III CR 91/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: W. Bryl, B. Łubkowski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Janiny W. i jej córki małol. Iwony W. przeciwko Gerardowi M. o ustalenie ojcostwa i alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Zielonej Górze z dnia 24 listopada 1961 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Zielonej Górze do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 24.XI.1961 r. ustalił, że pozwany jest ojcem małol. powódki Iwony W., ur. w dniu 9 maja 1959 r., stwierdziwszy, że pozwany w okresie jej poczęcia obcował z jej matką, powódką Janiną W.Wyrok ten z powodu naruszenia art. 42 § 1 i 43 k.r. oraz naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania bądź też zmiany tego wyroku i oddalenia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafny jest zarzut skarżącego, że Sąd Powiatowy ustalił ojcostwo pozwanego z rażącym naruszeniem art. 42 § 1 i 43 k.r. Z aktu małżeństwa matki małol. powódki wynika, że w dniu 30 stycznia 1954 r. zawarła ona małżeństwo z Janem Ireneuszem W. i że związek ten nie został rozwiązany. Powódka Iwona W. urodziła się w czasie trwania tego małżeństwa. Istnieje zatem domniemanie, że pochodzi od męża matki (art. 42 § 1 k.r., obecnie art. 62 § 1 k.r.o.). W aktach sprawy brak również danych, by ojcostwo męża matki, Jana Ireneusza W., zostało zaprzeczone.Stosownie zaś do wytycznych Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1952 r. C. Prez. 166/52 (OSN 1953 r., poz. 31), wydanych pod rządem kodeksu rodzinnego z 1950 r., według których domniemanie pochodzenia od męża matki może być obalone jedynie w drodze powództwa o zaprzeczenie ojcostwa i dopiero w razie uwzględnienia takiego powództwa prawomocnym wyrokiem możliwe jest sądowe ustalenie ojcostwa, tj. stwierdzenie w wyroku, że ojcem dziecka jest inna osoba - wytyczne te pod rządem obecnie obowiązującego kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie straciły aktualności. Przeciwnie, niedopuszczalność ustalenia ojcostwa innego mężczyzny w wypadku zachodzącego domniemania pochodzenia dziecka od męża matki została w sposób nie budzący wątpliwości zaakcentowana w art. 72 k.r.o. Według tego przepisu bowiem ustalenie ojcostwa przez uznanie dziecka przez ojca lub na mocy orzeczenia sądowego może nastąpić dopiero wtedy, gdy nie zachodzi domniemanie z art. 62 § 1 k.r.o., tzn. gdy dziecko nie urodziło się w czasie trwania małżeństwa jej matki albo gdy ojcostwo męża matki zostało skutecznie zaprzeczone.Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu z art. 421 § 2 k.p.c. Utrzymywanie bowiem w mocy wyroków, nie mogących na skutek swej wadliwości wywierać właściwych skutków prawnych, nie da pogodzić się z podstawowymi zasadami porządku prawnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania, a zwłaszcza do wyjaśnienia, czy w dalszym ciągu istnieje domniemanie, że ojcem powódki Iwony W. jest mąż jej matki Jan Ireneusz W.