III CR 854/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Teodora F. przeciwko Spółdzielni Pracy Remontowo-Montażowo-Budowlanej w T. o 28.869 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 13 czerwca 1956 r. zaskarżony wyrok o tyle zmienił, że zasądzoną od pozwanej na rzecz powoda kwotę 10 203 zł obniżył do kwoty 8.212 zł; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 13 listopada 1956 r. Sąd Wojewódzki w Katowicach zasądził od pozwanej Spółdzielni Pracy Remontowo-Montażowo-Budowlanej R. w T. na rzecz powoda Teodora F. kwotę 10.203 zł z 8% od dnia 28 września 1955 r. tytułem odszkodowania za niesłuszne pozbawienie zatrudnienia.Sąd Wojewódzki ustalił, że w dniu 30 września 1953 r. decyzją Rady Nadzorczej powód został odwołany ze stanowiska przewodniczącego zarządu a zarazem kierownika spółdzielni. Od tej decyzji jak również od decyzji wykluczającej go ze spółdzielni z dniem 31 marca 1954 r. powód odwołał się, jednakże odwołanie to nie zostało przez pozwaną Spółdzielnię załatwione zgodnie z przepisem statutu.Po zwolnieniu ze stanowiska przewodniczącego i kierownika powód rozpoczął urlop wypoczynkowy, w czasie którego zachorował. W czasie choroby, która trwała do 8 kwietnia 1954 r., pozwana spółdzielnię w dniu 19 października 1953 r. bezskutecznie usiłowała doręczyć mu wezwanie do przyjęcia jednego z dwóch znacznie gorzej płatnych, najniżej zaszeregowanych stanowisk, jednakże powód odmówił przyjęcia tego pisma, wobec czego pozwana w dniu 19 października 1953 r. uznała stosunek zatrudnienia z powodem za rozwiązany. Po chorobie powód w dniu 8 kwietnia 1954 r. zgłosił się do pracy, lecz przewodniczący Zarządu oświadczył mu, że pracy dla niego nie ma. Sąd ustalił dalej, że zwolnienie powoda ze stanowiska kierownika było pozbawione podstaw i opierało się na ogólnikowych, nieskonkretyzowanych zarzutach, pozostających w wyraźnej sprzeczności z pozytywną oceną pracy pozwanej Spółdzielni, jako dobrze prowadzonej, wyrażoną dnia poprzedniego na naradzie technicznej w Związku Branżowym.W oparciu o powyższe ustalenia i przyjmując, że wypowiedzenie zatrudnienia nie mogło nastąpić podczas urlopu lub choroby powoda (analogia do art. 29 rozp. o umowie prac. umysł.) Sąd Wojewódzki uznał, że stosunek zatrudnienia powoda istniał do 8 kwietnia 1954 r., wobec czego odszkodowanie za trzy miesiące łącznie z miesiącem, w którym nie dopuszczono go do pracy, należy liczyć od tego terminu, skoro strona pozwana nie zastosowała się do § 17 ust. 1 statutu. W związku z tym Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej Spółdzielni na rzecz powoda tytułem różnicy wynagrodzenia od 15 października 1955 r. - 2.637,70 zł, 1.592,84 zł za miesiąc kwiecień 1954 r. oraz pełne wynagrodzenie za następne trzy miesiące w kwocie 5.973 zł, czyli łącznie 10.203,59 zł, gdyż powód pozostawał w tym okresie bez pracy. Za dalszy okres Sąd Wojewódzki powództwo oddalił, uznając, że powód nie udowodnił, by później starał się uzyskać zaświadczenie pracy, lub by strona pozwana nie chciała mu takiego zaświadczenia wydać.W rewizji pozwana Spółdzielnia wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa lub o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, opierając swoje zarzuty na podstawach przewidzianych art. 371 1 pkt 1, 3 i 4 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżąca zarzuca, że Sąd Wojewódzki sprzecznie z materiałem dowodowym w sprawie ustalił i błędny wysnuł wniosek, iż powód został zwolniony z pracy, gdy tymczasem został on tylko zgodnie z przepisami statutu odwołany ze stanowiska członka Zarządu i Kierownika Spółdzielni. Świadczy o tym chociaż fakt, że po odwołaniu ze stanowiska poszedł na urlop. Również Sąd Wojewódzki mylnie ustalił, że pozwana Spółdzielnia nie dopuściła powoda do pracy, skoro zaproponowała mu dwa stanowiska, wprawdzie gorzej płatne, lecz zgodne z jego kwalifikacjami, powód jednakże nie odpowiedział na tę propozycję. Zarzuty te nie są usprawiedliwione. Bezsporne jest w sprawie, że powód pełnił funkcje przewodniczącego Zarządu i kierownika pozwanej Spółdzielni. Pogląd wyrażony w rewizji, że powód został odwołany zgodnie z przepisami statutu, jest słuszny tylko odnośnie do odwołania ze stanowiska przewodniczącego Zarządu. Odwołanie bowiem członka Zarządu Spółdzielni może nastąpić zgodnie z art. 34 ust. 4 ustawy o spółdzielniach w każdym czasie, bez wykazania ważnej przyczyny odwołania, i z chwilą zawiadomienia o tym odwołanego członka zarządu gaśnie jego prawo do wynagrodzenia z tytułu pełnionych funkcji (v. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 1955 r. I O 177/53 - Prawo Pracy 1957 str. 475 uzupełnienia).Jednakże zauważyć należy, że przy kumulacji obu stanowisk, a więc przewodniczącego i kierownika, stanowisko kierownika spółdzielni jest rodzajem pracy przydzielonej członkowi Spółdzielni i odwołanie z takiego stanowisko mogłoby nastąpić pod takimi tylko warunkami, pod jakimi możliwe byłoby w ogóle pozbawienie zatrudnienia członka spółdzielni. W związku z tym zgodnie z § 17 statutu pozwana spółdzielnia mogłaby, wypowiedzieć powodowi zatrudnienie tylko w uzasadnionych przypadkach, a więc z ważnych powodów i to przy zachowaniu terminów wypowiedzenia, jakie przewiduje prawo pracy dla pracowników w przemyśle i handlu, a więc trzymiesięcznego okresu.Z niekwestionowanych ustaleń zaskarżonego wyroku wynika zaś, że brak było podstaw do natychmiastowego odwołania powoda ze stanowiska kierownika spółdzielni.W tym stanie rzeczy wobec bezpodstawnego pozbawienia zatrudnienia powoda jako kierownika spółdzielni może on dochodzić odszkodowania za cały okres niezatrudnienia do czasu wyszukania sobie pracy, w szczególności do momentu, kiedy mógł nową pracę uzyskać. Odszkodowanie obejmuje konkretną szkodę, czyli to, co pozbawiony zatrudnienia zarobiłby w spółdzielni i otrzymałby z tytułu ubezpieczenia rodzinnego, jeśliby nie został bezpodstawnie pozbawiony zatrudnienia. Podstawę prawną tej odpowiedzialności stanowią przepisy ustawy o spółdzielniach, postanowienie statutu spółdzielni, a w przypadkach nie uregulowanych tymi przepisami - przepisy kodeksu zobowiązań i przepisy ogólne prawa cywilnego, w konkretnym przypadku art. 239 i 250 k.z. Jak to bowiem już niejednokrotnie wyjaśnił Sąd Najwyższy, spółdzielczy stosunek pracy powstaje przez samo wstąpienie w charakterze członka do spółdzielni pracy, przy czym członkowie spółdzielni pracy nie są pracownikami najemnymi i przepisy rozporządzeń z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych i umowie o pracę robotników w zasadzie nie mają do nich zastosowania.W świetle tych założeń chybiony jest następny zarzut rewizji, że Sąd Wojewódzki naruszył przepisy art. 29 rozp. o umowie o pracę prac. umysł., oraz art. 11 ust. 4 pkt a rozp. o umowie o pracę prac. umysł., oraz art. 11 ust. 4 pkt a rozp. o umowie o pracę robotników.Wbrew wywodom skarżącej Sąd Wojewódzki miał również uzasadnioną podstawę do przyjęcia przeciętnej wysokości istotnie pobieranego przez powoda wynagrodzenia w kwocie 1.991 zł miesięcznie. Wynika to z jego zeznań potwierdzonych zeznaniami świadka W. Ponadto zauważyć należy, że Sąd Wojewódzki miał również na uwadze zestawienie wynagrodzenia przedłożone przez pozwaną Spółdzielnię stwierdzając, że wysokość wynagrodzenia w tym zaświadczeniu nie różni się prawie od podanej przez powoda.Wreszcie nie może mieć istotnego znaczenia dla wysokości odszkodowania dołączone do rewizji w trybie art. 18 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. - o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych (Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349) zaświadczenie Prezydium PRN w B. z dnia 24 września 1955 r., z którego wynika, że użytkownikiem gruntu należącego do powoda jest jego syn, że on prowadzi ogrodownictwo i że powód od października 1954 r., a więc już w późniejszym okresie aniżeli ten, którego dotyczy roszczenie o odszkodowanie, pomagał synowi.Natomiast nie bez słuszności podnosi w rewizji skarżąca, że odszkodowanie za okresu, w którym powód chorował, nie może obciążać spółdzielni ponad okres trzech miesięcy. Gdyby bowiem powód nie został bezprawnie pozbawiony zatrudnienia i dalej pracował, miałby do spółdzielni jedynie roszczenie o wynagrodzenie za trwający do 3 miesięcy okres niezatrudnienia wskutek choroby nie wywołanej rozmyślnie (analogia do art. 19 rozp. o pracę prac. umysłowych). Mając więc na uwadze, że różnica między wynagrodzeniem, jakie Sąd Wojewódzki zasądził za cały czas choroby powoda, a wynagrodzeniem za trzy miesiące pokrywa się prawie z wysokością jednomiesięcznego ostatnio pobieranego przez niego wynagrodzenia, oraz uznając za słuszne przyznanie mu odszkodowania za dalsze miesiące po chorobie, tj. od kwietnia do lipca 1954 r., w których, jak to ustalił niewadliwie Sąd Wojewódzki powód pozostawał bez pracy, należało zaskarżony wyrok zmienić jak w sentencji.