.c.